Decyzja hiszpańskiego rządu o nieudzieleniu Stanom Zjednoczonym zgody na wykorzystanie baz wojskowych w Rota (Kadyks) i Morón de la Frontera (Sewilla) do przeprowadzenia ataków przeciwko Iranowi wywołała natychmiastowe reakcje ze strony USA. Prezydent Donald Trump nakazał we wtorek zerwanie wszelkich umów handlowych z Hiszpanią, a pojawiły się również głosy sugerujące możliwość wydalenia Hiszpanii z NATO. Choć proces ten jest skomplikowany, przepisy przewidują pewną lukę.
Jeden z czołowych publicystów sprzyjających Donaldowi Trumpowi, Marc Thiessen, w swoim artykule w „The Washington Post”, **zaproponował wykluczenie Hiszpanii z Sojuszu Północnoatlantyckiego**. Kilka godzin później Trump skrytykował rząd hiszpański, określając go jako „okropnego sojusznika”.
Nie jest to pierwszy raz, gdy amerykański przywódca kieruje ostre zarzuty pod adresem rządu Pedro Sáncheza. Główne powody to odmowa zwiększenia wydatków na obronność do 5% PKB – jeden z wymogów stawianych przez Trumpa sojusznikom z NATO.
Ponadto, w październiku ubiegłego roku, prezydent USA, w obecności swojego fińskiego odpowiednika Alexandra Stubba, już sugerował, że Hiszpania powinna zostać wydalona z NATO z powodu niewystarczających wydatków wojskowych. We wtorek poszedł o krok dalej, określając odmowę pozwolenia na wykorzystanie baz na terytorium Hiszpanii jako „mało przyjazne” działanie.
— **Nie ma silnego przywództwa, jest jedynym sojusznikiem NATO, który nie zgodził się osiągnąć poziomu 5%, a w rzeczywistości nie płaci nawet 2%. Zerwiemy cały handel** — oświadczył.
Czy można wykluczyć państwo z NATO?
Zasadniczo mogłoby się wydawać, że nie jest to możliwe, jednak **w tej kwestii istnieje luka, która mogłaby doprowadzić do jednostronnej decyzji USA, pod groźbą wydalenia innych sojuszników sprzeciwiających się takiemu działaniu.**
Karta Północnoatlantycka, czyli traktat założycielski Sojuszu, nie przewiduje żadnej procedury prawnej umożliwiającej wydalenie państwa członkowskiego. Traktat Waszyngtoński z 1949 r. nie zawiera artykułów dotyczących wykluczenia ani państw założycielskich, ani tych, które przystąpiły później.
**Jedyną formą opuszczenia NATO jest dobrowolne wystąpienie, poprzez formalne powiadomienie rządu Stanów Zjednoczonych**, który pełni funkcję depozytariusza traktatu, zgodnie z artykułem 13 dokumentu.
W przypadku dobrowolnego wystąpienia konieczne jest, aby od przystąpienia do NATO upłynęło co najmniej 20 lat (co Hiszpania spełnia) oraz 12 miesięcy od złożenia notyfikacji do momentu, gdy wystąpienie stanie się skuteczne.
„Po upływie dwudziestu lat od wejścia w życie Traktatu, każda ze Stron może przestać być jego stroną po upływie roku od złożenia Rządowi Stanów Zjednoczonych Ameryki notyfikacji o wypowiedzeniu. Rząd Stanów Zjednoczonych Ameryki powiadomi rządy pozostałych Stron o złożeniu każdej takiej notyfikacji” – stanowi wspomniany artykuł.
Przez ponad 75 lat historii NATO żadne państwo nie zostało z niego wydalone. Sojusz Północnoatlantycki opiera się na zasadzie konsensusu, co oznacza, że każda zmiana traktatu wymaga jednomyślności.
Niemniej jednak, **mimo braku mechanizmu prawnego umożliwiającego wydalenie państwa z NATO, USA mogłyby zastosować narzędzia polityczne w celu wywarcia presji na jego wystąpienie, takie jak izolacja dyplomatyczna czy sankcje gospodarcze.**
Konsekwencje braku członkostwa w NATO dla Hiszpanii
W przypadku, gdyby Hiszpania w którymś momencie zdecydowała się opuścić NATO lub – w hipotetycznej sytuacji – zostałaby wydalona, kraj przestałby korzystać z ochrony zbiorowej oferowanej przez Sojusz.
Chodzi o słynny artykuł 5. Traktatu Północnoatlantyckiego, który stanowi, że atak na jednego członka jest uznawany za atak na wszystkich. Do tej pory artykuł ten został uruchomiony tylko raz, w odpowiedzi na ataki terrorystyczne z 11 września 2001 r. w Stanach Zjednoczonych.
Oczywiście oznaczałoby to również, że Hiszpania musiałaby zaprzestać udziału w misjach NATO, przynajmniej jako członek Sojuszu, a tym samym musiałaby zwiększyć wydatki na obronność, aby zagwarantować własne bezpieczeństwo.
Powyższy tekst jest tłumaczeniem z hiszpańskiego wydania Business Insidera
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google.
Wyniki Biznes Fakty:
- Hiszpański rząd odmówił USA wykorzystania baz wojskowych do działań przeciwko Iranowi.
- Prezydent USA Donald Trump zagroził zerwaniem umów handlowych z Hiszpanią i sugerował wykluczenie jej z NATO.
- Brak mechanizmów prawnych do wydalenia państwa z NATO, ale możliwe są naciski polityczne i gospodarcze.
- Dobrowolne wystąpienie z NATO wymaga 20 lat członkostwa i rocznego okresu wypowiedzenia.
- Brak członkostwa w NATO oznaczałby utratę ochrony zbiorowej (artykuł 5) i konieczność samodzielnego finansowania obronności.
- Konsekwencje gospodarcze dla Hiszpanii wynikające z zerwania umów handlowych z USA mogą być znaczące.
- W kontekście regulacji podatkowych i prawa pracy na rok 2026, zmiany w relacjach międzynarodowych mogą pośrednio wpływać na politykę gospodarczą Hiszpanii, w tym na strategie inwestycyjne i warunki prowadzenia działalności przez przedsiębiorstwa.
Źródło wiadomości : businessinsider.com.pl