Jasne, oto przepisana i przetłumaczona na język polski wersja artykułu, z zachowaniem stylu i wskazówek: Europejski Komitet Regionów (KR) głośno domaga się wprowadzenia mechanizmu, który dałby lokalnym władzom realny wpływ na kształtowanie unijnej polityki. Kluczowa dla regionów jest postulowana klauzula pomocniczości, umożliwiająca im blokowanie zbyt scentralizowanych Krajowych i Regionalnych Planów Partnerstwa (NRPP) w ramach przyszłego wieloletniego budżetu UE. To stanowczy sygnał, że oddolne inicjatywy i potrzeby lokalne nie mogą być ignorowane przez brukselskie biurokracje czy narodowe rządy.
Samorządy zrzeszone w KR, reprezentujące 27 państw członkowskich UE, podczas plenarnej sesji w Brukseli przyjęły stanowcze deklaracje dotyczące przyszłego budżetu na lata 2028-2034. Kluczowy jest postulat stworzenia jednego, potężnego funduszu, który miałby zastąpić dotychczasowe, odrębne polityki spójności, rolne czy rybołówstwa. Zarządzanie tym kolosem opierałoby się na scentralizowanych Krajowych i Regionalnych Planach Partnerstwa (NRPP), co budzi uzasadnione obawy o nadmierną centralizację i oderwanie od rzeczywistych potrzeb terenów.
Co więcej, członkowie KR domagają się, by co najmniej 20% środków przeznaczonych na politykę spójności, rozwój obszarów wiejskich i rybołówstwo było kierowane na zintegrowane strategie rozwoju terytorialnego. Dotyczy to zarówno regionów miejskich, jak i wiejskich. To prosta droga do tego, aby środki unijne faktycznie trafiały tam, gdzie są najbardziej potrzebne, wspierając zrównoważony rozwój. Wprowadzenie obowiązkowej zasady, która gwarantowałaby, że żadna z polityk unijnych nie zaszkodzi spójności, jest wręcz fundamentem dalszego istnienia i rozwoju zintegrowanej Europy.
„Polityka spójności nie może stać się przypadkową ofiarą w ramach krajowych megafunduszy, a rolnicy i władze regionalne nie mogą konkurować o te same środki. Spójność musi pozostać polityką dla wszystkich regionów – mniej rozwiniętych, przechodzących transformację oraz bardziej rozwiniętych. (…) Unia, która nie inwestuje w spójność, nie buduje swojej przyszłości, za to przygotowuje wewnętrzne podziały” – podkreślił Emil Boc, burmistrz Kluż-Napoka, współsprawozdawca opinii dotyczącej funduszu NRPP. Jego słowa dobitnie pokazują, że przyszłość Europy zależy od umiejętności wyważenia interesów i inwestowania w równomierny rozwój wszystkich jej części.
KR wezwał również do zwiększenia budżetu dla NRPP, idąc w ślad za wcześniejszymi propozycjami Parlamentu Europejskiego. Jednocześnie jednak apeluje o utrzymanie dedykowanych, odrębnych budżetów dla kluczowych polityk, takich jak polityka spójności czy Wspólna Polityka Rolna. To kluczowe dla zachowania stabilności i przewidywalności w sektorach, które mają fundamentalne znaczenie dla bezpieczeństwa żywnościowego i rozwoju społeczno-gospodarczego kontynentu.
Istotną kwestią, którą poruszyli członkowie KR, jest planowana zmiana systemu rozliczania środków z polityki spójności. Zamiast dotychczasowego mechanizmu refundacji wydatków, Komisja Europejska proponuje oparcie się na kamieniach milowych i celach. Samorządy ostrzegają, że takie rozwiązanie może skomplikować procedury i prowadzić do wzrostu biurokracji, co w perspektywie utrudni efektywne wykorzystanie funduszy. KR podkreśla, że pełne wdrożenie nowych zasad jest możliwe dopiero po rozwiązaniu kluczowych problemów, takich jak ryzyko nakładania się różnych systemów rozliczeń czy stosowanie wskaźników, które nie oddają w pełni rzeczywistego wpływu polityk klimatycznych i społecznych. Konieczny jest również okres przejściowy na szkolenia i wsparcie techniczne dla urzędników. Wydaje się, że tak fundamentalna zmiana systemu, zamiast upraszczać, może przynieść więcej chaosu, jeśli nie zostanie przeprowadzona z należytą starannością.
„Zadbajmy o to, by ta reforma wzmacniała regiony i miasta, a nie tylko Brukselę” – zaapelował Luca Menesini, radny prowincji Lukka. To hasło doskonale podsumowuje dążenie samorządów do realnego wpływu na kształt europejskiej polityki. Przyjęte opinie są częścią szerszego procesu oceny poszczególnych aspektów przyszłego budżetu UE, co pokazuje determinację KR do kształtowania polityki na lata 2028-2034 w sposób korzystny dla regionów i ich mieszkańców.
Z Brukseli Marcin Mastalerz (PAP)
mam/ akl/
### Wyniki Biznes Fakty: Analizując stanowisko Europejskiego Komitetu Regionów, można wysnuć daleko idące wnioski dotyczące przyszłości finansowania i zarządzania politykami unijnymi, które bezpośrednio wpływają na rynek. 1. **Przesunięcie Prawie od Zwykłego Użytkownika do Właściciela:** Postulat klauzuli pomocniczości i prawo do blokowania NRPP przez regiony to nie tylko walka o decentralizację. To fundamentalne przesunięcie ciężaru decyzyjności. Oznacza to potencjalne osłabienie centralnych instytucji (zarówno UE, jak i krajowych rządów) na rzecz lokalnych społeczności. Dla biznesu będzie to oznaczało potrzebę innego podejścia do lobbingu i adaptacji – zamiast skupiać się na centralnych biurach, kluczowe staną się relacje z władzami regionalnymi i lokalnymi. W przyszłości kluczowe mogą okazać się projekty dostosowane do specyficznych potrzeb regionalnych, a nie uniwersalne rozwiązania narzucane z góry. 2. **Znaczenie Regionalnych Strategii Rozwoju:** Wymóg przeznaczania 20% środków na zintegrowane strategie terytorialne podkreśla, że przyszłość leży w dobrze przemyślanych, holistycznych projektach na poziomie regionalnym. Firmy i inwestorzy, którzy będą w stanie tworzyć projekty wpisujące się w te strategie, zyskają znaczącą przewagę konkurencyjną w dostępie do finansowania. Kluczowe stanie się zrozumienie długoterminowych celów rozwojowych poszczególnych regionów i umiejętność dopasowania do nich swojej oferty. 3. **Ryzyko i Szanse Zmiany Systemu Rozliczeń:** Proponowana zmiana systemu rozliczania środków z „refundacji wydatków” na „kamienie milowe i cele” niesie ze sobą znaczące ryzyko. Dla przedsiębiorstw może to oznaczać zwiększone obciążenia administracyjne i potrzebę dokładniejszego planowania projektów, z uwzględnieniem precyzyjnych wskaźników sukcesu. Z drugiej strony, jeśli mechanizm zostanie wdrożony poprawnie, może prowadzić do bardziej efektywnego wydatkowania środków i lepszego dopasowania inwestycji do oczekiwanych rezultatów. Firmy, które poradzą sobie z tą zmianą, mogą liczyć na bardziej stabilne i przewidywalne strumienie finansowania w perspektywie długoterminowej. 4. **Dyferencjacja Finansowania Polityk:** Apel o utrzymanie odrębnych budżetów dla kluczowych polityk (spójność, WPR) jest sygnałem, że mimo trendu do konsolidacji funduszy, niektóre obszary wymagają specjalnego traktowania i dedykowanego finansowania. Dla sektorów takich jak rolnictwo czy regiony potrzebujące wsparcia spójności, oznacza to dalszą możliwość korzystania z ukierunkowanych programów. Jednocześnie jednak, w ramach „megafunduszy”, konkurencja o środki może stać się jeszcze bardziej zacięta, wymagając od beneficjentów wykazania się większą elastycznością i innowacyjnością. Podsumowując, ruchy Europejskiego Komitetu Regionów wskazują na potencjalną rewolucję w sposobie dystrybucji i zarządzania funduszami UE. Rynek, który zorientuje się i dostosuje do tej nowej dynamiki, zyska znaczącą przewagę. Będzie to epoka, w której kluczowe będą lokalne powiązania, elastyczność w dostosowywaniu się do strategicznych celów terytorialnych i umiejętność poruszania się po potencjalnie bardziej złożonych systemach finansowania.
Informacje przygotowane na podstawie materiałów : www.bankier.pl