Projekt zmian w systemie ochrony zdrowia
Obecnie system ochrony zdrowia w Polsce boryka się z poważnymi wyzwaniami finansowymi. Szacuje się, że w bieżącym roku może brakować około 26 miliardów złotych na świadczenia zdrowotne, co jest częściowo spowodowane kosztami waloryzacji wynagrodzeń. W związku z tym pilnie potrzebne są zmiany systemowe.
W polskim Sejmie znajduje się już projekt zmian w systemie ochrony zdrowia, przygotowany przez Polskie Stronnictwo Ludowe (PSL) we współpracy z Federacją Przedsiębiorców Polskich (FPP). Projekt, który był konsultowany m.in. z Ministrem Zdrowia i Ministrem Maciejem Berkiem z Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, nie jest jednak projektem rządowym, lecz poselskim. Jego celem jest zaradzenie problemom finansowym służby zdrowia oraz skrócenie kolejek do specjalistów.
Według szacunków ekspertów FPP, niedobór środków finansowych na ochronę zdrowia w tym roku może wynieść 26 miliardów złotych, co stanowi dodatkową kwotę do już zaplanowanej dotacji do Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) w wysokości 24 miliardów złotych. Sytuacja może się pogorszyć w przyszłym roku, ze względu na rosnące dysproporcje między wpływami ze składek zdrowotnych a rzeczywistymi wydatkami na świadczenia medyczne.
Problemy finansowe bezpośrednio przekładają się na wydłużające się kolejki do lekarzy, nawet w przypadkach pilnych skierowań. W ciągu ostatniego roku liczba pacjentów oczekujących na wizytę w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej wzrosła o 14%, osiągając poziom 776 tysięcy osób. Średni czas oczekiwania wydłużył się do niemal dwóch miesięcy. Wydłużeniu uległ również czas oczekiwania na pilne przyjęcie do szpitala i inne świadczenia medyczne.
Projekt zmian w systemie ochrony zdrowia przewiduje szereg rozwiązań, w tym zwiększenie wpływów do budżetu NFZ poprzez przejęcie części zadań od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), wprowadzenie obowiązkowej składki chorobowej dla zleceniobiorców oraz ograniczenie tempa wzrostu kosztów związanych z waloryzacją wynagrodzeń.
Łukasz Kozłowski, główny ekonomista Federacji Przedsiębiorców Polskich, podkreśla, że proponowane rozwiązania mają na celu zmniejszenie luki finansowej o 16,6 miliarda złotych w pierwszym roku ich obowiązywania, co stanowi ponad 70% obecnego niedoboru środków. Ma to nastąpić zarówno dzięki zwiększeniu dochodów NFZ, jak i spowolnieniu tempa narastania jego kosztów w przyszłości.
Jak zasypać dziurę w finansowaniu służby zdrowia
Projekt zakłada zwiększenie nakładów na ochronę zdrowia do poziomu 8,8% Produktu Krajowego Brutto (PKB) oraz wprowadzenie bardziej przewidywalnego mechanizmu wzrostu wynagrodzeń. Główne zmiany skupiają się na czterech obszarach:
- Połączenie ubezpieczenia zdrowotnego z ubezpieczeniem chorobowym.
- Kontrola kosztów po stronie NFZ.
- Wprowadzenie nowej ulgi w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) pod nazwą „JPK Zdrowie”.
- Zmiany w strukturze szpitali, polegające na wprowadzeniu koncepcji „szpitala wiodącego”.
Co da przejęcie chorobowego przez NFZ
Obecnie NFZ finansuje świadczenia rzeczowe (leczenie), podczas gdy ZUS wypłaca świadczenia pieniężne (zasiłki chorobowe). Taki podział może prowadzić do przerzucania się kosztami między instytucjami i obniżać efektywność systemu. Autorzy projektu proponują połączenie obu rodzajów ubezpieczeń i skonsolidowanie środków w ramach NFZ.
Ma to stworzyć silne bodźce do optymalizacji procesów leczenia, skrócenia okresów absencji chorobowej oraz racjonalizacji wydatków. NFZ miałby przejąć pełną odpowiedzialność za koszty leczenia i wypłatę zasiłków chorobowych.
W ramach proponowanych zmian, NFZ miałby również przejąć część zadań ZUS związanych z kontrolą zwolnień lekarskich i orzeczeń o czasowej niezdolności do pracy. NFZ miałby upoważniać lekarzy do wystawiania elektronicznych zwolnień lekarskich (e-ZLA) oraz prowadzić postępowania i wydawać decyzje w sprawach dotyczących zasiłków chorobowych i świadczeń rehabilitacyjnych. W tym celu w strukturze NFZ utworzone miałyby zostać odpowiednie komórki orzecznictwa lekarskiego, w tym lekarze inspektorzy i komisje lekarskie.
Projekt przewiduje również zmianę zasad finansowania wynagrodzenia za czas choroby. Przez pierwsze 14 dni okresu niezdolności do pracy, pracodawca byłby zobowiązany do wypłaty wynagrodzenia chorobowego (w wysokości 80% pensji, chyba że przepisy wewnętrzne przewidują wyższą stawkę). Od 15. dnia choroby pracownikowi przysługiwałby zasiłek chorobowy. ZUS nadal zajmowałby się techniczną wypłatą tych zasiłków, na podstawie decyzji wydanych przez NFZ.
Dodatkowo, projekt rozszerza obowiązek ubezpieczenia chorobowego na zleceniobiorców. Obecnie ubezpieczenie to jest dobrowolne dla tej grupy zawodowej, a wprowadzenie obowiązku ma przynieść dodatkowe wpływy rzędu około 1,2 miliarda złotych rocznie. Co ważne, składka na ubezpieczenie chorobowe ma być wliczana do podstawy wymiaru składki zdrowotnej i nie będzie mogła pomniejszać podstawy opodatkowania PIT.
Łukasz Kozłowski wyjaśnia, że połączenie ubezpieczenia chorobowego ze zdrowotnym przyniesie bezpośrednie dodatkowe przychody dzięki rozszerzeniu bazy jego poboru. Osoby objęte obecnie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym (zleceniobiorcy) zapłacą o 1,3 miliarda złotych więcej w skali roku, pod warunkiem, że do tej pory nie opłacali tej składki.
Kolejno, traktowanie składki chorobowej na równi ze składką zdrowotną spowoduje wzrost wpływów ze składki zdrowotnej o 2,9 miliarda złotych, ponieważ składka chorobowa przestanie pomniejszać podstawę wymiaru składki zdrowotnej. Dodatkowo, wpływy z PIT mają wzrosnąć o 3,8 miliarda złotych dzięki temu, że składka chorobowa będzie traktowana analogicznie do składki zdrowotnej przy ustalaniu podstawy opodatkowania.
Biorąc pod uwagę koszt dodatkowych zasiłków oraz podział efektów finansowych między Fundusz Ubezpieczeń Społecznych (FUS), NFZ a budżet państwa, skutkiem proponowanych zmian jest dodatkowe zasilenie NFZ kwotą 6,1 miliarda złotych w pierwszym roku obowiązywania nowych przepisów.
Większa kontrola kosztów. Jak to miałoby wyglądać?
PSL i FPP proponują również wprowadzenie mechanizmów kontroli kosztów, które obecnie rosną w sposób nieproporcjonalny i przyczyniają się do niewydolności finansowej NFZ.
Waloryzacja wynagrodzeń pracowników medycznych w oparciu o wzrost przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej skutkuje znaczącym przyrostem kosztów NFZ:
- 18,5 mld zł od 1 lipca 2022 r.;
- 15,9 mld zł od 1 lipca 2023 r.;
- 15,2 mld zł od 1 lipca 2024 r.
Biorąc pod uwagę prognozowaną zmianę wycen świadczeń od 1 lipca 2025 r., łączny roczny wzrost wydatków generowany przez nowelizację ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego może przekroczyć 58 miliardów złotych.
Projektodawcy proponują alternatywne rozwiązanie: określenie w załączniku do projektu ustawy bazowych kwot najniższych wynagrodzeń zasadniczych dla poszczególnych grup zawodowych, obowiązujących od 1 lipca 2025 r. Wynagrodzenia te byłyby corocznie waloryzowane w oparciu o ostatni znany wskaźnik waloryzacji emerytur i rent. Ta zmiana ma na celu spowolnienie tempa wzrostu kosztów osobowych, czyniąc je jednocześnie bardziej przewidywalnym i powiązanym ze wskaźnikami stosowanymi w innych sektorach sektora publicznego.
Nowa ulga zdrowotna w PIT? Dla kogo
Projektodawcy proponują również wprowadzenie nowej ulgi podatkowej w PIT, skierowanej do osób korzystających z prywatnej opieki zdrowotnej. Podatnicy mogliby odliczyć od swojego podatku 10% ponoszonych wydatków na:
- Cele rehabilitacyjne.
- Wyroby medyczne i specjalne środki żywieniowe nabyte na receptę.
- Świadczenia zdrowotne.
- Usługi opiekuńcze.
Ulga miałaby przysługiwać na wydatki poniesione na rzecz podatnika, jego bliskich krewnych (w linii prostej, rodzeństwo) oraz członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym lub innych osób znajdujących się na utrzymaniu podatnika.
Wprowadzenie tej ulgi wiązałoby się z kosztem dla budżetu państwa w wysokości około 3,2 miliarda złotych.
Jak miałaby zmienić się struktura szpitali
Projekt zakłada również restrukturyzację sieci szpitali poprzez utworzenie 49 szpitali wiodących (wojewódzkich), które współpracowałyby z siecią szpitali powiatowych. Celem jest promowanie kooperacji i optymalizacji kosztów zamiast konkurencji, która często pogłębia straty finansowe placówek.
Szpitale wojewódzkie miałyby zlecać usługi szpitalom powiatowym w ramach zawartych umów kooperacyjnych.
Proponowane przepisy miałyby wejść w życie z dniem 1 stycznia 2027 r.
Wyniki Biznes Fakty:
Przedsiębiorcy w 2026 roku mogą spodziewać się znaczących zmian wpływających na ich obciążenia podatkowe i składkowe. Wprowadzenie obowiązkowej składki chorobowej dla zleceniobiorców oraz zmiana zasad rozliczania składki chorobowej, która przestanie pomniejszać podstawę wymiaru składki zdrowotnej i podatku PIT, zwiększą koszty prowadzenia działalności, ale jednocześnie mogą wpłynąć na stabilność finansową systemu ochrony zdrowia. Nowa ulga zdrowotna w PIT stanowi potencjalną korzyść dla tych przedsiębiorców, którzy ponoszą wydatki na prywatną opiekę zdrowotną dla siebie lub swoich bliskich, oferując możliwość odliczenia części tych kosztów od podatku. Zmiany w finansowaniu i organizacji ochrony zdrowia mogą pośrednio wpłynąć na dostępność i jakość usług medycznych dla pracowników, a co za tym idzie, na ciągłość ich pracy.
Szczegóły można znaleźć na stronie internetowej : businessinsider.com.pl