Rząd przyjął projekt przepisów dotyczących sztucznej inteligencji
Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o sztucznej inteligencji, na mocy której powołana zostanie Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji. Komisja ta będzie pełnić rolę organu nadzorującego rynek sztucznej inteligencji. Przepisy te mają zastosowanie nie tylko do dużych firm technologicznych, takich jak OpenAI, Google czy Microsoft, ale do wszystkich przedsiębiorstw, które naruszą zasady Unii Europejskiej, grożąc wysokimi karami finansowymi.
Unia Europejska wymusza kary za nieprawidłowe stosowanie sztucznej inteligencji
Powołanie organu nadzorczego jest wymogiem wynikającym z unijnego rozporządzenia 2024/1689 w sprawie sztucznej inteligencji (Akt o AI). Jak wyjaśnia dr Dota Szymborska, wykładowca Uniwersytetu WSB Merito, Akt o AI stanowi formę ochrony dla wszystkich obywateli, niezależnie od tego, czy są poszukującymi pracy, pracownikami zagrożonymi zwolnieniem przez algorytmy, czy też użytkownikami mediów społecznościowych.
Polskie i europejskie firmy, a także przedsiębiorstwa z Doliny Krzemowej czy Chin, są zobowiązane do dostosowania się do wprowadzonych zasad. Podkreśla się, że jeśli firmy te chcą oferować swoje produkty na europejskim rynku, muszą spełnić nasze standardy. Niestosowanie się do nich wiąże się z nałożeniem surowych kar, których szczegółowy zakres określa przyjęta przez rząd ustawa.
Projekt ustawy o systemach sztucznej inteligencji przewiduje dwa główne rodzaje sankcji za naruszenie przepisów: administracyjne kary pieniężne oraz kary w postaci ograniczenia wolności lub grzywny za określone wykroczenia.
Kara za nieprzestrzeganie przepisów dotyczących AI może wynieść nawet 35 milionów euro
Kary administracyjne będą nakładane przez Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji w formie decyzji administracyjnej. Ich wysokość i przypadki zastosowania są określone w Akcie o AI. Najwyższe kary, dochodzące do 35 milionów euro lub 7% rocznego światowego obrotu przedsiębiorstwa, grożą za naruszenie zakazanych praktyk wymienionych w art. 5 rozporządzenia. Dotyczy to między innymi wykorzystania przez AI słabości fizycznych, manipulowania ludźmi czy klasyfikowania osób jako przestępców bez prawomocnego skazania. Zakazy te obowiązują od 2 sierpnia 2025 r.
Pozostałe zasady stosowania Aktu o AI wchodzą w życie od 2 sierpnia bieżącego roku. Za ich nieprzestrzeganie grożą kary do 15 milionów euro lub, w przypadku przedsiębiorstw, do 3% rocznego światowego obrotu z poprzedniego roku obrotowego, w zależności od tego, która z kwot jest wyższa.
Przeliczenia kwot wyrażonych w euro na złote dokonuje się według średniego kursu NBP z dnia 28 stycznia każdego roku.
Komisja, ustalając wysokość kary, uwzględnia między innymi charakter, wagę i czas trwania naruszenia, stopień winy, wcześniejsze naruszenia oraz podjęte środki naprawcze. Komisja ma również możliwość złagodzenia kary o co najmniej 10%, a maksymalnie o 50%.
Oprócz kar finansowych, Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji może stosować inne środki, takie jak:
- wydawanie ostrzeżeń zawierających zalecenia działań naprawczych (np. zablokowanie dostępu do systemu);
- wydawanie zaleceń pokontrolnych w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości o mniejszej wadze;
- Wycofanie systemu z rynku lub jego użytkowania w drodze decyzji administracyjnej.
Odpowiedzialność karna za działania związane z AI
Projekt przewiduje również odpowiedzialność karną za działania utrudniające nadzór nad stosowaniem sztucznej inteligencji. Karze ograniczenia wolności lub grzywny podlegają:
- Utrudnianie kontroli: Osoby, które utrudniają lub udaremniają przeprowadzenie czynności kontrolnych lub postępowania administracyjnego.
- Niewykonanie decyzji o zaprzestaniu stosowania systemu: Podmioty, które nie wykonują decyzji Komisji nakazującej zaprzestanie stosowania systemu AI stwarzającego bezpośrednie ryzyko dla życia, zdrowia, bezpieczeństwa lub praw podstawowych.
- Odpowiedzialność osób działających w imieniu podmiotu: Osoby fizyczne działające w imieniu lub w interesie osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej podlegają tej samej karze.
Wyniki Biznes Fakty:
Wprowadzone przepisy dotyczące sztucznej inteligencji, oparte na unijnym Akcie o AI, nakładają na przedsiębiorców nowe obowiązki i zwiększają odpowiedzialność za stosowanie systemów AI. Od 2026 roku firmy będą musiały wdrożyć odpowiednie procedury, aby zapewnić zgodność swoich systemów z wymogami prawa, szczególnie w zakresie oceny ryzyka i przejrzystości działania algorytmów. Naruszenie tych zasad może skutkować nałożeniem znaczących kar finansowych, które mogą wpłynąć na kondycję finansową nawet dużych przedsiębiorstw. Oznacza to konieczność inwestycji w zgodność prawną (compliance) i audyty stosowanych rozwiązań AI.
Na podstawie materiałów : businessinsider.com.pl