Rozszerzona Odpowiedzialność Producenta (ROP) i Nowa Opłata Opakowaniowa – Kluczowe Zmiany dla Przedsiębiorców
Celem wprowadzanych zmian jest ograniczenie ilości odpadów pochodzących z produktów jednorazowego użytku, w tym drobnych urządzeń elektronicznych, które po krótkim okresie użytkowania trafiają do kosza. Wiceminister klimatu Anita Sowińska podkreśla znaczenie nowej opłaty opakowaniowej, która ma być elementem systemu Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP).
Czym jest Rozszerzona Odpowiedzialność Producenta (ROP)?
ROP to mechanizm prawny, który nakłada na producentów i importerów produktów odpowiedzialność za zarządzanie odpadami powstającymi po zużyciu tych produktów. Jest to system zbliżony do systemu kaucyjnego, ale obejmujący szerszy zakres produktów i odpadów. Wprowadzenie ROP wynika z konieczności wdrożenia dyrektywy Unii Europejskiej. Głównym celem jest zmniejszenie ilości wytwarzanych odpadów oraz potencjalne obniżenie opłat za wywóz śmieci dla mieszkańców. Kluczowym narzędziem w tym systemie ma być nowa opłata produktowa (opakowaniowa), której wysokość będzie uzależniona od rodzaju i ekologiczności opakowania. Część środków z tej opłaty ma trafiać do samorządów, a część ma być zwracana firmom. Nadzorowanie przepływów finansowych ma sprawować Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW).
Projekt Ustawy o Opakowaniach i Odpadach Opakowaniowych (UC100)
Projekt ustawy wprowadzającej ROP, znany jako UC100, jest w konsultacjach od sierpnia 2025 roku, ale jego droga do Sejmu napotyka trudności. Wśród głównych zarzutów wobec projektu pojawiają się: centralizacja systemu, brak gwarancji faktycznego obniżenia opłat za odbiór odpadów dla mieszkańców oraz wysokie koszty wdrożenia dla przedsiębiorstw. Projekt ten jest przedmiotem prac Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, a jego ostateczny kształt ma być wynikiem kompromisu pomiędzy różnymi interesariuszami.
Stanowisko Rządu i Interesariuszy
Wiceminister Anita Sowińska deklaruje, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska dołoży wszelkich starań, aby ustawa o ROP została uchwalona w tej kadencji parlamentu. Podkreśla, że projekt jest złożony i budzi emocje ze względu na sprzeczne interesy różnych stron. Samorządy w większości popierają proponowane rozwiązania, podczas gdy wprowadzający produkty na rynek napotykają opór, głównie z powodu obciążeń finansowych wynikających z zasady „zanieczyszczający płaci”. Wiceminister zaznacza, że obecny system gospodarowania odpadami w Polsce jest dysfunkcyjny i wymaga zmiany, a zaproponowana ustawa ma zapewnić stabilne finansowanie gospodarki odpadami i motywować przedsiębiorców do tworzenia bardziej ekologicznych opakowań.
Kwestia Kompromisu i Roli NFOŚiGW
Projekt ustawy jest określany jako kompromis, choć nie wszyscy interesariusze są zadowoleni z jego ostatecznego kształtu. Wiceminister Sowińska broni roli Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jako centralnego organu zarządzającego środkami finansowymi z ROP, wskazując na jego doświadczenie w zarządzaniu funduszami i realizacji celów środowiskowych. Podkreśla również, że wprowadzenie ROP jest zgodne z unijnymi wymogami i ma na celu sprawiedliwsze rozłożenie kosztów związanych z gospodarowaniem odpadami.
Gospodarka Obiegu Zamkniętego (GOZ)
W kontekście ROP, poruszono również temat Gospodarki Obiegu Zamkniętego (GOZ). Choć początkowo istniał pomysł przeniesienia nadzoru nad GOZ do Ministerstwa Klimatu i Środowiska, obecnie nie są prowadzone rozmowy w tej sprawie. Podkreślono jednak znaczenie GOZ dla polskiej gospodarki, która w około 10% jest cyrkularna. GOZ obejmuje szeroki zakres działań, od zapobiegania powstawaniu odpadów, przez recykling, aż po budownictwo i zużyty sprzęt elektroniczny.
Opakowania Zwrotne i Innowacje w GOZ
Ważnym elementem wspierania GOZ jest upowszechnianie opakowań zwrotnych. Planowane jest wzmocnienie istniejących systemów opakowań zwrotnych, w tym tworzenie ogólnopolskiego systemu, który mógłby przynieść korzyści także małym i średnim firmom. Dyskutowane są również sposoby na biznesowe zachęcenie przedsiębiorców do korzystania z opakowań wielokrotnego użytku, potencjalnie w ramach nowelizacji ustawy kaucyjnej.
W kontekście unijnych regulacji, przykładem działań na rzecz GOZ jest wymóg dotyczący wymiennych baterii w drobnych urządzeniach elektronicznych (np. e-papierosy, smartwatche, zabawki). Przepisy te mają zapewnić, że urządzenia te będą możliwe do rozebrania, co ułatwi wymianę baterii i odzysk surowców, a także zmniejszy ryzyko pożarów w sortowniach czy na wysypiskach. Ministerstwo sprzeciwia się propozycjom deregulacji, które mogłyby osłabić ten wymóg.
Wyniki Biznes Fakty:
Wprowadzenie Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP) i związanej z nią opłaty opakowaniowej w 2026 roku oznacza dla przedsiębiorców konieczność dostosowania się do nowych regulacji. Firmy wprowadzające produkty na rynek będą musiały ponosić większą odpowiedzialność finansową za zarządzanie odpadami opakowaniowymi. Kluczowe jest monitorowanie wysokości i sposobu naliczania nowej opłaty, a także inwestowanie w ekoprojektowanie opakowań w celu minimalizacji kosztów. Z perspektywy przedsiębiorców oznacza to potrzebę analizy wpływu nowych przepisów na koszty działalności, a także potencjalne korzyści związane z promowaniem bardziej zrównoważonych rozwiązań opakowaniowych i wspieraniem gospodarki obiegu zamkniętego.
Źródło wiadomości : businessinsider.com.pl