Kobiety chętnie zakładają własne firmy, jednak planowanie rozwoju działalności gospodarczej musi uwzględniać również potencjalne przyszłe etapy życia, takie jak macierzyństwo. Kluczowe jest właściwe zabezpieczenie finansowe i zrozumienie przysługujących świadczeń.
Posiadanie dziecka i jednoczesne prowadzenie działalności gospodarczej jest możliwe, jednak wymaga wiedzy o dostępnych zasiłkach i preferencjach.
Wysokość zasiłku macierzyńskiego dla przedsiębiorczyni zależy przede wszystkim od podstawy składek na ubezpieczenie społeczne, w tym od dobrowolnej składki chorobowej. Ta sama podstawa wpływa również na wysokość innych świadczeń, takich jak zasiłek opiekuńczy na dziecko. Istotny jest także etap, na którym znajduje się działalność gospodarcza – mówi Joanna Łuksza, kierownik Zespołu Ekspertów Księgowych w ifirma.pl.
Artykuł wyjaśnia, w jakich sytuacjach przysługuje świadczenie rodzicielskie w wysokości 1000 zł (tzw. kosiniakowe) oraz jak osiągnąć miesięczny zasiłek macierzyński w wysokości 16,5 tys. zł brutto. Poruszono również kwestie opłacalności zawieszenia działalności przed porodem oraz procedury po narodzinach dziecka.
Zgodnie z informacją Joanny Łukszy, w roku 2026 istotne znaczenie będą miały nowe kwoty składek oraz zmodyfikowane zasady korzystania z ulgi Mały ZUS Plus.
Macierzyństwo w jednoosobowej działalności gospodarczej wymaga planowania
Według danych Polskiego Instytutu Ekonomicznego oraz Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, w 2025 roku kobiety założyły 102,8 tys. jednoosobowych działalności gospodarczych.
Joanna Łuksza podkreśla, że własna firma zapewnia niezależność, ale wymaga starannego planowania, szczególnie dla przedsiębiorczyń, które już posiadają dzieci lub planują powiększenie rodziny. Niezbędne jest przemyślenie kwestii ubezpieczenia chorobowego oraz praw do przysługujących świadczeń.
Świadczenia rodzicielskie (kosiniakowe) i zasiłki z ZUS dla przedsiębiorczyń
Joanna Łuksza wyjaśnia zasady przyznawania świadczeń. W ciągu pierwszych sześciu miesięcy od rozpoczęcia działalności przedsiębiorczyni może skorzystać z ulgi na start, która zwalnia ją z obowiązku opłacania składek społecznych. W takiej sytuacji nie gromadzi ona podstawy do naliczenia zasiłku macierzyńskiego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Przysługuje jej wówczas świadczenie rodzicielskie, potocznie nazywane kosiniakowym, w kwocie 1000 zł miesięcznie.
Po tym okresie, przez kolejne dwa lata prowadzenia firmy, przedsiębiorczyni może korzystać z preferencyjnego ZUS-u. W tym czasie składki społeczne są naliczane od obniżonej podstawy wymiaru, wynoszącej 30% minimalnego wynagrodzenia brutto.
Po upływie okresu preferencyjnych składek, możliwa jest zmiana na tzw. Mały ZUS Plus. Jak wyjaśnia Joanna Łuksza, od 1 stycznia 2026 roku ulga ta może być wykorzystywana przez 36 miesięcy w dowolnym 60-miesięcznym okresie prowadzenia działalności, niezależnie od tego, czy przedsiębiorca korzystał z niej wcześniej, czy korzysta obecnie.
Ekspertka zwraca uwagę, że dopiero po przejściu na pełny system opłacania składek ZUS, minimalna podstawa wymiaru składek wzrasta do 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Jest to kluczowe dla planowania macierzyństwa: jeśli przedsiębiorczyni nie zdecyduje się na podwyższenie podstawy, jej zasiłek macierzyński wyniesie około 4 tys. zł brutto miesięcznie – tłumaczy ekspertka IFIRMA.
Podstawa wymiaru składek może być również podwyższona, niezależnie od obecnego systemu rozliczania składek. Kluczowe jest regularne opłacanie obowiązkowych składek społecznych.
Maksymalna podstawa wymiaru składek wynosi 23 550 zł miesięcznie. W takim przypadku miesięczne składki społeczne i składka na Fundusz Pracy wynoszą 8028,20 zł (plus składka zdrowotna). Po 12 miesiącach opłacania składek od maksymalnej podstawy, zasiłek macierzyński może osiągnąć 16 561,85 zł brutto miesięcznie. W okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego, przedsiębiorczyni jest zwolniona z opłacania składek społecznych. Jeżeli zasiłek wynosi 1000 zł, zwolnienie obejmuje również składkę zdrowotną za każdy pełny miesiąc pobierania świadczenia – dodaje Joanna Łuksza.
Podsumowując, dostępne opcje opłacania składek ZUS w działalności gospodarczej przedstawiają się następująco:
- przez pierwsze sześć miesięcy – ulga na start,
- kolejne dwa lata – preferencyjny ZUS,
- następne 36 miesięcy – Mały ZUS Plus,
- później – pełny ZUS.
Dwa warianty wypłaty zasiłku macierzyńskiego
Po zgłoszeniu do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego i ustaleniu podstawy wymiaru składek, przedsiębiorczyni wybiera sposób wypłaty zasiłku macierzyńskiego. Joanna Łuksza wyjaśnia, że dostępne są dwie opcje:
- 81,5% podstawy wymiaru zasiłku brutto przez 52 tygodnie, lub
- 100% przez pierwsze 20 tygodni, a następnie 70% przez kolejne 32 tygodnie.
Ważne jest, aby dokładnie przeliczyć te warianty na konkretne kwoty, zwłaszcza jeśli ojciec dziecka planuje przejąć część urlopu rodzicielskiego – radzi ekspertka.
W pierwszym przypadku przedsiębiorczyni przysługuje 81,5% podstawy, a w drugim – 70% podstawy.
W przypadku opłacania składek według zasad pełnego ZUS-u, przy podstawie wymiaru składek wynoszącej 5652 zł, po odliczeniu 13,71% składek społecznych, podstawa wymiaru zasiłku wynosi 4877,36 zł. W wariancie 81,5% daje to miesięcznie 3974,84 zł brutto.
Zgodnie z informacjami ZUS, zasiłek macierzyński można rozpocząć pobierać jeszcze przed porodem. Przed narodzinami dziecka można wykorzystać do dwóch tygodni zasiłku macierzyńskiego. Po porodzie przedsiębiorczyni ma 21 dni na złożenie dokumentów, jeśli wybrała wariant 81,5%, lub sześć miesięcy, jeśli decyduje się na wypłatę w proporcjach 100% i 70%. Dokumenty dotyczące części rodzicielskiej należy złożyć najpóźniej na dzień przed planowanym rozpoczęciem pobierania zasiłku – wyjaśnia Joanna Łuksza.
Ekspertka dodaje, że zasiłek macierzyński należy wykazać w zeznaniu PIT i odprowadzić od niego podatek dochodowy. Niektóre przedsiębiorczynie mogą jednak skorzystać ze zwolnienia z tego podatku.
Zwolnienie z podatku dochodowego do kwoty 85 528 zł przychodów przysługuje m.in. osobom korzystającym z ulgi dla młodych, ulgi na powrót czy ulgi dla rodzin 4+ – informuje Joanna Łuksza.
W przypadku urodzenia wcześniaka, od 19 marca 2025 r. kobiecie przysługuje dodatkowy zasiłek za okres uzupełniającego urlopu macierzyńskiego – w wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku.
Zawieszenie działalności gospodarczej przed porodem – czy warto?
Przed porodem nie zaleca się zawieszania działalności gospodarczej, jeśli przedsiębiorczyni chce zachować prawo do zasiłku macierzyńskiego. Świadczenie to przysługuje bowiem tylko wtedy, gdy w dniu porodu osoba jest objęta dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. Zawieszenie działalności oznacza wyrejestrowanie z tego ubezpieczenia – ostrzega Joanna Łuksza.
Sytuacja po porodzie wygląda zupełnie inaczej.
Przedsiębiorczyni może pobierać zasiłek macierzyński i jednocześnie prowadzić działalność, pracować oraz wystawiać faktury. Jeśli zdecyduje się zawiesić firmę dopiero po urodzeniu dziecka, nadal może otrzymywać zasiłek, a przy świadczeniu w wysokości 1000 zł, dodatkowo zaoszczędzić na składce zdrowotnej – tłumaczy ekspertka IFIRMA.
Należy jednak pamiętać o odmiennych zasadach obowiązujących przy pobieraniu zasiłku chorobowego.
Joanna Łuksza wyjaśnia, że zwolnienie lekarskie oznacza niezdolność do pracy, dlatego aktywność związana z prowadzeniem działalności gospodarczej może skutkować utratą prawa do świadczenia. W takiej sytuacji wskazane jest wcześniejsze zaplanowanie zastępstwa lub przekazanie części obowiązków.
Po zakończeniu urlopu macierzyńskiego, przedsiębiorczyni ma siedem dni na ponowne zgłoszenie się do ubezpieczenia chorobowego, jeśli chce zachować prawo do świadczeń chorobowych lub opiekuńczych (np. 60 dni rocznie na opiekę nad chorym dzieckiem do 14. roku życia). Należy jednak pamiętać, że po przepracowaniu jednego pełnego miesiąca, podstawa wymiaru zasiłku jest naliczana od nowa, co może prowadzić do jej obniżenia do poziomu minimalnego – podsumowuje Joanna Łuksza.
Wyniki Biznes Fakty:
Od 2026 roku przedsiębiorcy powinni zwrócić szczególną uwagę na zmiany w zasadach korzystania z Małego ZUS Plus oraz na wzrost minimalnej podstawy wymiaru składek po przejściu na pełny ZUS. Te regulacje mają bezpośredni wpływ na wysokość zasiłku macierzyńskiego. Planowanie okresu macierzyństwa wymaga więc dokładnego obliczenia składek ZUS, uwzględniając preferencyjne okresy oraz możliwość podwyższenia podstawy wymiaru składek, aby zmaksymalizować przyszłe świadczenia. Decyzje o zawieszeniu działalności po urodzeniu dziecka mogą przynieść oszczędności, ale należy je podjąć świadomie, znając konsekwencje dla prawa do świadczeń.
Źródło wiadomości : businessinsider.com.pl