Z ulgi termomodernizacyjnej mogą skorzystać właściciele i współwłaściciele domów jednorodzinnych. Od dochodu w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) można odliczyć faktycznie poniesione wydatki, do wysokości limitu wynoszącego 53 tys. zł lub 106 tys. zł, np. na zakup i montaż instalacji fotowoltaicznych. Dotychczas osoby budujące domy musiały czekać na formalne zakończenie budowy, aby móc skorzystać z tej ulgi. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) w jednym ze swoich najnowszych orzeczeń przyjął jednak odmienną interpretację. Prawnicy podkreślają jednak, że nie oznacza to dowolności w kwestii etapu budowy, na którym można dokonywać inwestycji objętych ulgą.
Opisany wyrok dotyczy małżeństwa, które w marcu 2018 r. rozpoczęło budowę domu jednorodzinnego. Prace budowlane zostały zakończone przez ekipę budowlaną już w październiku 2018 r., co oznaczało, że dom był gotowy do zamieszkania. Małżonkowie zgłosili jednak zakończenie budowy do właściwego organu nadzoru budowlanego dopiero w 2021 r. Powodem tej zwłoki było oczekiwanie na podłączenie do sieci wodociągowej. Sprawa skomplikowała się, gdy sąsiad nie wyraził na to zgody.
W związku z tym małżonkowie musieli wykonać projekt zamienny i podłączyć dom do własnej studni. Z tych powodów zgłoszenie zakończenia budowy nastąpiło dopiero w 2021 r. Tymczasem już w 2019 r. małżonkowie nabyli i zainstalowali panele fotowoltaiczne za kwotę 31 tys. zł. Wydatki te chcieli odliczyć od dochodu w ramach ulgi termomodernizacyjnej. **Tak rozpoczęła się wieloletnia batalia z organami skarbowymi o możliwość dokonania odliczenia, zakończona orzeczeniem NSA.**
Czytaj również: Fiskus już kontrolował skutecznie. Teraz będzie celował ze 100 proc. precyzją?
Stanowisko organów skarbowych i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie ulgi termomodernizacyjnej
Naczelnik właściwego urzędu skarbowego wszczął z urzędu postępowanie podatkowe i zakwestionował możliwość odliczenia wydatku na zakup i montaż paneli fotowoltaicznych. Organ uznał, że małżonkowie **nie mogą odliczyć tego wydatku w ramach ulgi, ponieważ panele zostały zamontowane na budynku znajdującym się w trakcie budowy**. Zdaniem organu, ulga przysługuje w odniesieniu do budynków, które już istnieją i służą zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych.
Stanowisko to zostało podzielone przez dyrektora Izby Administracji Skarbowej, a następnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (wyrok z dnia 14 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 255/22).
**Sąd orzekł, że małżonkowie nie mogą skorzystać z ulgi termomodernizacyjnej**, o której mowa w art. 26h ust. 1 ustawy o PIT. Sąd wskazał, że warunkiem jej zastosowania jest realizacja przedsięwzięcia termomodernizacyjnego w budynku już istniejącym (zarówno faktycznie, jak i prawnie), a nie w budynku będącym w trakcie budowy. Z przepisów ustawy o PIT jednoznacznie wynika, że ulga termomodernizacyjna przysługuje jedynie w przypadkach, gdy w wyniku przedsięwzięcia następuje:
- „ulepszenie” budynku (skutkujące np. zmniejszeniem zapotrzebowania na energię potrzebną do ogrzewania i podgrzewania wody użytkowej);
- wykonanie przyłącza technicznego do centralnego źródła ciepła w związku z „likwidacją lokalnego źródła ciepła” (tj. źródła istniejącego), co prowadzi do zmniejszenia kosztów pozyskania ciepła dostarczanego do budynków;
- ewentualnie „zamiana” źródeł energii na odnawialne lub zastosowanie wysokosprawnej kogeneracji.
W ocenie Sądu, tego typu prace można przeprowadzić wyłącznie w budynkach istniejących. Nie można bowiem ulepszyć czegoś, co jeszcze nie istnieje (ani faktycznie, ani prawnie).
**NSA uchylił jednak wyrok WSA w Łodzi.**
Orzeczenie NSA w sprawie ulgi termomodernizacyjnej dla budynku w budowie
NSA w wyroku z dnia 17 lutego 2026 r. (sygn. akt II FSK 1187/22) uznał, że **realizacja przedsięwzięcia termomodernizacyjnego**, o którym mowa w art. 26h ust. 1 ustawy o PIT, w budynku mieszkalnym jednorodzinnym, zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 2a Prawa budowlanego, „**nie jest uzależniona od uprzedniego formalnego zakończenia budowy tego budynku**”.
Sąd uzasadnił swoje stanowisko, wskazując, że zgodnie z art. 26h ust. 10 ustawy o PIT, **celem omawianej ulgi jest poprawa efektywności energetycznej budynków oraz jakości powietrza**. Sąd uznał, że cel ten może być skutecznie realizowany również w okresie poprzedzającym formalne zakończenie procesu budowlanego, zwłaszcza gdy budynek jest już faktycznie zamieszkiwany.
„Brak czasowego podłączenia budynku do sieci wodociągowej nie świadczy o niemożliwości zaspokajania w nim potrzeb mieszkaniowych, jeżeli zapewnione jest korzystanie przez jego mieszkańców z własnego ujęcia wody” – stwierdził NSA.
Czy wyrok NSA jest przełomowy w sprawie ulgi termomodernizacyjnej?
— NSA złagodził rygorystyczne podejście formalne w kwestii stosowania ulgi termomodernizacyjnej — ocenia Radosław Żuk, doradca podatkowy z Kancelarii Żuk Pośpiech. Z orzeczenia NSA wynika, że **brak formalnego zgłoszenia zakończenia budowy lub pozwolenia na użytkowanie nie wyklucza automatycznie prawa do odliczenia, pod warunkiem że przedsięwzięcie jest realizowane w budynku spełniającym definicję budynku mieszkalnego jednorodzinnego.**
— Sąd odstąpił od literalnej wykładni przepisów i oparł się na celu ulgi (art. 26h ust. 10), jakim jest poprawa efektywności energetycznej budynków i jakości powietrza. Jak wskazano, cel ten może być osiągnięty jeszcze przed formalnym zakończeniem procesu budowlanego, szczególnie gdy budynek jest już faktycznie użytkowany (np. zamieszkany). NSA podkreślił również, że braki infrastrukturalne nie muszą przesądzać o „niemieszkalności” budynku, ponieważ czasowy brak podłączenia do sieci wodociągowej nie uniemożliwia zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, jeśli mieszkańcy korzystają z własnego źródła wody — wyjaśnia Radosław Żuk.
Ekspert zwraca uwagę, że **dotychczas w orzecznictwie sądów dominował restrykcyjny pogląd, zgodnie z którym ulga przysługuje jedynie w odniesieniu do budynku istniejącego, często utożsamianego z obiektem formalnie oddanym do użytkowania.** — Równolegle funkcjonowała linia orzecznicza bardziej materialna, podkreślająca, że decydujące znaczenie ma istnienie i funkcja budynku, a nie data dopełnienia formalności budowlanych. **NSA w najnowszym rozstrzygnięciu wyraźnie wzmacnia ten drugi kierunek** — stwierdza Radosław Żuk.
Zdaniem Agaty Asenhajmer, doradcy podatkowego w Rödl & Partner, **sentencja wyroku NSA świadczy o przychylnym podejściu do celu wprowadzenia ulgi podatkowej i otwiera drogę do bardziej liberalnej interpretacji przepisów.**
W praktyce, jak tłumaczy Radosław Żuk, wyrok ten oznacza przesunięcie ciężaru sporu z pytania „czy istnieje pozwolenie na użytkowanie / zgłoszenie zakończenia budowy” na pytanie „**czy w dacie poniesienia wydatków budynek był już budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym i czy poniesione wydatki dotyczyły przedsięwzięcia termomodernizacyjnego w tym budynku.**”.
— **Dla podatników jest to istotna zmiana, ponieważ celem ulgi jest wspieranie efektywności energetycznej, a nie tylko nagradzanie formalnie zakończonych procesów budowlanych** — podkreśla doradca podatkowy.
Agata Asenhajmer dodaje jednak, że **wyrok ten nie oznacza, iż budynek może znajdować się na dowolnym etapie budowy.** Ekspertka przypomina, że m.in. z objaśnień podatkowych ministra finansów z dnia 30 czerwca 2025 r. wynika, iż **ulga dotyczy budynków mieszkalnych jednorodzinnych służących zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych i stanowiących konstrukcyjnie samodzielną całość.**
— Chociaż przepisy nie wymagają posiadania potwierdzenia pozwolenia na użytkowanie, to na podstawie objaśnień ministra można wnioskować, że **budynek musi faktycznie istnieć i spełniać określone cechy, np. służyć zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych** — mówi Agata Asenhajmer.
Radosław Żuk dodaje, że należy spodziewać się, iż organy skarbowe mogą nie podzielać stanowiska NSA, co może oznaczać dla podatników konieczność dochodzenia swoich praw przed sądami administracyjnymi.
Jakie warunki należy spełnić, aby skorzystać z ulgi termomodernizacyjnej?
Przypomnijmy, że z ulgi termomodernizacyjnej mogą skorzystać wyłącznie **właściciele lub współwłaściciele domów jednorodzinnych**. Dotyczy to budynków mieszkalnych jednorodzinnych, **w tym położonych w zabudowie szeregowej lub bliźniaczej**. Kluczowe w tym zakresie są zapisy w księdze wieczystej.
Ulga jest dostępna zarówno dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, jak i dla przedsiębiorców.
Ulga termomodernizacyjna pozwala na odliczenie wydatków związanych z termomodernizacją budynków mieszkalnych, które zostały wskazane w rozporządzeniu ministra inwestycji i rozwoju (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1128). Lista ta obejmuje m.in. panele fotowoltaiczne, pompy ciepła, materiały budowlane do izolacji ścian, poddaszy, a także magazyny energii czy magazyny ciepła.
Z ulgi mogą skorzystać podatnicy, którzy ponieśli wydatki na termomodernizację, obejmujące zakup materiałów budowlanych, urządzeń oraz usług związanych z realizacją przedsięwzięcia termomodernizacyjnego. Przedsięwzięcie to **musi zostać zakończone w ciągu trzech kolejnych lat**, licząc od końca roku podatkowego, w którym poniesiono pierwszy wydatek.
**Podatnik, który poniósł wydatki np. na docieplenie domu w 2025 r., może skorzystać z ulgi w PIT za rok 2025.**
**Ponadto, aby skorzystać z ulgi, podatnik nie może otrzymać dotacji na termomodernizację.** Najczęściej dotyczy to dofinansowania z programów takich jak „Czyste Powietrze”. Otrzymanie środków z takich programów wyklucza możliwość skorzystania z ulgi w PIT.
Dodatkowo **podatnik musi udokumentować poniesione wydatki** (np. na docieplenie, pompę ciepła, fotowoltaikę) **za pomocą faktury**. Paragon nie jest wystarczający. Co istotne, fakturę **musi wystawić sprzedawca lub usługodawca będący podatnikiem VAT** (nie może to być podmiot zwolniony z VAT).
**Na fakturze muszą znajdować się obowiązkowo dane właściciela lub właścicieli domu.** Małżonkowie mogą odliczyć wydatek, pod warunkiem że dane obojga znajdują się na fakturze.
**Wyrok NSA z dnia 17 lutego 2026 r., sygn. akt II FSK 1187/22**
Autor: Łukasz Zalewski, dziennikarz działu Prawo Business Insider Polska
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google.
Wyniki Biznes Fakty:
- Przełomowe Orzeczenie NSA: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 lutego 2026 r. (II FSK 1187/22) orzekł, że ulga termomodernizacyjna może być zastosowana nawet przed formalnym zakończeniem budowy domu jednorodzinnego, o ile budynek faktycznie służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych.
- Zmiana Interpretacji: Sąd odsunął się od rygorystycznej wykładni formalnych wymogów (jak pozwolenie na użytkowanie), koncentrując się na celu ulgi, jakim jest poprawa efektywności energetycznej i jakości powietrza.
- Kluczowe Kryteria: Mimo złagodzenia formalizmu, budynek musi faktycznie istnieć i spełniać cechy budynku mieszkalnego jednorodzinnego służącego potrzebom mieszkaniowym. Nie można skorzystać z ulgi na budynek będący w bardzo wczesnej fazie budowy.
- Właścicielstwo i Dokumentacja: Ulga przysługuje właścicielom lub współwłaścicielom domów jednorodzinnych. Wydatki muszą być udokumentowane fakturą wystawioną przez czynnego podatnika VAT, z danymi właściciela/właścicieli.
- Wykluczenie Dotacji: Skorzystanie z ulgi jest wykluczone, jeśli podatnik otrzymał dofinansowanie do termomodernizacji (np. z programu „Czyste Powietrze”).
- Limit Odliczeń: Maksymalna kwota odliczenia w ramach ulgi termomodernizacyjnej wynosi 53 tys. zł lub 106 tys. zł (dla współwłaścicieli).
- Możliwość Sporów: Eksperci przewidują, że organy skarbowe mogą nie podzielać liberalnej interpretacji NSA, co może prowadzić do dalszych sporów sądowych dla podatników.
- Data Publikacji Przepisów: W tekście powołano się na Rozporządzenie Ministra Inwestycji i Rozwoju (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1128) oraz objaśnienia podatkowe Ministra Finansów z 30 czerwca 2025 r.
Według danych portalu: businessinsider.com.pl