Doradczyni podatkowa Anna Turska-Tomczykowska oceniła w programie „Onet Rano. Finansowo”, że postrzeganie fundacji rodzinnej głównie jako narzędzia do optymalizacji podatkowej jest błędne. Porównała to do stwierdzenia, że samochód służy przede wszystkim do tankowania, a nie do jazdy.
Wokół fundacji rodzinnych w Polsce narosło wiele mitów, w szczególności dotyczących ich rzekomej roli jako instrumentu do optymalizacji podatkowej. Kontrowersje wzbudziła wypowiedź Karola „Friza” Wiśniewskiego, który stwierdził, że ulokował w fundacji rodzinnej niemal cały swój majątek, podkreślając korzyści związane z unikaniem opodatkowania zysków kapitałowych.
„Nie bez powodu sobie otworzyłem fundację rodzinną, gdzie jesteś zwolniony z jakichkolwiek podatków od zysków kapitałowych, więc cała sprzedaż i kupno akcji dzieje się na mojej fundacji, gdzie nie płacę żadnego podatku od tego, co zarobię z tej sprzedaży akcji. I jest to świetne” – powiedział.
Czym fundacja rodzinna nie jest?
Anna Turska-Tomczykowska, doradczyni podatkowa i partnerka zarządzająca kancelarią Tomczykowski Tomczykowska, podkreśliła w programie „Onet Rano. Finansowo”, że traktowanie fundacji rodzinnej jako narzędzia optymalizacji podatkowej jest fundamentalnym błędem. Stwierdziła, że koncentrowanie całej dyskusji wokół tematu optymalizacji podatkowej jest nieporozumieniem.
„Oczywiście, że fundacja rodzinna ma pewne preferencje podatkowe, chociażby pomagające nam nadgonić ten Zachód, czyli pozwala na odroczenie opodatkowania kapitału i kumulację tego kapitału właśnie po to, żeby ci polscy przedsiębiorcy mogli nadgonić” – zaznaczyła ekspertka.
Ekspertka ostrzega przed kosztownym błędem
Tomczykowska zwróciła uwagę, że fundacja rodzinna służy przede wszystkim gromadzeniu i zabezpieczeniu majątku oraz jego przekazywaniu kolejnym pokoleniom. Jej podstawowym celem jest długofalowe zarządzanie majątkiem i zapewnienie sukcesji, a nie krótkoterminowe korzyści podatkowe. Fundacja rodzinna ma być narzędziem budującym trwałość i ciągłość rodzinnego biznesu, często przez pokolenia.
Ekspertka przestrzega przed próbami wykorzystywania fundacji niezgodnie z jej przeznaczeniem.
„Osoby, które korzystają z fundacji w sposób sprzeczny z brzmieniem ustawy, narażają się potencjalnie na olbrzymie konsekwencje, również podatkowe. Tutaj pierwszą kwestią może być oczywiście możliwość zastosowania ogólnej klauzuli obejścia prawa podatkowego przez organy skarbowe” – podkreśliła.
Mechanizm ten pozwala organom podatkowym na ocenę nie tylko formalnej poprawności działań podatnika, ale także ich rzeczywistego celu.
„Jeżeli ktoś dokonuje szeregu transakcji i każda z tych czynności jest zgodna z prawem, ale jej głównym celem jest wyłącznie osiągnięcie korzyści podatkowej, to w takiej sytuacji organy podatkowe mogą zachować się tak, jakby tych poszczególnych czynności w ogóle nie było” – wyjaśniła.
Konsekwencje takiego działania mogą być bardzo dotkliwe: „Po pierwsze podatek, po drugie odsetki od zaległości podatkowej, a po trzecie dodatkowa sankcja nawet do 30 proc. osiągniętej korzyści podatkowej. Więc naprawdę to jest zachowanie wysokiego ryzyka” – ostrzegła ekspertka.
Trzy lata fundacji rodzinnej w Polsce
Ustawa o fundacji rodzinnej obowiązuje od 22 maja 2023 roku. Do chwili obecnej zarejestrowano 7037 fundacji rodzinnych.
Średnio miesięcznie do sądów trafia od 150 do 200 wniosków o rejestrację fundacji. Fundatorzy 2842 fundacji (stanowiących 77% wszystkich zarejestrowanych) to 3572 osoby, w tym 950 kobiet. Średni wiek fundatora wynosi 52 lata.
Dane Narodowego Banku Polskiego zebrane i przeanalizowane przez kancelarię Tomczykowski Tomczykowska wskazują, że 72 fundacje inwestują za granicą, lokując w ten sposób 6,4 mld zł. Kwoty te mogą być wyższe, ponieważ wiele fundacji nie zgłasza swoich zagranicznych aktywów do NBP.
Wyniki Biznes Fakty:
Od 2026 roku przedsiębiorcy będą musieli brać pod uwagę nowe regulacje dotyczące fundacji rodzinnych. Kluczowe będzie zrozumienie, że fundacja rodzinna nie jest wyłącznie narzędziem do optymalizacji podatkowej, ale przede wszystkim służy sukcesji i zabezpieczeniu majątku rodzinnego biznesu. Niewłaściwe wykorzystanie fundacji, sprzeczne z jej podstawowym celem, może prowadzić do poważnych konsekwencji podatkowych, w tym zastosowania klauzuli obejścia prawa podatkowego, co może skutkować naliczeniem zaległych podatków, odsetek oraz dodatkowych sankcji. W roku 2026 kluczowe będzie więc skupienie się na prawidłowym prawnie i celowościowym ustanowieniu oraz zarządzaniu fundacją, aby uniknąć ryzyka kar finansowych i zapewnić jej stabilne funkcjonowanie w długoterminowej perspektywie.
Informacje przygotowane na podstawie materiałów : businessinsider.com.pl