Poseł pod specjalną ochroną: Immunitet a odpowiedzialność za wykroczenia
Kwestia immunitetu poselskiego, szczególnie w kontekście wykroczeń drogowych, budzi kontrowersje i wymaga zrozumienia jego podstaw prawnych oraz społecznych oczekiwań. W ostatnim czasie uwadze opinii publicznej poddano przypadek posła Łukasza Mejzy, który zrzekł się immunitetu, aby móc przyjąć mandaty za 10 wykroczeń drogowych, obejmujących okres od 2024 do 2025 roku. Łącznie suma punktów karnych wynosi 163, a mandatów 17 800 zł.
Wyjątek od reguły: Zatrzymanie na gorącym uczynku
Eksperci prawa konstytucyjnego, tacy jak dr Marcin Krzemiński z Uniwersytetu Jagiellońskiego, podkreślają, że zatrzymanie posła na gorącym uczynku jest wyjątkiem od zasady nietykalności poselskiej. Niemniej jednak, jak zaznacza dr Krzemiński, wyjątek ten dotyczy sytuacji, gdy zatrzymanie jest niezbędne do zapewnienia prawidłowego toku postępowania i wiąże się z faktycznym pozbawieniem wolności. W przypadku wykroczeń drogowych ujawnionych przez fotoradar, nie można mówić o „ujęciu na gorącym uczynku” w rozumieniu prawnym.
Dr Kamil Stępniak, prezes Centrum Prawa Konstytucyjnego i Monitorowania Praworządności, podziela tę opinię, wskazując, że ujawnienie wykroczenia przez fotoradar nie jest równoznaczne z zatrzymaniem na gorącym uczynku. Według niego, obecna konstrukcja systemu prawnego sprawia, że immunitet chroni parlamentarzystów nie tylko przed potencjalną represją polityczną, ale również, niejako przy okazji, przed odpowiedzialnością za czyny, które nie mają związku z działalnością polityczną. Rodzi to napięcie między konstytucyjnymi gwarancjami immunitetu a społecznym oczekiwaniem równości wobec prawa.
Konsekwencje braku immunitetu dla kierowców
Ekspert ruchu drogowego, Wojciech Pasieczny, były szef stołecznej drogówki, zwraca uwagę na praktyczne konsekwencje, jakie ponieśliby zwykli obywatele w podobnej sytuacji. Poseł, który nie miałby immunitetu, po przekroczeniu limitu punktów karnych musiałby przystąpić do egzaminu na prawo jazdy, a w przypadku jego niezaliczenia, straciłby uprawnienia. Ponadto, na mocy ustawy o kierujących pojazdami, mógłby zostać zobowiązany do przejścia badań psychologicznych.
Pasieczny wyraża pogląd, że poseł powinien mieć możliwość przyjęcia mandatu bez zasłaniania się immunitetem, podkreślając, że takie postępowanie było praktykowane w przeszłości i świadczy o „honorze”. Podkreśla również, że obecnie przyjęcie mandatu przez posła jest znacznie prostsze niż przed 2015 rokiem, kiedy wymagana była zgoda Sejmu. Obecnie poseł lub senator może zapłacić mandat drogowy niezwłocznie, podczas zatrzymania lub korespondencyjnie.
Poseł Mejza argumentował, że sprawy dotyczą zaległych wykroczeń z lat poprzednich i że gdyby korespondencja docierała na bieżący adres, mandaty zostałyby przyjęte wcześniej. Pasieczny uważa, że immunitet powinien obowiązywać jedynie podczas wykonywania obowiązków poselskich, a nie podczas prywatnych czynności, takich jak jazda samochodem i łamanie przepisów drogowych.
Zmiany w przepisach o immunitetcie?
Dr Marcin Krzemiński ocenia propozycję ograniczenia immunitetu do czasu wykonywania obowiązków poselskich jako nierealną. Wskazuje, że taka zmiana wymagałaby nowelizacji Konstytucji, a immunitet pełni kluczową rolę w ochronie pracy parlamentu przed próbami zastraszania i zniechęcania posłów poprzez wszczynanie postępowań karnych pod pretekstem błahych zarzutów.
Jednocześnie Krzemiński nie wyklucza, że Sejm może uchylić immunitet posła Mejzy, co w konsekwencji może doprowadzić do utraty prawa jazdy, ponieważ immunitet nie chroni przed takim rodzajem konsekwencji.
Wyniki Biznes Fakty:
Dla przedsiębiorców przepisy dotyczące immunitetu poselskiego mają znaczenie pośrednie, głównie przez pryzmat stabilności i przewidywalności systemu prawnego. Jasność i konsekwencja w stosowaniu prawa, również wobec osób pełniących funkcje publiczne, buduje zaufanie do instytucji państwa. Z perspektywy roku 2026, gdzie nacisk kładziony jest na transparentność i uczciwość w biznesie, wszelkie sytuacje podważające równe traktowanie obywateli wobec prawa mogą wpływać na ogólny klimat inwestycyjny. Dyskusje na temat immunitetów pokazują, jak ważna jest równowaga między ochroną działalności ustawodawczej a zapewnieniem odpowiedzialności za czyny naruszające prawo, co jest fundamentalne dla zdrowego funkcjonowania państwa i gospodarki.
Na podstawie materiałów : businessinsider.com.pl