Organy podatkowe przeprowadzają mniej kontroli, ale są one bardziej skuteczne, a wartość doszacowań podatkowych wzrosła. W 2025 roku urzędy skarbowe najczęściej kontrolują pięć branż, a głównym obszarem nieprawidłowości pozostaje VAT.
Kontrole podatkowe: mniej licznych, bardziej dotkliwych
Raport „Kontrole pod kontrolą. Praktyka KAS 2022–2025” przygotowany przez Kancelarię Tomczykowski Tomczykowska wskazuje na wyraźną zmianę w podejściu organów podatkowych. Choć liczba kontroli podatkowych w Polsce maleje (z 18 tys. w 2022 r. do 8 tys. w 2025 r.), stają się one coraz bardziej dotkliwe dla podatników. Współczynnik kontroli pozytywnych, czyli zakończonych doszacowaniem podatku, utrzymuje się na wysokim poziomie 98% od czterech lat.
W 2025 roku średnia kwota doszacowań podatku na jedną kontrolę wyniosła 175 tys. zł. Eksperci podkreślają, że w obliczu automatyzacji i szerszego dostępu organów do danych, strategiczne znaczenie dla przedsiębiorców zyskuje wiedza o przebiegu i celach kontroli.
Branże pod szczególnym nadzorem
Organy podatkowe, mimo braku ograniczeń w wyborze podmiotów do kontroli, koncentrują się na wybranych sektorach gospodarki. W okresie od 2023 r. do 2025 r. najczęściej kontrolowane branże to:
- e-commerce,
- budownictwo,
- gastronomia,
- usługi kosmetyczne,
- warsztaty samochodowe.
Zmiany w kontrolach celno-skarbowych
W obszarze kontroli celno-skarbowych również odnotowano spadek liczby postępowań w 2025 r. (o 27% w porównaniu do 2024 r.). Zmniejszyła się również ich skuteczność (z 93,8% do 91,2%). Mimo to, wartość ustaleń w kontrolach celno-skarbowych wzrosła o 46% rok do roku, co świadczy o istotnym wzroście skuteczności pojedynczych kontroli. Autorzy raportu wskazują na lepsze typowanie podmiotów do kontroli oraz koncentrację na największych kwotowo nieprawidłowościach. Kontrole celno-skarbowe w 2025 r. były również znacząco dłuższe – o 37% w porównaniu do lat wcześniejszych.
Nowe podejście organów podatkowych do kontroli
Zgodnie z opinią ekspertów, organy Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) dysponują obecnie danymi pozwalającymi na precyzyjne typowanie podmiotów do kontroli. Kontrole te nie mają już charakteru rutynowej weryfikacji, lecz są celowym działaniem mającym na celu zidentyfikowanie i ustalenie okoliczności związanych z wykrytymi nieprawidłowościami. Urzędnicy przychodzą do podatników, ponieważ zidentyfikowali już potencjalne problemy.
Priorytetowe obszary kontroli podatkowych
Niezmiennie od lat, głównym obszarem zainteresowania kontroli podatkowych, zarówno ze strony urzędów skarbowych, jak i celno-skarbowych, są nieprawidłowości w podatku od towarów i usług (VAT). Jest to związane z jego kluczowym znaczeniem dla dochodów budżetu państwa.
W 2025 roku organy wykryły o blisko 30% więcej fikcyjnych faktur VAT (377 tys. dokumentów), a ich łączna wartość wzrosła o ponad 2 mld zł, osiągając 10,9 mld zł. Oznacza to niemal 25% wzrost rok do roku.
Organy skarbowe koncentrują swoją uwagę również na dwóch innych obszarach:
- cenach transferowych,
- podatku u źródła (WHT).
Potencjał nieprawidłowości w cenach transferowych i WHT
W 2025 roku 66% doszacowanej podstawy opodatkowania w podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) pochodziło z kontroli cen transferowych. Skuteczność kontroli w zakresie podatku u źródła przekroczyła 90%, a ustalenia w tej dziedzinie sięgają setek milionów złotych rocznie.
Specjaliści wskazują, że KAS dostrzega w obszarze cen transferowych znaczący potencjał nieprawidłowości i objęła ten segment szczególnym nadzorem. Kontrole podatku u źródła, prowadzone głównie przez urzędy celno-skarbowe, charakteryzują się coraz bardziej zaostrzonym podejściem. Analizowane są dane, struktury płatności oraz informacje o kontrahentach. W celu skuteczniejszego wykrywania nieprawidłowości w płatnościach transgranicznych powołano wyspecjalizowane jednostki KAS i Ministerstwa Finansów. Kluczowe dla organów jest ustalenie rzeczywistego właściciela należności oraz udowodnienie biznesowego uzasadnienia płatności, co często prowadzi do wielomiesięcznych postępowań.
Kontrole podatku u źródła należą do długotrwałych. Średnio kończą się one około czterech lat po zakończeniu badanego roku podatkowego, a w skrajnych przypadkach procedura, wraz z ewentualnym postępowaniem sądowym, może trwać ponad 10 lat.
Wyniki Biznes Fakty:
Przepisy dotyczące kontroli podatkowych w 2025 roku oznaczają dla przedsiębiorców konieczność jeszcze większej staranności w prowadzeniu dokumentacji i rozliczeń. Mimo mniejszej liczby kontroli, ich skuteczność jest wysoka, a kwoty doszacowań znaczące. Szczególną uwagę należy zwrócić na rozliczenia VAT, ceny transferowe oraz podatek u źródła. Długotrwałość postępowań, zwłaszcza w obszarze WHT, wymaga od firm odpowiedniego przygotowania strategii procesowej i, w miarę możliwości, działań wyprzedzających. Zrozumienie priorytetów organów kontrolnych jest kluczowe dla minimalizacji ryzyka podatkowego.
Na podstawie materiałów : businessinsider.com.pl