„`html
W ciągu zaledwie trzech lat fundacje rodzinne stały się jednym z najważniejszych tematów w polskim biznesie rodzinnym. Dla jednych są szansą na uporządkowanie kwestii majątkowych, dla innych – początkiem trudnych rozmów. Jak jednak podkreślała Agnieszka Dziewicka, Head of Family Office w Bank Pekao S.A., fundacja rodzinna nie jest prostym narzędziem do „optymalizacji podatkowej”, ale długofalowym projektem budowania rodzinnego dziedzictwa.
Ekspertka zaznaczyła, że do 2023 roku polscy przedsiębiorcy nie mieli alternatywy sukcesyjnej na rodzimym gruncie, co zmuszało ich do szukania rozwiązań za granicą. Obecnie obserwuje się ogromne zainteresowanie fundacjami rodzinnymi, a w Sądzie Rejonowym w Piotrkowie Trybunalskim złożono już blisko siedem tysięcy wniosków, przy czym czas oczekiwania na rejestrację wynosi około 15 miesięcy.
Fundacja Rodzinna – Początek Procesu Sukcesji, Nie Punkt Końcowy
Wielu przedsiębiorców postrzega utworzenie fundacji rodzinnej jako symboliczne zakończenie swojej kariery zawodowej i przekazanie sterów następnemu pokoleniu. Zdaniem Agnieszki Dziewickiej jest to podejście błędne.
„To jest początek tej nowej układanki właścicielskiej i tak naprawdę tego międzypokoleniowego dziedzictwa, które można wspólnie budować z młodym pokoleniem” – podkreśliła ekspertka. Sama formalność podpisania aktu założycielskiego jest jedynie pierwszym krokiem. Kluczowym dokumentem, który określa zasady funkcjonowania majątku rodzinnego, relacje między beneficjentami oraz sposób zarządzania firmą po odejściu założyciela, jest statut fundacji.
„To serce fundacji. Dokument, który reguluje wszystko to, co chcemy zrobić, wszelkie relacje oraz to, co, gdzie, kiedy i komu chcemy pozostawić po swoim odejściu” – wyjaśniła.
Największe Wyzwanie: Komunikacja w Rodzinie
Proces sukcesji jest zazwyczaj złożony, szczególnie dla przedsiębiorców, którzy przez lata budowali swoje firmy i silnie identyfikują się z biznesem.
„Właściciel bardzo często traktuje firmę jako pierwsze dziecko, najważniejsze dziecko w rodzinie” – zauważyła Agnieszka Dziewicka. „Okazuje się bardzo często, że on nie ma planu B”. Dlatego przygotowanie sukcesji wymaga nie tylko działań prawnych i podatkowych, ale przede wszystkim otwartej i szczerej rozmowy wewnątrz rodziny, co bywa najtrudniejszym elementem.
„Bardzo często jest to moment, gdzie wszyscy członkowie rodziny siadają i dopiero zaczynają rozmawiać i poznawać siebie nawzajem” – zaznaczyła ekspertka. W praktyce często okazuje się, że następcy nie są zainteresowani przejęciem rodzinnego biznesu, wybierając inne ścieżki kariery, takie jak medycyna, sztuka czy działalność społeczna.
„Oni chętnie wezmą pieniądze, które z tej firmy płyną, natomiast całkowicie chcą się odsunąć od części typowo operacyjnej” – dodała Dziewicka.
Sukcesor Jako Właściciel, Niekoniecznie Szef Operacyjny
Fundacja rodzinna oferuje nową perspektywę, umożliwiając rozdzielenie roli właściciela od codziennego zarządzania przedsiębiorstwem.
„To narzędzie pozwala oddzielić część operacyjną od bycia właścicielem. I o to chodzi, żeby sukcesor był dobrym właścicielem, a nie żeby wszystkim zarządzał osobiście” – wyjaśniła ekspertka. Wyzwaniem jest jednak trudność nestorów w zaakceptowaniu takiego modelu, przyzwyczajonych do pełnej kontroli i samodzielnego podejmowania decyzji.
Jednym z największych błędów jest pozorne przekazanie władzy następcom, przy jednoczesnym zachowaniu realnej kontroli przez założyciela. „Nie może być sytuacji takiej, że od dzisiaj mój syn jest prezesem, a ja siedzę w gabinecie obok i zapraszam ze wszystkimi sprawami do mnie” – przestrzegała Dziewicka.
Ekspertka przytoczyła przykłady sytuacji, gdzie nowy prezes miał ograniczone kompetencje do wydatków na poziomie tysiąca złotych miesięcznie, co czyniło sukcesję fikcją.
Niezbędność Posiadania Planu Sukcesyjnego
Brak przygotowanego planu sukcesyjnego stanowi problem nie tylko dla rodziny, ale również dla pracowników i całej organizacji.
„Pracownikom bardzo zależy na tym, aby ten plan sukcesyjny był wdrożony” – podkreśliła Dziewicka. W polskich realiach wciąż funkcjonuje wiele firm zarządzanych niemal wyłącznie przez właściciela, często bez jasnych procedur i planu na przyszłość. Nagłe odejście przedsiębiorcy może prowadzić do utraty stabilności biznesu.
Badania wskazują, że firmy, które w trybie awaryjnym otrzymują nieprzygotowanego sukcesora, mogą upaść w ciągu zaledwie kilku miesięcy.
Sukcesja Wymaga Czasu – Nie Da Się Jej Zrobić „Na Już”
Kluczowym wnioskiem jest potrzeba rozpoczęcia procesu sukcesji odpowiednio wcześnie. Nie należy jej odkładać do ostatniej chwili.
„Dobrze przeprowadzona sukcesja trwa kilka lat” – zaznaczyła Agnieszka Dziewicka. „Sukcesja na marketingowych slajdach wygląda całkiem inaczej niż w realnym życiu”. Proces ten wymaga czasu, przygotowania emocjonalnego oraz wypracowania nowego modelu funkcjonowania rodziny i biznesu. Najlepiej rozpocząć go, gdy firma działa stabilnie, a rodzina może spokojnie dyskutować o przyszłości bez presji czasu.
Niezwykle ważne jest również wsparcie doświadczonych doradców, którzy mogą spojrzeć na sytuację z dystansem i poprowadzić rodzinę przez cały proces.
Fundacja Rodzinna To Strategiczna Inwestycja, Nie Przemijająca Moda
Agnieszka Dziewicka podkreśliła, że fundacja rodzinna nie powinna być traktowana jako chwilowy trend czy jedynie narzędzie do optymalizacji podatkowej.
„Nie traktujmy tej fundacji jak kiedyś była moda na spółki z o.o., później spółki komandytowe. Teraz jest moda na fundacje i ktoś sobie myśli, że to fajny produkt do optymalizacji podatkowej. Absolutnie nie” – zaznaczyła.
Jej zdaniem, największe korzyści odniosą te rodziny i firmy, które potraktują fundację jako przemyślany element budowania wielopokoleniowego majątku i stabilności biznesu. „Zawsze wygra ta rodzina i ten biznes, który ma fundację przemyślaną, niż ten, który ma tylko ją otwartą” – podsumowała.
Wyniki Biznes Fakty:
- Rozpocznij Dialog o Sukcesji: Zainicjuj rozmowy z rodziną o wizji przyszłości firmy i podziale ról na długo przed faktycznym przekazaniem sterów.
- Zdefiniuj Role i Kompetencje: Jasno określ oczekiwania wobec przyszłych liderów – czy mają być menedżerami operacyjnymi, czy strategicznymi właścicielami. Fundacja rodzinna może pomóc w rozdzieleniu tych funkcji.
- Stwórz Statut Fundacji z Perspektywą: Niech statut fundacji rodzinnej będzie odzwierciedleniem długoterminowej wizji, a nie tylko narzędziem do spełnienia formalności.
- Nie Odkładaj Planowania: Zacznij proces sukcesji i ewentualnego tworzenia fundacji rodzinnej, gdy biznes jest stabilny, a Ty masz czas na spokojne decyzje.
- Skorzystaj z Profesjonalnego Doradztwa: Angażuj ekspertów (prawników, doradców podatkowych, specjalistów od sukcesji), którzy pomogą przejść przez ten złożony proces.
„`
Informacje przygotowane na podstawie materiałów : mojafirma.infor.pl