Sejm powołał nowego sędziego Trybunału Konstytucyjnego, jednak nie uchylił immunitetu Sławomirowi Mentzenowi. Ponadto przyjęto kilka ważnych ustaw, które mogą mieć istotny wpływ na życie seniorów, rolników oraz przedsiębiorców. Ostateczne wejście w życie tych regulacji zależy od podpisu Prezydenta RP, a Karol Nawrocki (Prezes IPN) ponownie zawetował trzy ustawy. Poniżej przedstawiamy przegląd kluczowych zmian prawnych.
Kontrowersje na sali sejmowej
Największe emocje wywołało zaproszenie przez posła Łukasza Mejzę (niezrzeszonego, wybranego z list PiS) do Sejmu znanego patostreamera Daniela Zwierzyńskiego wraz z jego partnerką. Poseł argumentował swoje działanie potrzebą dialogu z osobami związanymi z patostreamingiem, w kontekście prac nad ustawą wprowadzającą kary do pięciu lat więzienia za tego typu treści.
Gorącą debatę wywołał wniosek policji o uchylenie immunitetu liderowi Konfederacji, Sławomirowi Mentzenowi. Poseł Mentzen uzasadniał, że wniosek dotyczy użycia racy podczas Marszu Niepodległości i wyrażenia opinii na temat rządu. Sejm nie zdecydował się jednak na uchylenie immunitetu, ponieważ wniosek nie uzyskał wymaganej większości bezwzględnej (231 głosów). Za uchyleniem głosowało 227 posłów.
Kontrowersje wzbudziło również wystąpienie posła Dariusza Mateckiego (PiS), który krytycznie odniósł się do unijnej polityki migracyjnej. Wcześniej w tej sprawie publikowaliśmy analizę dotyczącą nowych zasad dla migrantów w Europie i zwolnień Polski z niektórych przepisów.
Sejm uchwalił także kilka istotnych ustaw, które trafią teraz do Senatu.
Możliwość otrzymania bonu senioralnego
Po pierwsze, uchwalono ustawę o osobach starszych i koordynacji opieki długoterminowej, wprowadzającą bon senioralny. Prawo do niego będą miały osoby, które ukończyły 65. rok życia, posiadają niezaspokojone potrzeby w zakresie podstawowych czynności życia codziennego, a ich średni miesięczny dochód z trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku nie przekracza 3410 zł. Bon nie będzie przyznawany, jeśli senior korzysta z innych form wsparcia wymienionych w ustawie, np. świadczenia wspierającego czy usług opiekuńczych. Co istotne, bon będzie dostępny tylko w tych gminach, które zgłoszą się do rządowego programu. Priorytetowo będą traktowane gminy, w których usługi opiekuńcze nie są świadczone lub są świadczone na niewielką skalę (do 10 osób).
Nowe regulacje dotyczące usług opiekuńczych
Po drugie, przyjęto nowelizację ustawy o pomocy społecznej, która ma na celu ujednolicenie zasad świadczenia usług opiekuńczych w całym kraju. Zgodnie z nowelą, minister właściwy do spraw rodziny i pracy wyda rozporządzenie określające standardy i sposób świadczenia tych usług w miejscu zamieszkania. Obecnie każda gmina samodzielnie decyduje o zakresie i formie świadczonych usług. Po wejściu w życie rozporządzenia standardy te będą jednolite w całej Polsce, a wprowadzony zostanie obowiązek monitorowania i oceny jakości świadczonych usług. Usługi opiekuńcze mogą być przyznane osobie samotnej, która ze względu na wiek, chorobę lub inne przyczyny potrzebuje pomocy w miejscu zamieszkania, lub osobie, której rodzina nie jest w stanie zapewnić takiej pomocy. Nowelizacja doprecyzowuje również wymagania dla opiekunów, w tym obowiązek ukończenia szkolenia z pierwszej pomocy.
Większy dostęp do leczenia uzależnień od opioidów
Sejm uchwalił ustawę ułatwiającą leczenie uzależnień od opioidów. Zmiany te są istotne, ponieważ, jak wskazano, czas oczekiwania na terapię uzależnień w niektórych regionach może wynosić nawet ponad 50 dni, a w niektórych województwach przez długi czas brakowało programów leczenia substytucyjnego. Dzięki nowelizacji ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz niektórych innych ustaw, pacjenci będą mogli otrzymywać buprenorfinę na standardową receptę, a nie tylko w ramach Programu Leczenia Substytucyjnego. Buprenorfina na receptę będzie odpłatna, natomiast leczenie w ramach programu pozostaje bezpłatne.
Kary za patostreaming
Posłowie uchwalili również nowelizację Kodeksu karnego, która wprowadza sankcje za patostreaming. Zgodnie z nowymi przepisami, osoby publikujące w internecie filmy lub nagrania dźwiękowe prezentujące popełnianie przestępstw zagrożonych karą pozbawienia wolności, znęcanie się nad zwierzętami lub poniżanie innych osób, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, będą podlegać karze do trzech lat pozbawienia wolności. W przypadku materiałów dotyczących małoletnich, kara może wynieść od trzech miesięcy do pięciu lat więzienia. Nowe przepisy nie będą dotyczyć treści publikowanych w ramach działalności artystycznej, edukacyjnej, informacyjnej, prasowej, naukowej lub w celu ochrony interesu publicznego. Ustawa ma wejść w życie 30 dni od dnia ogłoszenia. Badania wskazują, że dużą część odbiorców patostreamingu stanowią nastolatkowie.
Sztuczna inteligencja pod kontrolą
Sejm uchwalił również ustawę o sztucznej inteligencji, która przewiduje powołanie Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji. Komisja ta będzie pełnić funkcję organu nadzoru nad rynkiem AI, nakładając wysokie kary na firmy naruszające unijne zasady określone w AI Act. Eksperci podkreślają, że rozporządzenie to stanowi cyfrową tarczę ochronną dla obywateli. Komisja będzie mogła m.in. rozpatrywać indywidualne skargi dotyczące działania systemów AI, wydawać zezwolenia dla systemów wysokiego ryzyka oraz nakładać kary lub wycofywać z rynku systemy niezgodne z przepisami. Ustawa przewiduje dwa rodzaje sankcji: administracyjne kary pieniężne oraz kary ograniczenia wolności lub grzywny za określone wykroczenia.
Uproszczone ubezpieczenia dla rolników
Nowelizacja ustawy o ubezpieczeniach rolnych ma na celu uproszczenie sposobu wyliczania dopłat do ubezpieczeń. Z systemu mają zniknąć kryteria zależne od klasy gleby, a rolnicy nie będą musieli składać oświadczeń dotyczących klas użytków rolnych. Nowe przepisy wprowadzają również jednolite limity stawek taryfowych dla dopłat państwa: do 25% sumy ubezpieczenia dla tytoniu, warzyw gruntowych, drzew i krzewów owocowych oraz truskawek, a do 15% sumy ubezpieczenia dla pozostałych upraw. Do katalogu upraw objętych dopłatami zostaną włączone m.in. trawy nasienne i wierzba do wyplatania. Ustawa wprowadza również franszyzę redukcyjną zamiast obecnej franszyzy integralnej, co oznacza, że wysokość pomniejszenia odszkodowania będzie zależeć od warunków określonych w umowie ubezpieczenia.
Ustawy skierowane do Prezydenta RP
Dodatkowo, Sejm rozpatrzył poprawki Senatu do kilku ustaw, a Senat przyjął bez poprawek inne regulacje. Wszystkie te akty prawne trafią teraz do podpisu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej:
- Milcząca zgoda w postępowaniu administracyjnym: Ustawa ta rozszerza katalog spraw urzędowych, które mogą być załatwiane w trybie milczącej zgody, co ma uprościć procedury administracyjne.
- Sądowa kontrola decyzji prokuratora: Nowelizacja Kodeksu postępowania karnego wprowadza możliwość sądowej kontroli decyzji prokuratora o odmowie dopuszczenia pełnomocnika świadka do udziału w przesłuchaniu.
- Metropolia Gdańsk–Gdynia–Sopot: Sejm przyjął większość poprawek Senatu do ustawy umożliwiającej utworzenie związku metropolitalnego z Trójmiasta i okolicznych gmin. Ustawa przewiduje stabilne finansowanie metropolii i określa kadencję zarządu oraz limit wydatków na administrację.
- Deregulacja w energetyce: Celem tej ustawy jest uproszczenie rachunków za energię elektryczną dla gospodarstw domowych oraz przejście na komunikację elektroniczną między przedsiębiorstwami energetycznymi a klientami, z możliwością zachowania tradycyjnych list na życzenie odbiorcy.
- Akcyza na e-papierosy: Nowelizacja ustawy o akcyzie obejmuje opodatkowaniem akcyzą kolejne urządzenia do e-papierosów, w tym działające na zasadzie indukcji.
- Prawa i obowiązki uczniów: Ustawa gwarantuje uczniom prawo do kształtowania własnego wyglądu, a jednocześnie podkreśla obowiązek przestrzegania statutowych zasad dotyczących stroju. Przewiduje również powołanie systemu rzeczników praw uczniowskich.
- Zmiany w Europejskim Nakazie Aresztowania (ENA): Nowelizacja Kodeksu postępowania karnego ma na celu zapewnienie osobom zamieszkałym w Polsce takich samych praw i obowiązków, jakie mają polscy obywatele, wobec których wydano ENA.
Nowy sędzia Trybunału Konstytucyjnego
Sejm wybrał również doktora habilitowanego Sławomira Patyrę na sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Jego kandydatura została zgłoszona przez posłów KO, PSL-TD, Lewicy i Centrum. Profesor Patyra jest autorem jednej z opinii prawnych dotyczących przywrócenia do służby prokuratora Dariusza Barskiego. Kandydatura profesora Artura Kotowskiego zgłoszona przez posłów PiS nie uzyskała poparcia.
Wyniki Biznes Fakty:
Wprowadzone zmiany legislacyjne mają znaczący wpływ na przedsiębiorców. Nowe regulacje dotyczące sztucznej inteligencji (AI Act) oznaczają konieczność dostosowania procesów i systemów wykorzystujących AI do wymogów prawnych, co może wiązać się z kosztami wdrożenia i potencjalnymi karami administracyjnymi w przypadku naruszenia przepisów. Zmiany w ubezpieczeniach rolnych mogą wpłynąć na kalkulację ryzyka i kosztów dla firm działających w sektorze rolnym. Uproszczenia w procedurach administracyjnych (milcząca zgoda) mogą przyspieszyć niektóre procesy biznesowe. Przepisy dotyczące akcyzy na e-papierosy bezpośrednio dotykają przedsiębiorców z branży tytoniowej i powiązanych.
Szczegóły można znaleźć na stronie internetowej : businessinsider.com.pl