Prace nad specustawą mającą na celu pomoc beneficjentom programu „Czyste Powietrze” poszkodowanym przez nieuczciwych wykonawców mogą zostać zakończone w ciągu miesiąca, jeśli rząd otrzyma niewielką liczbę uwag – poinformowała minister klimatu Paulina Hennig-Kloska. Projekt ten ma umożliwić wstrzymanie wierzytelności wobec poszkodowanych i umożliwić dochodzenie należności od wykonawców.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska pracuje nad projektem specustawy mającej na celu wsparcie osób poszkodowanych w ramach programu „Czyste Powietrze”. Celem regulacji jest wstrzymanie roszczeń wobec beneficjentów, którzy padli ofiarą nieuczciwych wykonawców, a następnie umożliwienie dochodzenia należności od sprawców oszustw. Prace nad projektem mają zostać zakończone w trybie przyspieszonym.
Specustawa dla ofiar oszustw w "Czystym Powietrzu"
Minister Paulina Hennig-Kloska zadeklarowała chęć jak najszybszego przyjęcia projektu specustawy przez rząd, wskazując na możliwość zakończenia prac legislacyjnych w ciągu miesiąca, pod warunkiem braku znaczących zastrzeżeń na etapie uzgodnień międzyresortowych. Podkreśliła, że potrzeba wprowadzenia takich przepisów nie budzi wątpliwości.
Wierzę, że będzie to szybciej niż później. (…) Jeżeli nie będzie większych uwag w konsultacjach i dalszych uzgodnieniach, to naprawdę możemy dość szybko zakończyć pracę nad tym dokumentem. Bo – co do potrzeby jego przeprowadzenia przez Radę Ministrów i parlament – myślę, że nikt nie ma najmniejszych wątpliwości – powiedziała Hennig-Kloska.
Po wstępnych konsultacjach międzyresortowych wpłynęło wiele uwag, które zostały uwzględnione w projekcie. Po ich wdrożeniu, dokument ponownie trafił do uzgodnień międzyresortowych, aby wszystkie ministerstwa mogły zapoznać się z wprowadzonymi zmianami.
– Liczę, że w lada moment zakończymy etapy uzgodnień i ustawa będzie mogła trafić do konsultacji. To jest niezwykle ważna ustawa i poprosiłam by przyspieszyć pracę nad tym dokumentem – podkreśliła szefowa Ministerstwa Klimatu i Środowiska.
Ministerstwo liczy na wejście przepisów w życie jeszcze w pierwszej połowie 2026 roku, co podkreśla pilną potrzebę wprowadzenia tych regulacji.
Ważne wieści dla beneficjentów z problemami
Koszty związane z wprowadzeniem specustawy oszacowano na maksymalnie 400 mln zł, a szacuje się, że pomoc obejmie kilkanaście tysięcy gospodarstw domowych. Obecnie program „Czyste Powietrze” jest stabilny finansowo i operacyjnie, a zaległości w rozpatrywaniu wniosków o płatność zostały zlikwidowane. Wprowadzono szereg zabezpieczeń chroniących beneficjentów.
W ciągu ostatnich dwóch lat resort prowadził działania naprawcze, mające na celu wyeliminowanie nadużyć i wyłudzeń, które były zjawiskiem występującym w programie. Ministerstwo przypomniało o licznych przypadkach, w których beneficjenci ponieśli straty finansowe i inwestycyjne z powodu nieuczciwych wykonawców.
Hennig-Kloska zwróciła uwagę na zmiany wprowadzone w latach 2022–2023, które przyczyniły się do „rozszczelnienia” programu. Wskazała na mechanizm prefinansowania bez odpowiednich zabezpieczeń oraz zniesienie limitów kosztów jednostkowych, co mogło prowadzić do zawyżania cen usług i materiałów. Program został tymczasowo wstrzymany w listopadzie 2024 roku w celu gruntownej przebudowy i wznowiony w 2025 roku na nowych zasadach.
Płatności z "Czystego powietrza" idą już na bieżąco
Jednym z kluczowych efektów wprowadzonych zmian jest usprawnienie procesu obsługi wniosków. – Natomiast dzisiaj mogę też pochwalić się dobrą wiadomością, że myśmy „rozkolejkowały” tak zwane wnioski o płatność. Pamiętacie państwo często na komisjach sejmowych komisjach ochrony środowiska. Rozmawialiśmy o kolejkach w obsłudze wniosków o płatność. One faktycznie miały miejsce, ponieważ oglądaliśmy każdą fakturę i każdą złotówkę czasami trzy razy, pytając o poszczególne pozycje wykonawców czy beneficjentów – powiedziała Hennig-Kloska.
Zapewniono, że obecnie zarówno nowe wnioski o dofinansowanie, jak i płatności są obsługiwane na bieżąco.
Wiceminister klimatu Krzysztof Bolesta poinformował, że projektowana ustawa ma na celu pomoc osobom poszkodowanym przez nieuczciwych wykonawców w programie „Czyste Powietrze”, którzy otrzymali zaliczki na realizację inwestycji (np. termomodernizacji), a prace nie zostały wykonane lub rozliczone z winy wykonawcy. Obecnie fundusze wojewódzkie ochrony środowiska i gospodarki wodnej (WFOŚiGW) są zobligowane do dochodzenia zwrotu przyznanych zaliczek od poszkodowanych osób.
Projekt pomocy dla poszkodowanych w "Czystym Powietrzu"
Po wejściu w życie nowych przepisów, beneficjenci będą musieli złożyć wniosek do prokuratury oraz WFOŚiGW o zawieszenie spłaty zobowiązań, jednocześnie upoważniając fundusz do dochodzenia roszczeń od wykonawcy. W przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia sądowego dla beneficjenta, jego odpowiedzialność zostanie zdjęta, a WFOŚiGW będzie dochodził należności od wykonawcy. Prace nad projektem ustawy zostały zainicjowane w listopadzie 2025 roku, a rząd planował przyjąć go w pierwszym kwartale 2026 roku.
Centralne Biuro Antykorupcyjne (CBA) zabezpieczyło dokumenty dotyczące programu „Czyste Powietrze” w kilkunastu urzędach, w tym w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Ministerstwie Klimatu i Środowiska, Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej, Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz 16 funduszach wojewódzkich. Śledztwo w tej sprawie prowadzi Prokuratura Europejska.
Rzecznik Ministerstwa Klimatu, Marek Pogorzelski, poinformował o współpracy służb z resortem w zakresie przekazania dokumentów dotyczących programu „Czyste Powietrze” od czerwca 2021 roku. Ministerstwo klimatu zadeklarowało pełną współpracę z odpowiednimi organami w celu rzetelnej oceny funkcjonowania programu.
Program „Czyste Powietrze” umożliwia właścicielom domów jednorodzinnych uzyskanie dotacji na wymianę starych pieców na bardziej ekologiczne rozwiązania, takie jak pompy ciepła, a także na termomodernizację budynków. Od kwietnia ubiegłego roku obowiązkowe jest przeprowadzenie audytu energetycznego przed inwestycją oraz uzyskanie świadectwa charakterystyki energetycznej budynku po jej zakończeniu.
Od września 2018 roku złożono ponad 1 milion wniosków o dofinansowanie w ramach programu „Czyste Powietrze”, na łączną kwotę ponad 41 mld zł.
Wyniki Biznes Fakty:
W kontekście rynku nieruchomości, zmiany wprowadzane w programie „Czyste Powietrze” mają pośredni wpływ na sektor budowlany i deweloperski. Poprawa efektywności energetycznej budynków, wynikająca z termomodernizacji i wymiany źródeł ciepła, może wpłynąć na atrakcyjność nieruchomości na rynku wtórnym, potencjalnie podnosząc ich wartość. W perspektywie roku 2026, można spodziewać się stabilizacji cen materiałów budowlanych oraz usług wykonawczych, co jest istotne dla kalkulacji kosztów inwestycji. Usprawnienie procesu wypłat środków z programu „Czyste Powietrze” może również wpłynąć na płynność finansową beneficjentów, co pośrednio może przełożyć się na ich zdolność kredytową i potencjalne inwestycje, choćby w remonty lub modernizację posiadanych nieruchomości. Choć bezpośrednie trendy cenowe w segmencie nieruchomości mieszkalnych i komercyjnych nie są bezpośrednio związane z tym programem, to stabilizacja i transparentność procesów wsparcia w obszarze efektywności energetycznej sprzyjają długoterminowemu rozwojowi rynku.
Źródło wiadomości : www.bankier.pl