## Tatusiowie Nadganiają: Coraz Więcej Ojców Korzysta z Długich Urlopów Macierzyńskich i Rodzicielskich
Zakład Ubezpieczeń Społecznych prezentuje fascynujące dane, które wskazują na znaczącą zmianę w sposobie sprawowania opieki nad najmłodszymi. Okazuje się, że ojcowie coraz chętniej sięgają po świadczenia związane z narodzinami lub adopcją dzieci, szczególnie w kontekście urlopu rodzicielskiego. Choć ogólny odsetek mężczyzn pobierających zasiłek macierzyński oscyluje na podobnym poziomie (33,4% w 2025 r. wobec 33,8% w 2024 r.), to szczegółowa analiza ujawnia kluczowe przesunięcia w jego strukturze.
Jak wynika z analizy danych ZUS, najbardziej znaczące zmiany obserwujemy w obszarze urlopu rodzicielskiego. W 2024 roku ojcowie stanowili zaledwie 12,3% wszystkich uprawnionych do pobierania zasiłku macierzyńskiego z tego tytułu. Rok później, w 2025 roku, odsetek ten wzrósł do imponujących 16,7%. To przyrost o ponad cztery punkty procentowe rok do roku, który jest tym bardziej znaczący, że następuje wbrew trendowi spadkowemu wskaźników urodzeń. Świadczy to wyraźnie o rosnącej świadomości i aktywności ojców w korzystaniu z przysługujących im praw.
Urlop Ojcowski – Niezależne Prawo do Opieki
Prawo do urlopu ojcowskiego stanowi odrębną, niezbywalną kompetencję ojca, niezależną od uprawnień matki dziecka. Nie podlega ono przeniesieniu na inną osobę, co podkreśla jego indywidualny charakter. Obejmuje również ojców, którzy zdecydowali się na adopcję.
- Długość urlopu ojcowskiego może wynosić maksymalnie dwa tygodnie.
- Okres ten jest ograniczony czasowo – powinien zakończyć się przed pierwszymi urodzinami dziecka. W przypadku adopcji, termin ten jest powiązany z datą uprawomocnienia postanowienia o przysposobieniu (nie później niż do 12 miesięcy od tej daty i jednocześnie nie dłużej niż do 14. roku życia dziecka).
- Urlop ojcowski można wykorzystać jednorazowo w pełnym wymiarze (dwa tygodnie) lub podzielić na dwie równe części (po jednym tygodniu).
Wysokość zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu ojcowskiego jest kalkulowana na 100% podstawy jego wymiaru.
Aby skorzystać z urlopu ojcowskiego, należy złożyć formalny wniosek do swojego pracodawcy. Termin złożenia dokumentu (w formie papierowej lub elektronicznej) nie powinien być krótszy niż 7 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu. Pracodawca jest zobowiązany do uwzględnienia wniosku złożonego w wymaganym terminie i zawierającego wszystkie niezbędne informacje. W przypadku niedochowania tego terminu, pracodawca ma prawo odmówić udzielenia urlopu.
Urlop Rodzicielski – Nowe Horyzonty dla Rodziców
Od 26 kwietnia 2023 roku, w wyniku nowelizacji Kodeksu pracy implementującej dyrektywę unijną dotyczącą równowagi między życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów (tzw. dyrektywę work-life balance), wymiar urlopu rodzicielskiego uległ znaczącym zmianom.
- Łączny czas trwania urlopu rodzicielskiego został wydłużony do 41 tygodni w przypadku urodzenia lub adopcji jednego dziecka.
- W sytuacji wychowywania dwojga lub więcej dzieci jednocześnie, urlop ten może potrwać do 43 tygodni.
- Rodzice dzieci posiadających zaświadczenie „za życiem” mogą skorzystać z wydłużonego urlopu rodzicielskiego – do 65 tygodni przy urodzeniu jednego dziecka lub 67 tygodni przy jednoczesnym narodzeniu dwojga lub więcej dzieci.
Urlop Rodzicielski, Którego Nie Można Przenieść – Innowacja na Rzecz Ojców
Kluczową innowacją wprowadzoną w 2023 roku jest 9-tygodniowy, nieprzenoszalny wymiar urlopu rodzicielskiego, który przysługuje każdemu z rodziców indywidualnie. Oznacza to, że ta część urlopu nie może zostać przekazana drugiemu rodzicowi. Niewykorzystanie tego uprawnienia skutkuje jego utratą.
W praktyce oznacza to, że każdy z rodziców ma wyłączne prawo do wspomnianych 9 tygodni urlopu rodzicielskiego. Pozostałe tygodnie urlopu (23 lub 25) mogą być dzielone między rodziców według ich wzajemnego porozumienia. Jak podkreśla ZUS, jest to jeden z głównych mechanizmów mających na celu zwiększenie zaangażowania ojców w opiekę nad dziećmi, zgodny z założeniami dyrektywy work-life balance.
Wysokość Zasiłku Macierzyńskiego – Szczegóły Finansowe
Zasiłek macierzyński za okres 9 tygodni nieprzenoszalnego urlopu rodzicielskiego wynosi 70% podstawy jego wymiaru. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy matka dziecka, w ciągu 21 dni po porodzie, złoży wniosek o wypłatę zasiłku macierzyńskiego obejmującego urlop macierzyński i rodzicielski w pełnym wymiarze. Wówczas wysokość zasiłku wyniesie 81,5% podstawy wymiaru.
Wniosek o urlop rodzicielski składa się podobnie jak wniosek o urlop ojcowski, jednak z dłuższym wyprzedzeniem – nie później niż 21 dni przed planowanym rozpoczęciem korzystania z urlopu. Istnieje również możliwość wcześniejszego powrotu do pracy, pod warunkiem złożenia pisemnego wniosku z 21-dniowym wyprzedzeniem i uzyskania zgody pracodawcy.
Zasiłek macierzyński za okres urlopu rodzicielskiego można wykorzystać jednorazowo lub podzielić na maksymalnie pięć części. Termin wykorzystania ostatniej części urlopu może przypadać do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko ukończy sześć lat, z uwzględnieniem specyficznych zasad dotyczących dzieci przyjętych na wychowanie. Szczegółowe informacje dostępne są na stronie www.zus.pl.
Wyniki Biznes Fakty:
Obserwowany wzrost aktywności ojców w korzystaniu z urlopów związanych z opieką nad dziećmi to pozytywny sygnał, który może mieć długoterminowe korzyści dla życia rodzinnego i rynku pracy. Zwiększone zaangażowanie ojców we wczesne etapy życia dziecka sprzyja budowaniu silniejszych więzi rodzinnych i wspiera równouprawnienie w obowiązkach opiekuńczych. Z perspektywy pracodawców, elastyczność w zakresie urlopów rodzicielskich i ich promowanie może przyczynić się do poprawy retencji pracowników, zwiększenia ich lojalności oraz stworzenia bardziej inkluzywnego środowiska pracy. W kontekście gospodarczym, wspieranie ojców w dzieleniu się obowiązkami opiekuńczymi może pośrednio wpływać na demografię i stabilność społeczną.
Według danych portalu: www.bankier.pl