Otyłość uderza w rynek pracy. Kosztuje miliardy złotych
Otyłość dotyka w Polsce około 9 milionów osób, a roczne koszty związane z tą chorobą sięgają nawet 36 miliardów złotych. Problem ten wykracza poza sferę zdrowia, wpływając na wydajność, absencje i relacje w miejscu pracy. W rozmowie z dr Marią Brzegowy, dietetyk kliniczną, zgłębiamy wpływ tej choroby na polski rynek pracy.
- Otyłość dotyka około 9 milionów Polaków, wywierając wpływ nie tylko na ich zdrowie, ale także na funkcjonowanie na rynku pracy. Chorobie tej często towarzyszą inne schorzenia, takie jak cukrzyca czy nadciśnienie, co może obniżać efektywność pracowników i zwiększać liczbę zwolnień lekarskich.
- Osoby zmagające się z otyłością częściej wypadają z rynku pracy, napotykając uprzedzenia już na etapie rozmów kwalifikacyjnych. Obniżone poczucie własnej wartości również negatywnie wpływa na ich sytuację zawodową.
- Pracodawcy odgrywają kluczową rolę we wspieraniu pracowników w walce z otyłością. Podstawowym krokiem powinno być zapewnienie stałego dostępu do wody pitnej, co niestety wciąż nie jest standardem w wielu miejscach pracy.
- Dr Maria Brzegowy ostrzega, że bez zmiany podejścia do walki z otyłością, w ciągu dekady stanie się ona jednym z największych zagrożeń dla stabilności systemu ochrony zdrowia i rynku pracy.
Otyłość to choroba, która wpływa na naszą pracę
Czy otyłość i nadwaga stanowią realny problem dla pracodawców?
Dr Maria Brzegowy, dietetyk, specjalistka żywienia klinicznego i adiunkt na Uniwersytecie Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie: Otyłość jest chorobą wpisaną do Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (ICD-10) pod kodem E66. W Polsce zmaga się z nią około 9 milionów osób, a wiele więcej ma nadwagę. Taka skala zjawiska oznacza, że pracodawcy muszą liczyć się z tym, że wśród ich pracowników mogą znajdować się osoby chore, potencjalnie z pewnymi ograniczeniami. Znaczną część tych trudności można jednak skutecznie zaadresować poprzez odpowiednią opiekę.
Jaki jest wpływ otyłości na biznes pracodawcy?
Sama otyłość negatywnie wpływa na jakość funkcjonowania, a często współistnieje z innymi chorobami, takimi jak cukrzyca typu drugiego, choroby sercowo-naczyniowe czy stłuszczenie wątroby, a także zwiększa ryzyko nowotworów. Te schorzenia mogą prowadzić do spadku efektywności pracownika.
W jaki sposób dodatkowe kilogramy mogą przeszkadzać w pracy?
Spadek poziomu glukozy we krwi może powodować senność, zmęczenie, zaburzenia koncentracji i bóle głowy. Co więcej, choroby związane z otyłością mogą skutkować częstszymi zwolnieniami lekarskimi.
Badania wskazują, że osoby z otyłością częściej wypadają z rynku pracy z powodu dolegliwości towarzyszących tej chorobie. Dodatkowo, stereotypowe postrzeganie osób z otyłością jako leniwych i mniej wydolnych prowadzi do stygmatyzacji i dyskryminacji. Takie spojrzenie obniża samoocenę tych osób, co negatywnie wpływa na ich motywację i aspiracje zawodowe – mogą unikać szkoleń, awansów czy podwyżek.
Z ankiety przeprowadzonej wśród pacjentów dr Brzegowy wynika, że ponad połowa z nich (340 respondentów) doświadczyła podważania kompetencji na podstawie wyglądu. Dyskryminacja często zaczyna się już na etapie rekrutacji, gdzie kandydaci z otyłością wyczuwają niechęć rekruterów.
Zjawisko prezenteizmu – obecności w pracy przy obniżonej wydajności ze względu na stan zdrowia – jest również powszechne. Szczególnie widoczne jest to w pracach fizycznych, gdzie osoby z otyłością szybciej się męczą i mają trudności z wykonywaniem zadań.
Czy otyłość wpływa również na produktywność w pracy umysłowej?
Zdecydowanie tak, a siedzący tryb pracy tylko pogarsza tę sytuację.
Czy jesteśmy świadomi, że otyłość nie wynika z lenistwa czy obżarstwa?
Choć powszechnie wiadomo, że otyłość to nie tylko kwestia diety i aktywności fizycznej, często ignorujemy inne czynniki. Dodatnie bilanse energetyczne mogą wynikać z zaburzeń hormonalnych, metabolicznych czy problemów psychicznych, takich jak szukanie ukojenia w jedzeniu. Nasze relacje z jedzeniem kształtują się od pierwszych chwil życia, utrwalając skojarzenie jedzenia z poczuciem bezpieczeństwa i komfortu. Brak edukacji żywieniowej i zdrowotnej pogłębia problem. Przykładem są negatywne reakcje na kampanie promujące osoby z otyłością w świecie sportu, co świadczy o głęboko zakorzenionych uprzedzeniach i braku akceptacji.
Wspomniano o wskaźniku BMI jako kryterium kwalifikacyjnym w niektórych zawodach.
Warto podkreślić, że BMI nie zawsze jest najlepszym wskaźnikiem sprawności. Muskularna osoba może mieć wysokie BMI, a mimo to być w pełni sprawna. Wytyczne dotyczące BMI mogą prowadzić do poczucia dyskryminacji u osób z nadprogramowymi kilogramami.
Czy osoby z otyłością doświadczają dyskryminacji również w służbie zdrowia?
Tak, niestety. Pacjenci zgłaszają obraźliwe komentarze ze strony personelu medycznego oraz odmowy udzielenia pomocy ze względu na wagę. Z raportu „Vingardium Grubosa” wynika, że 42% osób z otyłością odmówiono udzielenia pomocy, a 49% unika wizyt lekarskich z obawy przed dyskryminacją.
Pracodawcy powinni wspierać osoby z otyłością. Jeśli to zrobią, sporo zyskają
Jak przejawia się dyskryminacja osób z otyłością w miejscu pracy?
Obejmuje ona wycofywanie pracowników z pewnych obowiązków, traktowanie ich jako gorszych, nieuwzględnianie przy podziale zadań czy wykluczanie z nieformalnych spotkań. Często zdarzają się również nieodpowiednie żarty dotyczące wagi.
Czy pracodawcy powinni angażować się we wspieranie zdrowia pracowników?
Zdecydowanie tak. Inwestycja w zdrowie pracowników, nie tylko tych z otyłością, przekłada się na wzrost ich wydajności, poprawę koncentracji, pamięci i motywacji.
W wielu polskich firmach dostęp do wody nadal nie jest standardem
W jaki sposób pracodawcy mogą wspierać zdrowie pracowników?
Podstawą jest zapewnienie stałego, nielimitowanego dostępu do wody pitnej przez cały rok. Jest to elementarne, a w wielu firmach nadal nie stanowi standardu. Badania pokazują, że nawet lekkie odwodnienie znacząco obniża koncentrację i pamięć.
Warto również rozszerzyć ofertę szkoleń o tematykę zdrowego odżywiania. Choć wiąże się to z pewnym kosztem, inwestycja ta może przynieść wymierne korzyści w postaci zwiększonej wydajności pracowników, zwłaszcza biorąc pod uwagę ogromne koszty otyłości i nadwagi dla gospodarki.
Jakie są te koszty?
Według raportu Najwyższej Izby Kontroli, koszty otyłości dla gospodarki sięgają nawet 36 miliardów złotych rocznie, z czego większość wynika z utraty produktywności i absencji chorobowej. Polski Instytut Ekonomiczny szacuje, że w 2019 roku koszty ekonomiczne otyłości stanowiły 2,58 proc. PKB, a prognozy wskazują na wzrost do 4,86 proc. PKB do 2060 roku, co uplasowałoby Polskę na drugim miejscu w UE pod tym względem.
Dr Brzegowy podkreśla, że potrzebna jest dalsza edukacja zdrowotna i żywieniowa, ponieważ pracodawcy rzadko inicjują rozmowy z pracownikami na temat ich zdrowia związanego z otyłością.
Rośnie liczba operacji bariatrycznych. Jak firmy mogą wspierać pracowników, którzy ją przeszli?
Jak zmieniła się liczba operacji bariatrycznych w ostatnich latach?
W latach 2017-2024 liczba pacjentów poddawanych operacjom bariatrycznym wzrosła z 3,3 tys. do 7,7 tys. osób, a koszt refundacji z 35,9 mln zł do 162,8 mln zł.
Jak firmy mogą wspierać pracowników po operacjach bariatrycznych?
Pracownicy po operacjach bariatrycznych wymagają specjalnego podejścia, szczególnie jeśli chodzi o przerwy na posiłki, które trwają dłużej niż standardowe 15 minut. Organizm po takiej operacji wymaga czasu na adaptację, co może wiązać się z różnymi dolegliwościami, np. zespołem „dumpingowym”. Pracownicy obawiają się powrotu do pracy i często wstydzą się przyznać do przebytej operacji. Zalecane jest co najmniej miesięczne zwolnienie lekarskie po zabiegu. Firmy powinny zapewnić spokojne warunki do spożywania posiłków, np. poprzez wydłużenie lub rozdzielenie przerw, a także dostosować system pracy, uwzględniając ewentualne ograniczenia fizyczne.
Czy badania okresowe powinny obejmować BMI i lipidogram?
Regularne monitorowanie BMI i składu ciała podczas badań okresowych mogłoby stanowić impuls dla pracowników do lepszego zadbania o siebie. Taka regularność daje lepszy obraz stanu zdrowia.
Badania CIOP wskazują, że praca może być czynnikiem ryzyka otyłości.
Tak, siedzący tryb pracy, brak czasu na posiłki i odpoczynek, a także częste poczęstunki w miejscu pracy utrudniają dbanie o zdrowie. Z drugiej strony, wyrobienie zdrowych nawyków, nawet w trudnych warunkach, przynosi pozytywne rezultaty.
Badania CIOP sugerują, że znaczący odsetek pracowników nie spożywa owoców.
Inicjatywy takie jak „owocowe czwartki” są dobrym pomysłem, który można uzupełnić o zdrowe przekąski, takie jak warzywa. Może to być pierwszy krok do zmiany nawyków żywieniowych, który przeniesie się również do życia prywatnego.
Praca zdalna nie pomaga w zachowaniu dobrego zdrowia
Jaki wpływ na otyłość ma praca zdalna?
Praca zdalna często prowadzi do zwiększenia masy ciała, nawet u osób znających zasady zdrowego odżywiania. Zmniejszona aktywność fizyczna, brak rutyny związanej z dojazdami do pracy i zwiększona dostępność podjadania sprzyjają przybieraniu na wadze. Ważne jest utrzymanie rutyny, ubieranie się do pracy, a także rozważenie stworzenia w domu miejsca do pracy na stojąco, aby ograniczyć negatywny wpływ długotrwałego siedzenia.
Pracodawcy, zachęcając do powrotów do biur, mogą uzasadniać to troską o zdrowie pracowników. Praca hybrydowa, łącząca dni w biurze z pracą zdalną, stanowi dobre rozwiązanie, które wymusza aktywność i kontakt z ludźmi.
Jakie rady ma Pani dla pracodawców w kontekście budowania zdrowych i zmotywowanych zespołów?
Pracodawcy powinni uświadomić sobie, że otyłość stanowi poważne zagrożenie dla stabilności systemu ochrony zdrowia i rynku pracy. Brak zrozumienia, akceptacji i wsparcia dla osób z otyłością utrudnia im skuteczną redukcję masy ciała i powrót do pełnej produktywności.
Wyniki Biznes Fakty:
- Dla pracodawców: Inwestycja w zdrowie pracowników, poprzez zapewnienie podstawowych udogodnień (jak dostęp do wody) oraz promowanie zdrowego stylu życia, przekłada się na wzrost wydajności i redukcję kosztów związanych z absencją chorobową i utratą produktywności.
- Dla pracowników: Świadomość wpływu otyłości na zdrowie i karierę zawodową powinna motywować do poszukiwania wsparcia i wprowadzania zmian w stylu życia. Aktywne poszukiwanie zrozumienia i akceptacji w miejscu pracy jest kluczowe.
Szczegóły można znaleźć na stronie internetowej : www.pulshr.pl