Co sprawia, że dana budowla urasta do rangi architektonicznego symbolu? Może to być jego historia, nowatorski projekt lub śmiałość twórców, którzy wyprzedzają epokę. Zespół Gratka.pl wybrał 10 niezwykłych konstrukcji z Polski, które ilustrują, jak zróżnicowana i intrygująca może być rodzima architektura.
- Zamek Książ w Wałbrzychu wyróżnia się różnorodną, historyczną architekturą oraz frapującą przeszłością
- Filharmonia w Szczecinie zyskała sławę dzięki wyjątkowemu, nowoczesnemu designowi, który odnosi się do formy lodu
- Kopalnia Soli w Wieliczce to wyjątkowa przestrzeń pod ziemią z solną Kaplicą św. Kingi
- Więcej wiadomości o biznesie znajdziesz na witrynie Businessinsider.com.pl
REKLAMA
1. Zamek Książ (Wałbrzych) — monumentalna forteca o wielu obliczach
Zamek Książ, jeden z największych w kraju, urzeka bogactwem kształtów, które powstawały na przestrzeni stuleci — od elementów średniowiecznych, przez barokowe zdobienia, aż po modernizacyjne przekształcenia. Długoletnia rezydencja rodu Hochbergów kryje także ponury fragment historii — w czasie II wojny światowej była częścią tajemniczego projektu „Riese”. Dziś zachwyca tarasami ogrodowymi i niezwykłą Palmiarnią założoną przez Jana Henryka XV.
2. Kopalnia Soli „Wieliczka” — podziemny świat wyrzeźbiony w soli
Kopalnia w Wieliczce to niespotykany na świecie zespół podziemnych komór i korytarzy, w których solna architektura osiągnęła perfekcję. Największym majstersztykiem pozostaje Kaplica św. Kingi — przestrzeń wydrążona w całości w soli, włączając w to ołtarz, rzeźby i żyrandole. To dowód na to, że architektoniczne cuda da się stworzyć nawet kilkaset metrów pod powierzchnią ziemi.
3. Filharmonia im. M. Karłowicza w Szczecinie — lodowa bryła od Barozzi Veiga
Wzniesiony w 2014 roku budynek prędko stał się symbolem polskiej architektury współczesnej. Projektantem jest hiszpańskie biuro Barozzi Veiga, znane z minimalistycznych i wyrazistych form. Smukła, „lodowa” forma filharmonii oraz półprzezroczysta fasada zapewniają niezwykłe efekty świetlne po zapadnięciu zmroku. Obiekt został nagrodzony prestiżową nagrodą Miesa van der Rohe w roku 2015.
4. Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie (BUW) — zielona architektura autorstwa Budzyńskiego i Badowskiego
Jeden z najbardziej rozpoznawalnych projektów polskiego postmodernizmu. Projekt sporządzili Marek Budzyński i Zbigniew Badowski, którzy połączyli architekturę z bujną zielenią. Największą atrakcją BUW-u jest jego ogólnodostępny, wielopoziomowy ogród na dachu — jeden z najciekawszych w Europie. Jest to miejsce, które łączy funkcję naukową, rekreacyjną i edukacyjną, oferując mieszkańcom Warszawy przestrzeń relaksu.
5. Pałac Marianny Orańskiej (Kamieniec Ząbkowicki) — neogotyk jak z baśni
XIX-wieczna rezydencja księżniczki Marianny Orańskiej to jeden z najwspanialszych przykładów europejskiego neogotyku. Imponujący pałac z czterema wieżami oraz rozległym parkiem tarasowym został zaprojektowany z rozmachem adekwatnym do królewskiej fundatorki. Przez lata popadał w ruinę, jednak dzisiaj odzyskuje dawną świetność, stając się scenerią dla wydarzeń kulturalnych i miejscem masowo odwiedzanym przez turystów.
6. Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju — perła architektury przemysłowej
W XVII-wiecznym młynie papierniczym znajduje się dziś jedno z najcenniejszych muzeów techniki w Polsce. Drewniana konstrukcja pokryta gontem zachwyca autentycznością oraz malowniczym położeniem. Zwiedzający mogą nie tylko zobaczyć oryginalne urządzenia, ale również samodzielnie stworzyć arkusz papieru czerpanego.
7. Zamek w Kórniku — architektura neogotycka i legenda Białej Damy
Rezydencja otoczona urokliwym jeziorem oraz jednym z najstarszych arboretów w kraju, fascynuje zarówno entuzjastów historii, jak i romantycznych opowieści. XIX-wieczna rekonstrukcja nadała zamkowi charakter neogotyku angielskiego. Wnętrza skrywają bogate kolekcje, a po zmierzchu — według legend — zjawia się tutaj słynna Biała Dama.
8. Miejski Dom Kultury w Zgorzelcu — łużycka perła neobaroku
Dawna Górnołużycka Hala Chwały, wzniesiona na początku XX wieku, imponuje monumentalną kopułą, bogatymi ozdobami i secesyjnymi elementami. Aktualnie mieści się tutaj Miejski Dom Kultury, a lokalizacja tuż nad Nysą Łużycką czyni budynek jednym z najbardziej charakterystycznych punktów miasta.
9. Świątynia Wang (Karpacz) — norweski stavkirke w samym sercu Karkonoszy
Ten unikatowy kościółek z XII/XIII wieku, zbudowany z sosnowych bali bez wykorzystania gwoździ, został przetransportowany z Norwegii w XIX wieku. Udekorowany motywami odwołującymi się do sztuki wikingów, nadal zachowuje nadzwyczajny, skandynawski charakter. To ewenement na skalę europejską.
10. Teatr Wybrzeże w Gdańsku — współczesność spleciona z tradycją
Zmodernizowana siedziba gdańskiego teatru stanowi przykład, jak nowoczesna architektura może podkreślać historyczne tło otoczenia. Prosta forma i elewacja z ciemnej cegły nawiązują do gotyckiej zabudowy Gdańska. Projekt modernizacji zyskał uznanie w środowisku architektonicznym i został wyróżniony nagrodą SARP w 2024 roku. (Zależnie od etapu modernizacji, w realizację zaangażowane były różne zespoły projektowe; najnowszą część przygotowała m.in. pracownia Studio Kwadrat.)
Czytaj też: Surowce mają być skarbem Grenlandii. Działa tam tylko jedna nierentowna kopalnia
Architekt o perełkach
— Jak zaznacza Renzo Piano: można wyłączyć słabą muzykę, odłożyć nużącą książkę albo zdjąć z oczu nie