Średnia wieku pielęgniarek w Polsce przekracza już 55 lat i wciąż rośnie, co stanowi poważne wyzwanie dla systemu ochrony zdrowia. Przewodnicząca Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych (OZZPiP), Krystyna Ptok, podkreśla potrzebę wdrożenia skutecznych mechanizmów zachęcających młode osoby do podjęcia tego zawodu. Dzień 12 maja, czyli Międzynarodowy Dzień Pielęgniarki i Położnej, jest okazją do zwrócenia uwagi na tę krytyczną sytuację.
- Średnia wieku pielęgniarek w Polsce wynosi 55 lat, a przyrost liczby personelu nie nadąża za procesem starzenia się społeczeństwa.
- Według raportu OZZPiP, w Polsce na 1000 mieszkańców przypada około 5,7 pielęgniarki, podczas gdy w krajach o porównywalnych systemach ochrony zdrowia wskaźnik ten wynosi średnio 11,2.
- Krystyna Ptok postuluje wprowadzenie programów mentoringowych, poprawę warunków pracy oraz eliminację sytuacji, w których jedna pielęgniarka jest odpowiedzialna za dyżur.
Krystyna Ptok zwróciła uwagę na niepokojąco niski wskaźnik liczby pielęgniarek w Polsce w przeliczeniu na 1000 mieszkańców.
Pomimo podejmowanych działań mających na celu zwiększenie liczby kształconych pielęgniarek oraz poprawę atrakcyjności zawodu, w tym wprowadzenia ustawy o minimalnym wynagrodzeniu i corocznej waloryzacji pensji, całkowita liczba personelu pielęgniarskiego w Polsce jest dwukrotnie niższa niż w krajach dysponujących efektywnymi systemami ochrony zdrowia – stwierdziła Ptok.
Ile pielęgniarek przypada na 1000 mieszkańców w Polsce?
Przewodnicząca powołała się na raport „Analizy kadrowe pielęgniarek” przygotowany przez OZZPiP, który porównywał sytuację w Polsce z krajami takimi jak Norwegia, Finlandia, Niemcy, Szwecja, Austria, Dania i Izrael. W analizowanej grupie krajów na 1000 mieszkańców przypada średnio 11,2 pielęgniarki, podczas gdy w Polsce wskaźnik ten wynosi 5,7.
Raport wskazuje również na wysoki poziom wykształcenia polskich pielęgniarek. Niemal 40% z nich posiada wykształcenie wyższe, a odsetek ten systematycznie wzrasta. Ponadto, jedna trzecia pielęgniarek posiada specjalizację, najczęściej w dziedzinach anestezjologii i intensywnej terapii oraz pielęgniarstwa chirurgicznego. Autorzy dokumentu podkreślają, że polskie pielęgniarki spełniają definicję „pielęgniarki zawodowej” (professional nurse) według nomenklatury OECD.
Jednocześnie obserwuje się niewielki wzrost liczby pielęgniarek w Polsce. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego (GUS), w 2024 roku w Polsce było 323,6 tys. pielęgniarek z prawem wykonywania zawodu, co stanowi wzrost w porównaniu do 315,2 tys. w 2023 roku. Bezpośrednio z pacjentem pracowało 219,9 tys. pielęgniarek w 2024 roku (wobec 216,1 tys. w 2023 roku). Najliczniejszą grupę wiekową stanowią osoby w wieku 50-59 lat.
Krystyna Ptok zwróciła jednak uwagę, że tempo wzrostu liczby pielęgniarek jest zbyt wolne w stosunku do zmian demograficznych. Raport wykazał, że od 2010 do 2023 roku liczba pielęgniarek wzrosła o 12%, podczas gdy populacja seniorów w Polsce zwiększyła się o 47%. Autorzy dokumentu alarmują, że bez interwencji, do 2039 roku w niektórych województwach liczba pielęgniarek na 1000 osób może spaść poniżej 4, przy zapotrzebowaniu na poziomie 12,5-13,5.
Starzenie się kadr: dlaczego pielęgniarek przybywa zbyt wolno?
Liczba pielęgniarek rośnie w niewystarczającym tempie, aby zniwelować lukę pokoleniową w tej grupie zawodowej, gdzie już około 10 tys. osób nabyło lub wkrótce nabędzie uprawnienia emerytalne – zaznaczyła przewodnicząca.
Dla porównania, według danych Naczelnej Izby Pielęgniarek i Położnych, prawo wykonywania zawodu w 2025 roku nabyło nieco ponad 9100 pielęgniarek, a w 2024 roku – 8700.
Krystyna Ptok podkreśliła konieczność wprowadzenia działań mających na celu przyciągnięcie młodych ludzi do tego zawodu. Zauważyła, że wśród piętnastolatków zaledwie 1% deklaruje zainteresowanie pielęgniarstwem. Ponadto, samo ukończenie studiów nie jest wystarczające – kluczowe jest stworzenie warunków zachęcających absolwentów do pracy w publicznej ochronie zdrowia, czego przykładem jest sytuacja na Mazowszu.
Chociaż na Mazowszu jest stosunkowo dużo osób z prawem wykonywania zawodu, nie przekłada się to na ich zatrudnienie w podmiotach leczniczych. Konkurencję stanowią branża medycyny estetycznej oraz placówki prywatne – zauważyła Ptok.
Mentoring, normy zatrudnienia i dyżury jednoosobowe: co proponuje OZZPiP?
Przewodnicząca wskazała na potrzebę wsparcia dla osób rozpoczynających karierę w zawodzie poprzez programy mentoringowe, angażujące doświadczone pielęgniarki. Zaznaczyła również, że warunki pracy w sektorze publicznym muszą zapewniać możliwości rozwoju i awansu zawodowego. Podkreśliła znaczenie bezpieczeństwa pracy, które opiera się na przestrzeganiu norm zatrudnienia pielęgniarek. Wskazała także na pilną potrzebę likwidacji jednoosobowych dyżurów na oddziałach.
Międzynarodowy Dzień Pielęgniarek został ustanowiony przez Międzynarodową Radę Pielęgniarek (ICN) na Kongresie w Meksyku w 1973 roku. W Polsce święto jest obchodzone jako Międzynarodowy Dzień Pielęgniarek i Położnych. Data obchodów nawiązuje do rocznicy urodzin Florence Nightingale, pionierki nowoczesnego pielęgniarstwa.
Wyniki Biznes Fakty:
- Dla pracodawców: Pilne działania rekrutacyjne i inwestycje w rozwój zawodowy są kluczowe, aby przyciągnąć i utrzymać młody personel pielęgniarski, zapobiegając kryzysowi kadrowemu.
- Dla pracowników: Zwrócenie uwagi na warunki pracy, możliwości rozwoju i system wsparcia (mentoring) może zwiększyć atrakcyjność zawodu i poprawić satysfakcję z wykonywanej pracy.
Szczegóły można znaleźć na stronie internetowej : www.pulshr.pl