Dane dotyczące mediany wynagrodzeń, publikowane przez Główny Urząd Statystyczny (GUS) z pewnym opóźnieniem w stosunku do średniej krajowej, dostarczają bardziej realistycznego obrazu sytuacji materialnej znacznej części populacji. Okazuje się, że przeciętny Polak zarabia o 18% mniej niż wynosi oficjalna średnia. W listopadzie najwyższe wynagrodzenia odnotowali pracownicy sektora górnictwa, uzyskując o 34% więcej niż rok wcześniej.
Średnie wynagrodzenie w gospodarce jest kalkulowane przez GUS na podstawie danych płynących ze sprawozdań statystycznych przedsiębiorstw i urzędów. Analizując fundusz płac i liczbę zatrudnionych, urząd generuje dane średnie. Choć proces ten jest szybki, dane te obejmują wynagrodzenia kadry zarządzającej najwyższego szczebla, której pensje mogą wielokrotnie przewyższać zarobki szeregowych pracowników. W efekcie średnia krajowa nie odzwierciedla realnych dochodów większości Polaków.
Mediana, stanowiąca bardziej reprezentatywny wskaźnik, jest wyliczana przez GUS w oparciu o dane pochodzące z rejestrów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), uzupełniane danymi z Ministerstwa Finansów oraz bazy jednostek statystycznych GUS. Zgodnie z najnowszymi danymi za listopad, mediana wynagrodzeń wyniosła 7432 zł brutto miesięcznie. Jest to wartość o 18% niższa od średniej krajowej, która wynosiła 9068 zł brutto.
W ujęciu miesięcznym, mediana płac wzrosła o 0,2% w porównaniu do października, a dynamika roczna osiągnęła imponujące 8,6%. Co istotne, wzrost mediany rok do roku (+8,3%) był szybszy niż wzrost średniego wynagrodzenia (+8,3% rdr). Sugeruje to, że wynagrodzenia niższe rosły w szybszym tempie niż te na wyższych szczeblach dochodowych.
Wzrost płacy minimalnej w ubiegłym roku o 7,6% rok do roku nie jest głównym motorem tak znaczącego wzrostu mediany wynagrodzeń, co wskazuje na pozytywne trendy w szerszym segmencie rynku pracy.
Analiza kwoty brutto do kwoty netto ukazuje znaczenie obciążeń podatkowo-składkowych. Przy medianie 7432 zł brutto na umowie o pracę, całkowity koszt pracodawcy wynosi 8954 zł, podczas gdy pracownik otrzymuje na rękę 5396 zł. Różnica w wysokości 3558 zł miesięcznie to suma składek na ZUS i podatku dochodowego, obciążających przeciętne gospodarstwo domowe.
Różnice płciowe w dochodach: Malejący dystans, szczególnie na niższych szczeblach
W listopadzie mediana wynagrodzeń mężczyzn była wyższa od mediany wynagrodzeń kobiet o 5,8%, co przekłada się na 7638 zł wobec 7219 zł (różnica 419 zł). W porównaniu do roku poprzedniego, kiedy różnica wynosiła 462 zł, obserwujemy tendencję do zacierania się dysproporcji płciowych na niższych poziomach płac.
W przypadku średniej krajowej dysproporcja płciowa jest znacznie większa i wynosi 9,7%. Wnioskując z tych danych, największe różnice w zarobkach między kobietami a mężczyznami występują na wyższych szczeblach kariery zawodowej.
Niemniej jednak, nawet w tym segmencie obserwuje się zmniejszanie różnic. W listopadzie 2025 roku różnica wynosiła 839 zł, podczas gdy rok wcześniej była to kwota 857 zł.
Sektor górniczy na czele wynagrodzeń
Analiza danych GUS według sekcji gospodarki ujawnia znaczące różnice. Najwyższe mediany wynagrodzeń w listopadzie odnotowali pracownicy górnictwa rud metali (głównie związani z KGHM), osiągając przeciętnie 27 737 zł brutto. Na drugim miejscu znaleźli się pracownicy kopalń węgla kamiennego z medianą 20 434 zł brutto.
Mediana wynagrodzeń w całym sektorze górnictwa wyniosła 18 560 zł miesięcznie. Jest to kwota o 4687 zł wyższa niż rok wcześniej, co oznacza wzrost o 33,8% rok do roku. Wskazuje to na prawdopodobne wcześniejsze wypłaty premii barbórkowych w porównaniu do roku 2024.
Znaczący wzrost mediany wynagrodzeń, o 979 zł rok do roku (+11,9% rdr) do poziomu 9229 zł brutto miesięcznie, odnotowano również w sektorze służby zdrowia.
Z drugiej strony, istnieją branże, gdzie dominującym wynagrodzeniem jest płaca minimalna. Mediana wynagrodzeń na poziomie 4667 zł dotyczy takich sektorów jak:
- roboty budowlane specjalistyczne,
- gastronomia,
- działalność związana z utrzymaniem porządku w budynkach i zagospodarowaniem terenów zieleni.
Branża produkcji odzieży oferuje nieznacznie wyższe wynagrodzenia, z medianą na poziomie 4700 zł.
Najniższe dynamiki wzrostu wynagrodzeń, na poziomie 6,9% rok do roku, zanotowano w sektorach „informacja i komunikacja” oraz edukacja.
| Branża | Mediana wynagrodzeń (zł brutto) | Wzrost rok do roku (%) |
| Górnictwo rud metali | 27 737 | – |
| Kopalnie węgla | 20 434 | – |
| Całe górnictwo | 18 560 | 33,8 |
| Służba zdrowia | 9 229 | 11,9 |
| Roboty budowlane specjalistyczne, gastronomia, utrzymywanie porządku w budynkach i zagospodarowanie zieleni | 4 667 | – |
| Produkcja odzieży | 4 700 | – |
Wyniki Biznes Fakty:
Dane GUS dotyczące mediany wynagrodzeń dostarczają kluczowych informacji dla analizy sytuacji gospodarczej Polski. W kontekście inflacji, dynamika wzrostu mediany (8,6% rdr) wydaje się być bliska lub nieznacznie niższa od wskaźników inflacji bazowej, co sugeruje realny wzrost siły nabywczej dla części społeczeństwa, choć zróżnicowany sektorowo. Polityka Narodowego Banku Polskiego (NBP) w zakresie stóp procentowych ma pośredni wpływ na rynek pracy, poprzez koszty kredytu dla przedsiębiorstw i siłę nabywczą konsumentów. Sektor górnictwa, charakteryzujący się najwyższymi wzrostami, może być beneficjentem globalnego popytu na surowce, jednakże jego specyfika ogranicza wpływ tych danych na ogólny obraz gospodarki. Różnice w wynagrodzeniach międzysektorowe i płciowe pozostają istotnym elementem analizy nierówności dochodowych, wymagającym dalszych badań w kontekście wpływu globalnych trendów gospodarczych i krajowej polityki społeczno-ekonomicznej.
Informacje przygotowane na podstawie materiałów : businessinsider.com.pl