„`html
W skrócie: Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) ma wydać wyrok w sprawie legalności wskaźnika WIBOR. Eksperci z kancelarii Kochański & Partners przewidują, że wyrok nie przyniesie rewolucji i WIBOR pozostanie filarem polskiego systemu finansowego. Argumentują to zgodnością wskaźnika z prawem unijnym i krajowym, nadzorem sprawowanym przez GPW Benchmark S.A. (podległą państwu) oraz jednoznacznym poparciem kluczowych instytucji finansowych jak KNF, NBP i Ministerstwo Finansów. Opinia Rzecznika Generalnego TSUE z 2025 roku również przemawia za legalnością WIBOR-u, wskazując, że jego kwestionowanie wykracza poza ramy dyrektywy o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich, a jego zgodność z rozporządzeniem BMR jest kluczowa.
TSUE zdecyduje o przyszłości WIBOR: Eksperci przewidują stabilizację
W nadchodzący czwartek, 12 lutego 2026 roku, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej ogłosi orzeczenie w precedensowej sprawie dotyczącej legalności wskaźnika WIBOR. Kwestia ta, będąca podstawą oprocentowania znaczącej części polskiego rynku finansowego – od kredytów hipotecznych po obligacje skarbowe – budziła niepewność prawną. Jednakże, zdaniem Tomasza Leśko i Weroniki Magdziak-Śliwy z renomowanej kancelarii Kochański & Partners, oczekiwana przez niektórych rewolucja wcale nie jest pewna. Ich analiza wskazuje na jeden, najbardziej prawdopodobny scenariusz: utrzymanie WIBOR-u jako nienaruszalnego filaru polskiego systemu finansowego. Argumentacja opiera się na solidnych podstawach prawnych i ekonomicznych, które podważają sens prób kwestionowania tego kluczowego wskaźnika.
Fundamenty WIBOR: Prawo, Nadzór i Państwowe Instytucje
Wbrew obawom, WIBOR opiera się na solidnych fundamentach, które obejmują zarówno prawo krajowe, jak i unijne. Nie jest on autonomicznym tworem banków, lecz obiektywnym miernikiem kosztu pieniądza, którego administratorem jest GPW Benchmark S.A. Spółka ta podlega rygorystycznemu nadzorowi, a jej pośrednią kontrolę sprawuje Skarb Państwa. Ta struktura zapewnia transparentność i niezależność wskaźnika. Co więcej, kluczową rolę w obronie WIBOR-u odgrywają najważniejsze polskie instytucje finansowe.
Spójne Stanowisko Organów Państwowych
Komitet Stabilności Finansowej, w skład którego wchodzą Komisja Nadzoru Finansowego (KNF), Ministerstwo Finansów oraz Narodowy Bank Polski (NBP), konsekwentnie i jednomyślnie broni prawidłowości procesu ustalania WIBOR-u. W swoich oficjalnych stanowiskach podkreślają one brak podstaw prawnych i ekonomicznych do kwestionowania tego wskaźnika. * **Komisja Nadzoru Finansowego (KNF):** Potwierdza, że proces licencjonowania administratora wskaźnika przebiegł zgodnie z najwyższymi standardami, będąc rygorystycznym i w pełni transparentnym. * **Ministerstwo Finansów:** Zwraca uwagę na fundamentalne znaczenie WIBOR-u dla rynku długu skarbowego oraz stabilności finansów publicznych. * **Narodowy Bank Polski (NBP):** Podkreśla kluczową rolę wskaźnika w prowadzeniu polityki pieniężnej państwa. Podważenie mechanizmu opartego na tak silnym wsparciu państwowych instytucji oznaczałoby nie tylko uderzenie w sektor bankowy, ale przede wszystkim zagrożenie dla wiarygodności całego państwa jako regulatora rynku.
Opinia Rzecznika TSUE: Zapowiedź Kierunku Rozstrzygnięcia
Istotnym drogowskazem dla nadchodzącego orzeczenia TSUE jest opinia Rzecznika Generalnego, przedstawiona we wrześniu 2025 roku. Rzeczniczka Generalna wyraźnie podkreśliła, że nie istnieją podstawy do kwestionowania samego WIBOR-u. Stwierdziła, iż wskaźnik jest zgodny z prawem unijnym i krajowym, a jego metoda wyznaczania została zaakceptowana przez właściwy organ nadzoru. Co więcej, jej zdaniem, prawo unijne nie jest instrumentem służącym do podważania wskaźników, które zostały autoryzowane zgodnie z rozporządzeniem BMR (Benchmarking Regulation). Cytując fragment opinii, wszelkie zarzuty dotyczące stawki WIBOR jako takiej są bezprzedmiotowe, ponieważ „badanie takie wykracza poza zakres stosowania dyrektywy 93/13”. Pozwalanie sądom cywilnym na weryfikację metod ustalania kluczowych wskaźników referencyjnych w drodze analizy nieuczciwego charakteru warunku umownego podważyłoby unijny system zarządzania wskaźnikami ustanowiony rozporządzeniem 2016/1011. Jedynie klauzule odwołujące się do WIBOR, jeśli nie zostały sformułowane w sposób jasny i zrozumiały, mogą być poddawane kontroli na gruncie prawa europejskiego. Jednakże, ocena zrozumiałości zapisu dla konsumenta pozostawiona jest polskim sądom, co jest uzasadnione, biorąc pod uwagę, że TSUE nie rozstrzyga indywidualnych stanów faktycznych.
Obowiązki Informacyjne Banków a Rozporządzenie BMR
Rzeczniczka Generalna TSUE zwróciła również uwagę na szczegółowe uregulowanie obowiązków informacyjnych banków w zakresie stosowania wskaźników referencyjnych przez unijne rozporządzenie BMR. Zgodnie z jego przepisami, bank jest zobowiązany poinformować konsumenta o: * Nazwie stosowanego wskaźnika referencyjnego. * Nazwie jego administratora. * Potencjalnych konsekwencjach ekonomicznych wynikających z zastosowania wskaźnika. Wbrew pojawiającym się w debacie publicznej opiniom, Rzeczniczka Generalna jednoznacznie stwierdziła, że bank nie jest zobowiązany do informowania klienta o szczegółowej metodzie wyznaczania wskaźnika. Wymóg przejrzystości nie oznacza konieczności przekazywania informacji wykraczających poza zakres przewidziany w BMR. Szczegółowe dane dotyczące metodologii wskaźnika są publicznie dostępne na stronach administratora.
WIBOR: Transparentność i Odporność na Manipulacje
Kluczowym elementem, który stanowi o bezpieczeństwie WIBOR-u, jest jego zgodność z unijnym rozporządzeniem BMR. Rozporządzenie to wprowadziło rygorystyczne standardy dotyczące procesu wyznaczania wartości wskaźnika. Od marca 2019 roku, na mocy rozporządzenia wykonawczego Komisji 2019/482, WIBOR posiada status „kluczowego wskaźnika referencyjnego” (ang. critical benchmark), co oznacza, że podlega szczególnemu reżimowi prawnemu. Wymogi te obejmują: * Wyższe standardy dla administratora wskaźnika i banków przekazujących dane. * Zwiększone uprawnienia KNF jako organu nadzoru. * Cykliczną ocenę wskaźnika co dwa lata. Dzięki tym mechanizmom WIBOR jest odporny na manipulacje i niezależny od decyzji pojedynczego banku. Ta cecha odróżnia go fundamentalnie od sytuacji z kredytami frankowymi, gdzie banki miały wpływ na ustalanie kursu waluty. W przypadku złotówkowych kredytów oprocentowanych WIBOR-em, bank nie ma żadnej możliwości wpływania na jego wysokość ogłaszaną przez GPW Benchmark, co eliminuje zarzuty o dowolność w kształtowaniu stawek.
Kredyty Złotowe vs. Kredyty Frankowe: Różnice Fundamentalne
Próby porównywania potencjalnych sporów o WIBOR do sytuacji kredytów walutowych są nieuprawnione. W sprawach „frankowych” sądy kwestionowały jednostronne prawo banku do ustalania kursu waluty. W przypadku WIBOR-u taka sytuacja nie istnieje. WIBOR jest wskaźnikiem referencyjnym zgodnym z BMR, a banki nie mają wpływu na jego wysokość. Za metodologię i publikację odpowiada niezależny administrator pod państwowym nadzorem. Przedstawiciele Związku Banków Polskich słusznie podkreślają, że bank nie może brać odpowiedzialności za kształtowanie się stóp procentowych w gospodarce, na które WIBOR jest powiązany. Ryzyko zmiany oprocentowania jest inherentne dla kredytu o zmiennej stopie procentowej, o czym klienci byli i są informowani przed zawarciem umowy. Banki spełniły swoje obowiązki informacyjne, przekazując nazwy wskaźnika referencyjnego i jego administratora. Przy założeniu zgodności przyszłego wyroku TSUE z opinią Rzecznika Generalnego, nie należy oczekiwać zmiany korzystnej dla banków linii orzeczniczej sądów krajowych.
Konsekwencje dla Gospodarki i Obywateli
Decyzja TSUE będzie miała daleko idące konsekwencje, wykraczające poza relacje między bankami a kredytobiorcami. WIBOR stanowi kluczowy element polskiej gospodarki, wpływając na wycenę nie tylko kredytów hipotecznych, ale również obligacji korporacyjnych, finansowania inwestycji samorządowych oraz produktów oszczędnościowych. Ewentualne podważenie stabilności tego wskaźnika uderzyłoby w bezpieczeństwo depozytów milionów Polaków. System bankowy musi opierać się na przewidywalności i poszanowaniu zawartych umów. Kwestionowanie profesjonalnie nadzorowanych wskaźników rynkowych otwiera puszkę Pandory, niosąc ze sobą realne zagrożenie dla rynku kapitałowego i zniechęcając inwestorów do lokowania kapitału w Polsce. Nadchodzące orzeczenie TSUE powinno stanowić głos rozsądku, który zakończy okres niepewności prawnej. Wszystkie dotychczasowe prawomocne wyroki w sprawach WIBOR w Polsce, opinie ekspertów oraz jednoznaczne stanowiska KNF, NBP i Ministerstwa Finansów potwierdzają legalność, przejrzystość i pełną zgodność WIBOR-u z europejskimi standardami.
Bezpieczeństwo Rynku na Szali
Potwierdzenie legalności WIBOR-u przez Trybunał będzie ważną gwarancją bezpieczeństwa dla całego polskiego rynku finansowego. Rzeczniczka Generalna TSUE, już na wstępie swojej opinii, podkreśliła „nowatorski charakter” sprawy, wskazując, że w kredytach hipotecznych udzielanych od 2013 roku WIBOR jest stosowany w 98,5% przypadków. Jest to niepodważalny dowód na szczególne znaczenie tej sprawy dla polskiego sektora kredytów hipotecznych.
Autorzy: Tomasz Leśko i Weronika Magdziak-Śliwa, partnerzy w kancelarii Kochański & Partners.
„`
Informacje przygotowane na podstawie materiałów : businessinsider.com.pl