[Baza Prince Sultan w Arabii Saudyjskiej padła ofiarą zmasowanego irańskiego ataku rakietowego i dronowego 27 marca 2026 roku. Według niepotwierdzonych doniesień, jednym z kluczowych zniszczonych celów był legendarny Boeing E-3 Sentry, potocznie znany jako AWACS. To potężna maszyna, będąca mózgiem operacji lotniczych i centrum dowodzenia w powietrzu. ]
Atak na bazę Prince Sultan
Dnia 27 marca 2026 roku, baza Prince Sultan Air Base w Arabii Saudyjskiej stała się celem kolejnego irańskiego ataku. Obiekt ten, strategicznie położony niemal 600 km od irańskiej granicy, był już wcześniej obiektem zainteresowania, prawdopodobnie ze względu na stacjonujące tam systemy obronne, takie jak THAAD czy radar AN/TPY-2.
W wyniku tego ataku zniszczeniu uległ Boeing E-3 Sentry, kluczowy samolot dowodzenia i kontroli, serce systemu AWACS. Jego wartość, uwzględniając inflację, szacowana jest na blisko 550 milionów dolarów amerykańskich. Portal Air & Space Forces Magazine, powołując się na własne źródła, poinformował o zdarzeniu, jednak Dowództwo Centralne Stanów Zjednoczonych (CENTCOM) odmówiło komentarza, co pozostawia oficjalne potwierdzenie strat w zawieszeniu. Publicznie dostępne dane o ruchu lotniczym oraz zdjęcia satelitarne sugerują, że przed atakiem na lotnisku Prince Sultan stacjonowało aż 6 maszyn typu Boeing E-3.
Zdjęcia z miejsca zdarzenia ukazują rozległe uszkodzenia samolotu. Charakterystyczna, dyskowata obudowa radaru AN/APY-2 została całkowicie zniszczona, a znacząca część kadłuba uległa poważnym uszkodzeniom. Możliwe, że uszkodzeniu uległ również sprzęt pokładowy w wyniku pożaru. Jeśli te doniesienia się potwierdzą, zakres uszkodzeń może czynić maszynę nienaprawialną. Analiza oznaczeń pasa startowego oraz oznakowania samolotu pozwoliła zidentyfikować maszynę jako Boeing E-3 z 552. Skrzydła Kontroli Powietrznej, stacjonującego w bazie Tinker w Oklahomie, o numerze seryjnym 81-0005.
Oprócz E-3, zniszczeniu uległy dwa samoloty walki elektronicznej, Lockheed EC-130H Compass Call, każdy wart około 225 milionów dolarów. Dodatkowo, od dwóch do trzech samolotów tankowania powietrznego Boeing KC-135 Stratotanker zostało zniszczonych, a kolejne cztery ucierpiały w wyniku ataku. Wartość jednego KC-135 to około 80 milionów dolarów.
Szacunkowe straty, po przeliczeniu wartości i uwzględnieniu inflacji, przedstawiają się następująco:
- Boeing E-3 Sentry – 550 milionów dolarów (zniszczony, potencjalnie dwa)
- Lockheed EC-130H Compass Call – 2 x 225 milionów dolarów (uszkodzone)
- Boeing KC-135 Stratotanker – (2-3 zniszczone + 4 uszkodzone) x 80 milionów dolarów
Łączne straty szacowane są na około 1,56 miliarda dolarów amerykańskich, co czyni ten atak jednym z najbardziej kosztownych w historii amerykańskiego arsenału lotniczego. Choć suma ta jest znacząca, pozostaje niższa od strat, jakie Iran rzekomo wyrządził infrastrukturze i systemom obronnym USA i ich sojuszników.
- Dowiedz się więcej: Sprzęt USA stracony w wojnie z Iranem. Skala większa niż przypuszczano. Zdjęcia zniszczonych baz i uzbrojenia
Cechy samolotu Boeing E-3
Boeing E-3 Sentry, powszechnie znany jako AWACS (Airborne Warning and Control System), to zmodyfikowany samolot pasażerski Boeing 707-320B, przystosowany do zadań wczesnego ostrzegania i kierowania na polu walki. Maszyna ta jest filarem współczesnego dowodzenia i kontroli w przestrzeni powietrznej.
| Boeing E-3 Sentry | |
|---|---|
| Konstrukcja | |
| Długość | 46,7 m |
| Rozpiętość skrzydeł | 44,5 m |
| Wysokość | 12,7 m |
| Masa | 84 tony |
| Maksymalna masa startowa | 157 ton |
| Napęd | 4 × Pratt and Whitney TF33-PW-100A |
| Załoga | |
| Załoga | 4 (piloci) + 13-19 (załoga operacyjna) |
| Osiągi | |
| Prędkość maksymalna | 854 km/h |
| Zasięg | 7400 km |
| Czas lotu | ponad 8 godzin |
| Pułap | 8800 m |
| Awionika | |
| Radar | AN/APS-133 |
| Radar | AN/APY-1 lub AN/APY-2 |
Rotokopuła — radar AN/APY-2
Najbardziej charakterystycznym elementem E-3 Sentry jest masywny radar AN/APY-2, umieszczony w obrotowej kopule na grzbiecie samolotu. Ta rotokopuła, o średnicy 9,1 metra i grubości 1,8 metra w centrum, unosi się 3,4 metra nad kadłubem. Obracająca się z prędkością 6 obrotów na minutę antena zapewnia radarowi pełne pokrycie przestrzenne 360 stopni wokół maszyny.
![Boeing E-3 Sentry - przkrój pokładu [z modyfikacjami 1997 - 2008]](/wp-content/uploads/2026/04/6893e5a3e0202e4d1ef5bbef6e7f66e0.jpg "Iran strącił amerykański samolot rozpoznawczy. Co to oznacza dla NATO? 25")
Radar impulsowo-dopplerowski wysyła fale radiowe, które odbijając się od obiektów, wracają jako echa do anteny. Analiza tych sygnałów pozwala na określenie pozycji i odległości celów. Zasięg radaru sięga ponad 400 km dla obiektów lecących nisko i około 650 km dla celów na średnich i wyższych pułapach. Dzięki temu Boeing E-3 jest w stanie tworzyć aktualną mapę pola bitwy, identyfikować cele, koordynować działania różnych jednostek lotniczych, a nawet wspierać działania naziemne.
To pozwala samolotowi E-3 na tworzenie **aktualnej mapy pola bitwy**, co jest kluczowe dla dowodzenia i kontroli działań bojowych. Koordynuje pracę myśliwców, bombowców, samolotów wsparcia, a nawet jednostek naziemnych. Pozwala to na efektywne zarządzanie zasobami i maksymalizację skuteczności operacyjnej.
Historia operacji Boeing E-3
Siły Powietrzne USA wykorzystują samoloty AWACS od końca lat 70. Boeingi E-3 Sentry mają za sobą bogatą historię operacyjną, biorąc udział w wielu kluczowych konfliktach. Do najważniejszych misji należą:
- Operacja Pustynna Burza w Kuwejcie i Iraku (1990-1991)
- Wojna w Kosowie (1999)
- Wojna w Afganistanie (2001-2021)
- Wojna w Iraku (2003-2011)
- Kampania przeciwko Państwu Islamskiemu (ISIS) w Iraku i Syrii (od 2014)
Cenna strata
Jednak konstrukcja E-3 Sentry liczy już 50 lat, co sprawia, że ich możliwości zaczynają ustępować nowoczesnym platformom przeciwników. Obecnie flota tych maszyn w USA liczy zaledwie 16 egzemplarzy, a wojsko stopniowo wycofuje mniej sprawne jednostki.
W roku fiskalnym 2024 wskaźnik gotowości misyjnej dla E-3 wynosił około 56%, co oznacza, że tylko nieco ponad połowa floty była operacyjna w danym momencie. Utrata aktywnie używanej maszyny AWACS może znacząco wpłynąć na zdolności USA do zarządzania arsenałem, tworząc luki w pokryciu pola walki, utrudniając identyfikację celów i zagrożeń oraz wsparcie dla innych jednostek. Piloci myśliwców w dużej mierze polegają na obrazie sytuacji taktycznej dostarczanym przez AWACS.
„Wartość E-3 i menedżerów pola walki polega na tym, że widzą pełny obraz. Są mistrzem szachowym, podczas gdy piloci myśliwców są gońcami” – podsumowała pułkownik Heather Penney, była pilotka F-16 i analityk obronności, podkreślając kluczową rolę samolotów wczesnego ostrzegania i dowodzenia.
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google.
Wyniki Biznes Fakty:
Irański atak na bazę Prince Sultan w Arabii Saudyjskiej spowodował straty przekraczające 1,5 miliarda dolarów amerykańskich. Zniszczony został kluczowy samolot wczesnego ostrzegania Boeing E-3 Sentry (AWACS) oraz uszkodzone lub zniszczone samoloty walki elektronicznej i tankowania powietrznego. Utrata tak cennych aktywów, zwłaszcza w kontekście starzejącej się floty E-3, może mieć znaczące konsekwencje dla zdolności operacyjnych sił powietrznych USA i ich możliwości reagowania na współczesne zagrożenia.
Według danych portalu: businessinsider.com.pl