Senat bez poprawek przyjął nowelizację ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy (PIP). Regulacja ta znacząco rozszerza kompetencje inspektorów, którzy uzyskają możliwość przekształcania pozornych umów cywilnoprawnych oraz umów typu B2B (business-to-business) w umowy o pracę, a wszystko to w drodze decyzji administracyjnej. W przypadku, gdy pracodawca lub zleceniobiorca odwoła się od takiej decyzji, jej wykonanie zostanie zawieszone do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd.
Za przyjęciem ustawy głosowało 57 senatorów, jeden był przeciw, a 31 wstrzymało się od głosu. Nowe przepisy trafią teraz do podpisu przez Prezydenta.
PIP z nowymi uprawnieniami
Kluczowa zmiana polega na tym, że inspektor pracy, po przeprowadzeniu procedury wysłuchania stron, będzie mógł wydać polecenie dotyczące właściwej formy zatrudnienia. Jeżeli pracodawca nie zastosuje się do tego polecenia, sprawa zostanie przekazana okręgowemu inspektorowi pracy, który rozpocznie postępowanie administracyjne. Postępowanie to może zakończyć się wydaniem decyzji o przekształceniu umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę. Jako alternatywę, inspektor będzie mógł również skierować sprawę na drogę sądową.
Nowe regulacje są realizacją jednego z kluczowych kamieni milowych określonych w Krajowym Planie Odbudowy (KPO), który jest programem unijnych środków na reformy i inwestycje dla Polski.
Ustawa przewiduje również możliwość polubownego zakończenia sporu. Strony mogą zawrzeć umowę o pracę lub zmodyfikować istniejącą umowę cywilnoprawną w taki sposób, aby wyeliminować cechy charakterystyczne dla stosunku pracy. Jeśli inspektor uzna te zmiany za wystarczające, postępowanie zostanie umorzone.
Czytaj także w BUSINESS INSIDER
Miliardy z KPO na szali. Ministra mówi wprost o decyzji Karola Nawrockiego
Odwołanie do sądu i zawieszenie decyzji
Od decyzji inspektora pracy przysługuje odwołanie do sądu pracy w terminie 30 dni od jej doręczenia. Sąd ma miesiąc na rozpoznanie sprawy. Do momentu uprawomocnienia się wyroku sądowego, decyzja inspektora pozostaje zawieszona. Wyjątkiem od tej zasady są pracownicy objęci szczególną ochroną prawną, np. kobiety w ciąży, wobec których decyzja może zostać nadana rygorem natychmiastowej wykonalności, co oznacza, że obowiązuje ona od razu, niezależnie od ewentualnego odwołania.
Dobrowolne porządki bez sankcji
Firmy, które przed wejściem w życie nowych przepisów zatrudniały osoby na umowach cywilnoprawnych, mimo że charakter wykonywanej pracy spełniał cechy stosunku pracy (tzw. pozorne umowy), mogą skorzystać z tzw. „okresu ochronnego”. Jeśli w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie ustawy same przekształcą takie umowy w umowy o pracę, nie będą ponosić odpowiedzialności z tytułu naruszenia przepisów Kodeksu pracy.
Wymiana danych i wyższe kary
Nowelizacja ustawy zakłada również rozszerzenie współpracy i wymiany informacji między Zakładem Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), Państwową Inspekcją Pracy (PIP) oraz Krajową Administracją Skarbową (KAS). Celem jest zwiększenie efektywności kontroli oraz ulepszenie analizy ryzyka nieprawidłowości. Przewidziano także możliwość przeprowadzania kontroli zdalnych oraz podwyższenie kar finansowych za wykroczenia przeciwko prawom pracowniczym.
Po upływie roku od wejścia w życie ustawy, rząd przedstawi ocenę funkcjonowania nowych regulacji. Większość przepisów wejdzie w życie w terminie trzech miesięcy od dnia ich ogłoszenia.
— Ten projekt należy oceniać w perspektywie historycznej, zaczynając od rozwiązań, które były na początku całkowicie nieakceptowalne i niszczące dla rynku pracy, aż do obecnego brzmienia. Obecnie tej ustawy nie nazwałbym wprawdzie neutralną dla rynku pracy, ale z pewnością jest ona dalece mniej szkodliwa niż wcześniejsze propozycje — powiedział w rozmowie z PAP Piotr Rogowiecki, Ekspert Pracodawców RP.
Wyniki Biznes Fakty:
- Nowelizacja ustawy o PIP daje inspektorom prawo do administracyjnego przekształcania pozornych umów cywilnoprawnych i B2B w umowy o pracę.
- Od decyzji inspektora przysługuje odwołanie do sądu, a do czasu prawomocnego wyroku decyzja jest zawieszona (z wyjątkiem szczególnych sytuacji).
- Firmy mają 12 miesięcy „okresu ochronnego” na dobrowolne przekształcenie umów bez ponoszenia sankcji.
- Ustawa przewiduje rozszerzoną współpracę między ZUS, PIP i KAS, możliwość kontroli zdalnych oraz wyższe kary za naruszenia praw pracowniczych.
- Nowe przepisy są elementem realizacji Krajowego Planu Odbudowy.
- Większość przepisów wejdzie w życie trzy miesiące po ogłoszeniu.
Informacje przygotowane na podstawie materiałów : businessinsider.com.pl