Kolejna odsłona sporu polskiego rządu z firmą Pfizer
Działania polskiego rządu i firmy Pfizer w kwestii szczepionek na COVID-19 wchodzą w nową fazę. W oświadczeniu przesłanym do Business Insider Polska, firma farmaceutyczna przedstawiła swoje stanowisko w tej sprawie.
Sąd Pierwszej Instancji w Brukseli wydał orzeczenie w sporze pomiędzy firmą Pfizer a Polską. Sąd uznał, że ani wojna na Ukrainie, ani spadek liczby zakażeń nie stanowią podstawy do anulowania lub zmiany zobowiązań umownych Polski wobec firmy Pfizer. W konsekwencji, wyrok nakłada na Polskę obowiązek odebrania pozostałych dawek szczepionek oraz zapłaty ich ceny, co stanowi kwotę przekraczającą 5,6 miliarda złotych (około 1,3 miliarda euro).
Na zapytanie Business Insider Polska dotyczące dalszych kroków, możliwości polubownego zakończenia sporu, prób ugodowych, a także kwestii wyprodukowanych lub możliwych do wyprodukowania szczepionek, firma Pfizer nie udzieliła odpowiedzi na konkretne pytania, jednak przedstawiła swoje ogólne stanowisko.
Stanowisko firmy Pfizer w sprawie wyroku
Według oświadczenia firmy Pfizer, wyrok sądu belgijskiego w sprawie kontraktów na szczepionki przeciw COVID-19 potwierdza fundamentalne zasady, na których oparto europejską strategię walki z pandemią. Firma podkreśla, że oczekuje od państw członkowskich, których dotyczy wyrok, stosowania się do orzeczenia sądu. Ważne jest zaznaczenie, że wyrok ten nie nakłada przymusu odbioru dawek, lecz dotyczy realizacji zobowiązań finansowych.
Pfizer zaznacza, że decyzja sądu podkreśla znaczenie zobowiązań umownych, które umożliwiły skuteczną reakcję Europy na pandemię COVID-19. System wspólnych zakupów szczepionek opierał się na zasadzie solidarności między państwami członkowskimi Unii Europejskiej.
Firma oczekuje, że państwa objęte wyrokiem będą respektować jego postanowienia. Andrew Widger, międzynarodowy lider Pfizera ds. globalnych relacji z mediami, oświadczył w komunikacie przesłanym do Business Insider Polska: „Decyzja ta odzwierciedla znaczenie zobowiązań umownych, które stanowiły fundament skutecznej europejskiej odpowiedzi na pandemię, opartej na zasadzie solidarności pomiędzy państwami członkowskimi. Pfizer oczekuje teraz, że państwa członkowskie zastosują się do orzeczenia Sądu”.
Geneza sporu z Polską i Rumunią
Spór wywodzi się z umowy zawartej w maju 2021 roku pomiędzy Komisją Europejską a firmami Pfizer i BioNTech, która obejmowała wszystkie państwa członkowskie. Umowa ta, podpisana w szczytowym momencie pandemii, miała zapewnić Unii Europejskiej dostęp do szczepionek nie tylko na potrzeby bieżących fal COVID-19, ale także na wypadek przyszłych wariantów wirusa.
W zamian za długoterminowe zobowiązania zakupowe ze strony państw UE, Pfizer podjął się, jak sam podkreśla, bezprecedensowych zobowiązań, w tym gwarancji wolumenów, produkcji w Europie oraz zdolności do szybkiego zwiększania mocy produkcyjnych.
Problem pojawił się, gdy pandemia zaczęła wygasać w tempie szybszym niż przewidywano, a zapotrzebowanie na szczepionki gwałtownie spadło. Polska i Rumunia zdecydowały się wstrzymać odbiór części zakontraktowanych dawek oraz wstrzymać płatności, argumentując zmianą okoliczności i ryzykiem marnowania szczepionek.
Pfizer uważa za kluczowe, aby wszystkie strony respektowały swoje zobowiązania umowne wynikające z porozumienia, które umożliwiło skuteczną europejską odpowiedź na pandemię, tak jak uczyniła to zdecydowana większość krajów europejskich oraz sama firma Pfizer.
Postępowanie sądowe i rozstrzygnięcie
Po wielu miesiącach nieudanych negocjacji, w 2023 roku firma Pfizer zdecydowała się na wniesienie pozwów przeciwko Polsce i Rumunii do sądu w Belgii. Koncern wskazywał na „długotrwałe naruszenia warunków umowy” oraz „brak realizacji zobowiązań finansowych”.
Według Pfizera, wydany wyrok potwierdza, że kontrakt jest egzekwowalny, a rządy krajów zobowiązane są do realizacji uzgodnionych płatności.
Jednocześnie firma wyraźnie zaznacza w swoim komunikacie, że orzeczenie nie nakłada na państwa obowiązku odbioru niechcianych szczepionek. Umowa przewiduje możliwość decydowania przez rządy o tym, czy i kiedy odbiorą przysługujące im dawki w ciągu najbliższych trzech lat, zgodnie z uzgodnionym harmonogramem.
Dostawy i odpowiedzialność po stronie rządów
Pfizer deklaruje w przesłanym oświadczeniu, że jeśli polski rząd zdecyduje się na złożenie zamówienia, firma dostarczy aktualnie dopuszczone do obrotu wersje szczepionki Pfizer/BioNTech przeciw COVID-19, wspierając tym samym krajowe działania w obszarze zdrowia publicznego.
Decyzje dotyczące dystrybucji i wykorzystania dostarczonych dawek szczepionek należą – jak podkreśla koncern w komunikacie – do kompetencji rządów i krajowych władz zdrowotnych.
Pfizer deklaruje również, że od początku wspierał działania mające na celu ograniczenie marnowania szczepionek, w tym poprzez elastyczne podejście do harmonogramów dostaw.
Wyniki Biznes Fakty:
W kontekście nadchodzących regulacji w 2026 roku, orzeczenie sądu w sprawie Pfizer-Polska ma istotne implikacje dla przedsiębiorców. W szczególności, podkreśla ono wagę umów i zobowiązań kontraktowych, co jest kluczowe dla stabilności obrotu gospodarczego. Przedsiębiorcy powinni zwracać szczególną uwagę na zapisy umowne, klauzule dotyczące siły wyższej (np. pandemii, wojny) oraz mechanizmy rozwiązywania sporów. W kontekście przyszłych przepisów, które mogą dotyczyć np. cyfryzacji, zrównoważonego rozwoju czy nowych form zatrudnienia, silne podstawy prawne i jasne zobowiązania między partnerami biznesowymi będą miały decydujące znaczenie dla płynności operacyjnej i finansowej firm.
Według danych portalu: businessinsider.com.pl