W czwartkowym orędziu prezydent Andrzej Duda zapowiedział weto wobec ustawy dotyczącej funduszu SAFE. Jak argumentował, mechanizm SAFE w praktyce oznaczałby zaciągnięcie długoterminowego, 45-letniego zagranicznego kredytu w obcej walucie, którego koszt odsetkowy mógłby sięgnąć nawet 180 mld zł. Prezydent podkreślił, że przedstawił własną alternatywę – projekt „polskiego SAFE 0 proc.”, zakładający powołanie Polskiego Funduszu Inwestycji Obronnych.
Decyzja prezydenta w sprawie SAFE. Padło mocne porównanie do franków
Projekt ustawy o „polskim SAFE” został opublikowany na stronie prezydenta. Jak czytamy w dokumencie, regulacja „określa zasady działania, gromadzenia i wydatkowania środków oraz kontroli i audytu Polskiego Funduszu Inwestycji Obronnych”.
Fundusz miałby działać w ramach Banku Gospodarstwa Krajowego. Rząd uzyskałby większość w zarządzaniu funduszem, a kluczową rolę odgrywałby minister obrony narodowej. Polski Fundusz Inwestycji Obronnych (PFIO) miałby być zasilany nie tylko częścią zysku Narodowego Banku Polskiego, lecz także środkami pochodzącymi z kredytów, pożyczek, emisji obligacji oraz innych źródeł finansowania.
Dalsza część pod wideo:
Wielka gala z okazji 35-lecia BCC
Projekt przewiduje, że powstanie również Rada Funduszu i Komitet Sterujący. Większość w obu tych ciałach będzie miał rząd. Do podjęcia decyzji wymagana byłaby jednak większość 2/3 głosów, co oznaczałoby, że bez zgody przedstawiciela prezydenta i/lub Biura Bezpieczeństwa Narodowego podjęcie decyzji nie byłoby możliwe.
Radę Funduszu będą tworzyć: minister obrony, minister finansów, przedstawiciel rządu, a także przedstawiciel prezydenta oraz Biura Bezpieczeństwa Narodowego. Z kolei Komitet Sterujący mają tworzyć przedstawiciele: MON, prezydenta, premiera, MSWiA i BBN.
Projekt ustawy został opublikowany na stronie prezydenta po wtorkowym spotkaniu Andrzeja Dudy z prezesem NBP, premierem i ministrem obrony. Projekt trafił już do Sejmu.
Zobacz też: Sprzedaż złota przez NBP. Gronkiewicz-Waltz ostrzega przed skutkami
Uzasadnienie projektu
Jak czytamy w uzasadnieniu projektu, podstawowym źródłem finansowania Polskiego Funduszu Inwestycji Obronnych będą środki pochodzące z zysku Narodowego Banku Polskiego.
„Mechanizm ten polega na kierowaniu części zysku NBP do Funduszu, gdzie środki te mogą być natychmiast przeznaczane na finansowanie wieloletnich przedsięwzięć inwestycyjnych, z pominięciem ograniczeń wynikających z rocznego planowania budżetowego” — czytamy.
Zobacz też: Minister finansów uderzył w prezydencki program SAFE. „Genialne”
„Zgodnie z koncepcją zaprezentowaną przez prezydenta Andrzeja Dudę oraz prezesa NBP Adama Glapińskiego w dniu 4 marca 2026 r. wypracowany przez NBP zysk, wynikający z rosnącej wyceny rynkowej polskich rezerw złota i walut, ma zostać skierowany bezpośrednio na finansowanie celów obronnych za pośrednictwem nowo utworzonego Funduszu” — czytamy w uzasadnieniu.
Projektodawcy zwracają jednak uwagę, że obecne przepisy ustawy o NBP uniemożliwiają pełne wykorzystanie wzrostu wartości do wsparcia inwestycji obronnych.
Minister finansów Andrzej Domański stanowczo odciął się od koncepcji SAFE 0 proc. Jego zdaniem projekt służy jedynie uzasadnieniu weta wobec europejskiego funduszu SAFE. Skrytykował też działania NBP, oceniając je jako formę nacisku, oraz zaznaczył, że proponowany model finansowania byłby znacznie droższy niż europejski program.
Wyjaśnienie dla przedsiębiorców:
Weto prezydenckie: Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej ma prawo zawetować ustawę, co oznacza, że ustawa nie wejdzie w życie. Jest to jedno z jego konstytucyjnych uprawnień, mające na celu kontrolę procesu legislacyjnego i ochronę interesu państwa.
Mechanizm SAFE (Simple Agreement for Future Equity): Jest to instrument finansowania, który zazwyczaj stosuje się w przypadku startupów. Inwestorzy przekazują środki firmie w zamian za obietnicę przyszłego udziału w jej kapitale. W kontekście omawianej ustawy, krytyka dotyczyła zastosowania tego mechanizmu na dużą skalę, z perspektywą długoterminowego zadłużenia w obcej walucie, co wiązałoby się z ryzykiem kursowym i kosztami odsetkowymi.
Polski Fundusz Inwestycji Obronnych (PFIO): Proponowana przez prezydenta alternatywa dla mechanizmu SAFE. Celem jest stworzenie krajowego instrumentu do finansowania inwestycji obronnych, bazującego na zyskach NBP, zamiast na zagranicznym długu.
Zysk Narodowego Banku Polskiego (NBP): NBP, jako bank centralny, generuje zyski z operacji walutowych i inwestycyjnych. Projekt prezydenta zakładał przeznaczenie części tych zysków na cele obronne.
Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK): Bank państwowy, który ma wspierać rozwój gospodarczy Polski. W tym projekcie miałby pełnić rolę instytucji zarządzającej Polskim Funduszem Inwestycji Obronnych.
Decyzje większościowe i weto: Mechanizm wymagający zgody 2/3 głosów w organach funduszu, z udziałem przedstawicieli prezydenta, jest próbą zapewnienia prezydentowi wpływu na kluczowe decyzje, nawet jeśli rząd ma formalnie większość. Jest to forma zabezpieczenia przed jednostronnymi działaniami rządu w strategicznej sferze obronności.
Ryzyko kursowe i walutowe: Dotyczy sytuacji, gdy zobowiązania są w obcej walucie. Wahania kursu waluty mogą znacząco zwiększyć koszt obsługi długu i jego ostateczną wartość w przeliczeniu na walutę krajową. Podobnie było w przypadku kredytów frankowych, które stały się problemem dla wielu polskich kredytobiorców.
Wyniki Biznes Fakty:
Decyzja prezydenta o zawetowaniu ustawy SAFE i propozycja stworzenia „polskiego SAFE 0 proc.” to istotne wydarzenie na styku polityki, finansów i bezpieczeństwa narodowego. Dla przedsiębiorców kluczowe jest zrozumienie alternatywnych ścieżek finansowania inwestycji obronnych oraz potencjalnych ryzyk związanych z mechanizmami długu zagranicznego. W kontekście regulacji prawnych, zwłaszcza tych, które zaczną obowiązywać w 2026 roku, takie decyzje mogą wpłynąć na długoterminową strategię inwestycyjną firm, zwłaszcza tych działających w sektorze obronnym lub powiązanych z zamówieniami publicznymi. Zrozumienie mechanizmów bankowości centralnej, zarządzania funduszami państwowymi oraz ryzyka walutowego jest niezbędne do podejmowania świadomych decyzji biznesowych.
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google.
Źródło wiadomości : businessinsider.com.pl