Samorządy otrzymają nowe narzędzia w walce z nielegalnym graffiti. Zamiast podziwiać kreatywność wandali lub inwestować w drogie lasery, urzędnicy będą mogli działać skuteczniej.
Jak informuje reporter RMF FM, Jakub Rybski, w marcu 2026 roku do Sejmu ma trafić ustawa wprowadzająca nowe mechanizmy dla samorządów w kontekście zwalczania nielegalnych malowideł.
Nowe przepisy mają umożliwić władzom lokalnym usuwanie graffiti z budynków bez konieczności uzyskiwania zgody właściciela, a kosztami obciążać gminę.
Takie rozwiązanie budzi jednak kontrowersje. Wiceburmistrz warszawskiej Ochoty, Sławomir Cygler, w rozmowie z RMF FM, kwestionuje sens czyszczenia prywatnych nieruchomości na koszt publiczny. Sugeruje, że właściciele, którzy zaniedbali swoje mienie, powinni ponieść koszty. Podkreśla również problem estetyczny i społeczny, jaki generuje wszechobecne graffiti.
Skomplikowana sytuacja pojawia się, gdy ustalenie właściciela nieruchomości jest niemożliwe.
„Zdarza się, że właścicieli jest kilkudziesięciu. Część to rodziny, które wyemigrowały. Ustalenie wszystkich bywa niemożliwe” – przyznaje senatorka Monika Piątkowska, przewodnicząca nowo powołanego zespołu do walki z wandalizmem, w rozmowie z Jakubem Rybskim z RMF FM.
Gminy zyskają możliwość usuwania nielegalnego graffiti z budynków bez zgody właścicieli, gdy działanie będzie „uzasadnione interesem publicznym”.
Senator Piątkowska zaznacza, że problem nie ogranicza się jedynie do fasad budynków. Nielegalne malowidła pojawiają się również na pociągach i wagonach towarowych. Jako przykład podano Koleje Mazowieckie, gdzie w latach 2023-2024 powierzchnia pokryta graffiti na wagonach przekroczyła 100 tysięcy metrów kwadratowych, a koszt usuwania tych wandalizmów sięgnął ponad 31 milionów złotych netto!
W ubiegłym roku policja zatrzymała dwóch mężczyzn podejrzewanych o namalowanie graffiti na pociągu Kolei Mazowieckich w okolicach stacji PKP Łochów. Portal tvn24.pl informował wówczas, że zdewastowano około 20 metrów składu, a szacowany koszt usunięcia malowideł wyniósł 60 tysięcy złotych.
Z kolei mysłowicka Spółdzielnia Mieszkaniowa, jak podaje TVP 3 Katowice, w minionym roku wydała ponad 84 tysiące złotych na usuwanie nieestetycznych malunków. Dawid Skutela, komendant Straży Miejskiej w Mysłowicach, przyznaje, że mimo posiadania precyzyjnego monitoringu, namierzenie sprawców jest niezwykle trudne. Wandale często działają w kapturach, co uniemożliwia identyfikację.
W Katowicach konieczna okazała się inwestycja w specjalistyczne powłoki antygraffiti. W 2025 roku miasto wydało na tego typu farby 40 tysięcy złotych.
„Te powłoki sprawdzają nam się w przejściach podziemnych, także w przypadku infrastruktury mostowej. Wszędzie tam, gdzie są zastosowane, te malunki zdarzają się rzadziej, a jednocześnie łatwiej je usunąć, co obniża koszty walki z tym rodzajem wandalizmu” – wyjaśniła Barbara Szumilak z Katowickiej Agencji Wydawniczej w rozmowie z TVP 3 Katowice.
Koszt pomalowania jednego metra kwadratowego taką powłoką waha się od 50 do 85 złotych. Mimo że nie są to niewielkie wydatki, inwestycja w takie rozwiązania przynosi wymierne korzyści.
Katowice zapobiegają, a Sopot leczy
Sopot jesienią zakupił specjalistyczny laser czyszczący, który pozwala na skuteczne usuwanie niechcianych napisów ze ścian. Urządzenie chwalone jest za wysoką skuteczność, niskie koszty eksploatacji, a przede wszystkim za bezpieczeństwo dla zabytków.
„Inną zaletą jest fakt, że laser nie wymaga stosowania podczas pracy żadnych dodatkowych materiałów eksploatacyjnych. Sprawdza się więc tam, gdzie metody tradycyjne (środki chemiczne, myjki ciśnieniowe czy szczotki) są zbyt inwazyjne, kosztowne i mało skuteczne. Za to laser jest ekologiczny i nie generuje pyłu. W Sopocie cieszą się z niskich kosztów eksploatacji, bo broń wymaga tylko zasilania i ewentualnej konserwacji” – opisywaliśmy na łamach Spider’s Web.
Podobne rozwiązanie działa również w stolicy Polski. Jest ono najczęściej wykorzystywane do usuwania graffiti z budynków zabytkowych oraz pomników, ponieważ nie powoduje uszkodzeń powierzchni.
Należy podkreślić, że nie każde graffiti jest aktem wandalizmu. Czasami jest to forma artystycznego wyrazu lub sposób na zwrócenie uwagi społeczeństwa na ważne problemy. W takich przypadkach trudno jednoznacznie ocenić, czy dany napis lub grafika jest estetyczny, czy nie. Malowidła mogą nadawać miejscom unikalny charakter i stać się ich symbolem, pozwalając na ekspresję tym, którzy tego potrzebują. Idealnie czyste przestrzenie nie zawsze są celem, a kwestia graffiti jest wielowymiarowa.
Jednak dewastacja pociągów czy zwykłych ścian, zwłaszcza świeżo wyremontowanych, nie podlega dyskusji. Osobiście, mieszkając w mieście o silnych tradycjach sportowych, jestem świadomy skali tego problemu. Na niektórych fragmentach murów czy budynków toczy się prawdziwa wojna barw klubowych. Zdarza się, że jedna ściana zmienia swoje oblicze kilkukrotnie w ciągu dnia. Właściciele często tracą nadzieję, widząc bezcelowość walki z wiatrakami. Potrzebne jest systemowe wsparcie.
### Wyniki Biznes Fakty: * **Koszt usuwania graffiti z pociągów:** Ponad 31 milionów złotych netto w latach 2023-2024 dla Kolei Mazowieckich. * **Jednostkowy przypadek dewastacji pociągu:** 60 tysięcy złotych kosztu usunięcia graffiti z około 20 metrów składu. * **Wydatki spółdzielni mieszkaniowej:** Ponad 84 tysiące złotych wydane przez Mysłowicką Spółdzielnię Mieszkaniową w ubiegłym roku na usuwanie malowideł. * **Inwestycja w powłoki antygraffiti w Katowicach:** 40 tysięcy złotych wydane w 2025 roku na specjalistyczną farbę. * **Koszt powłok antygraffiti:** Od 50 do 85 złotych za metr kwadratowy. * **Koszt eksploatacji lasera czyszczącego:** Niskie koszty, wymagane jedynie zasilanie i ewentualna konserwacja.
Szczegóły można znaleźć na stronie internetowej : spidersweb.pl