Jasne, oto przepisany artykuł w języku polskim, z zachowaniem wszystkich tagów HTML i uwzględnieniem wskazówek dotyczących stylu i trendów cyfrowych na rok 2026:
Agencja NASA finalizuje ambitny plan, którego budżet opiewa na blisko 1 miliard dolarów. Głównym celem jest bezpieczne i kontrolowane usunięcie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) z orbity, a następnie jej zniszczenie w atmosferze Ziemi w 2030 roku.
Ta potężna konstrukcja, ważąca ponad 450 ton i krążąca na wysokości około 400 km z prędkością blisko 28 000 km/h, nie zostanie po prostu porzucona na orbicie. Zamiast tego, od 2028 roku jej orbita zacznie stopniowo opadać, a ostatnia załoga opuści stację w 2029 roku. Wówczas do ISS zadokuje specjalnie przygotowana kapsuła SpaceX Dragon, pełniąca rolę kosmicznego holownika. Wykona ona serię precyzyjnych manewrów hamujących, kierując stację w stronę Point Nemo na południowym Pacyfiku – miejsca zwanego „cmentarzyskiem statków kosmicznych”. Tam, setki kilometrów od najbliższego lądu, większość konstrukcji spłonie w atmosferze, a resztki bezpiecznie opadną na dno oceanu, minimalizując ryzyko dla ludzi i środowiska.
- Czytaj także: Najdroższy debiut w historii? SpaceX chce narzucić warunki i ustala cenę IPO
Szczegóły tej operacji przedstawił Ryan Landon, dyrektor operacyjny NASA w Johnson Space Center, podczas konferencji ASCEND 2026. Podkreślił, że stacja będzie funkcjonować normalnie do 2028 roku. Ostatnie pojazdy opuszczą ISS w połowie 2029 roku, zabierając ze sobą cenne artefakty historyczne i naukowe. Już w 2024 roku agencja zawarła z firmą SpaceX umowę na opracowanie dedykowanego pojazdu deorbitującego, który umożliwi precyzyjne spowolnienie stacji. Całkowity koszt operacji szacuje się na około 1 miliard dolarów (ok. 4 miliardów PLN przy kursie z 2026 roku), co jest odpowiedzią na rosnące obawy dotyczące bezpieczeństwa konstrukcji po ponad ćwierć wieku intensywnej eksploatacji.
Niedawne incydenty, takie jak zauważony wyciek powietrza w jednym z rosyjskich modułów, podkreślają pilną potrzebę realizacji tego planu. Choć sytuacja została opanowana, uwidacznia ona problemy związane z wiekiem konstrukcji, w tym mikropęknięcia, korozję materiałów i uszkodzenia spowodowane uderzeniami mikrometeoroidów oraz kosmicznych śmieci.
Agencja podkreśla, że ISS wchodzi w etap, gdzie dalsze utrzymanie staje się coraz bardziej ryzykowne i kosztowne. Jednocześnie zakończenie jej działalności nie oznacza końca ludzkiej obecności na niskiej orbicie okołoziemskiej. Wręcz przeciwnie, otwiera to drogę dla nowej ery komercyjnych stacji kosmicznych, które przejmą pałeczkę.
Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideo Elon Musk i SpaceX. Rekordowy debiut odmieni Wall Street?
Krótka historia Międzynarodowej Stacji Kosmicznej — od zimnowojennych wizji do symbolu współpracy
Koncepcja stałej, zamieszkanej stacji kosmicznej narodziła się jeszcze w okresie zimnej wojny, podczas rywalizacji między Stanami Zjednoczonymi a Związkiem Radzieckim. W latach 80. XX wieku NASA rozpoczęła prace nad projektem Freedom, wielką stacją orbitalną. ZSRR planował własną kontynuację programu Mir pod nazwą Mir-2. Oba projekty pochłonęły miliardy dolarów, ale nigdy nie wyszły poza fazę planów.
- Czytaj także: Starlink zarabia miliardy, a nowa rakieta przepala zyski. SpaceX szykuje się do rekordowej IPO
Po upadku Związku Radzieckiego w 1991 roku, napięcia geopolityczne osłabły, a NASA i nowo powstały Roskosmos dostrzegły potencjał współpracy. W 1993 roku podjęto historyczną decyzję o połączeniu amerykańskiego projektu Freedom z rosyjskim Mir-2, tworząc ISS. Do programu dołączyły agencje z Europy (ESA), Japonii (JAXA) i Kanady (CSA), czyniąc ISS największym międzynarodowym przedsięwzięciem naukowym w historii.
Budowa rozpoczęła się 20 listopada 1998 roku od startu rosyjskiego modułu Zarya. Dwa tygodnie później, 4 grudnia 1998 roku, wahadłowiec Endeavour dostarczył amerykański moduł Unity, który połączył się z Zaryą, tworząc pierwszy węzeł stacji.
Przez kolejne lata, w ponad 40 lotach wahadłowców i rakiet, montowano kolejne elementy: laboratoria, sypialnie, panele słoneczne. Kluczowy moment nastąpił 2 listopada 2000 roku, gdy przybyła pierwsza stała załoga, Expedition 1. Od tamtej pory ISS jest nieprzerwanie zamieszkana przez ludzi.
Dziś ISS waży ponad 450 ton i ma rozmiary boiska piłkarskiego. Krąży wokół Ziemi co 90 minut, z prędkością 28 000 km/h na wysokości około 400 km.
Dlaczego Międzynarodowa Stacja Kosmiczna jest tak ważna?
ISS to unikalne laboratorium badawcze w warunkach mikrograwitacji. Pozwala na prowadzenie eksperymentów, niemożliwych do przeprowadzenia na Ziemi, które przynoszą korzyści w medycynie, biologii i technologii. Odbyło się tu ponad 3000 badań z udziałem naukowców ze stu krajów.
- Czytaj także: Zuchwały plan Elona Muska. Może zostać pierwszym w historii bilionerem — albo ponieść sromotną porażkę [OPINIA]
Badania nad wpływem mikrograwitacji na ludzki organizm pomogły lepiej zrozumieć osteoporozę i atrofię mięśni, co przełożyło się na nowe metody leczenia tych schorzeń.
W warunkach mikrograwitacji rosną doskonałe kryształy białek, kluczowe dla opracowywania leków. Badania nad komórkami serca i tkankami wspierają medycynę regeneracyjną, a testy mikrobiologiczne dostarczają wiedzy o zachowaniu bakterii w zamkniętych przestrzeniach.
Badania fizyczne i technologiczne pozwoliły na opracowanie nowych modeli „zimnych płomieni”, które mogą poprawić efektywność silników i zmniejszyć emisje.
ISS posłużyła także jako poligon dla zaawansowanej robotyki. Technologie opracowane dla ramienia Canadarm2 znalazły zastosowanie w chirurgii i przemyśle. Systemy podtrzymywania życia, w tym recykling wody, osiągają na ISS poziom odzyskania 93 proc. Ta sama technologia służy w regionach dotkniętych klęskami żywiołowymi.
Stacja odgrywa też kluczową rolę w monitorowaniu Ziemi. Ponad 3,5 miliona zdjęć pomaga śledzić zjawiska pogodowe, zmiany klimatu i katastrofy naturalne. Dane te trafiają w czasie rzeczywistym do służb ratunkowych i organizacji środowiskowych.
Termin ważności ISS
Dyskusje o zakończeniu działalności ISS trwają od ponad dekady. W 2022 roku Kongres USA zatwierdził przedłużenie misji do końca 2030 roku, a NASA opublikowała plan bezpiecznego zakończenia jej eksploatacji.
- Czytaj także: Lot na Księżyc to współczesna budowa piramid. Wkrótce to będzie biznes
W 2023 roku NASA ogłosiła przetarg na pojazd deorbitujący U.S. Deorbit Vehicle. W czerwcu 2024 roku wybrano firmę SpaceX do budowy tego pojazdu. Kontrakt o wartości 843 milionów dolarów obejmuje rozwój zmodyfikowanej wersji kapsuły Dragon, z większym zapasem paliwa i mocniejszymi silnikami.
Całkowity koszt deorbitacji szacuje się na około miliard dolarów. Plan zakłada pełne wykorzystanie stacji do końca 2030 roku, a następnie kontrolowane obniżenie orbity.
Harmonogram przewiduje, że do 2028 roku ISS będzie funkcjonować normalnie. Od tego momentu rozpocznie się kontrolowane obniżanie orbity. W połowie 2029 roku odlecą ostatnie pojazdy cargo, a w 2030 roku ostatnia załoga opuści stację. Wówczas zadokuje pojazd deorbitujący SpaceX.
Po serii manewrów hamujących stacja wejdzie w atmosferę na przełomie 2030 i 2031 roku, nad południowym Pacyfikiem.
Jacy są następcy? Przyszłość stacji orbitalnych
NASA nie przewiduje przerwy w ludzkiej obecności na niskiej orbicie okołoziemskiej. Od 2019 roku agencja realizuje program Commercial LEO Destinations (CLD), wspierając prywatne firmy w budowie komercyjnych stacji kosmicznych. NASA zamierza kupować usługi na pokładzie prywatnych platform, zamiast budować kolejne wielkie, rządowe konstrukcje. Ma to obniżyć koszty i zwiększyć elastyczność.
Najbliżej celu jest Vast ze swoją stacją Haven-1, która ma zostać wyniesiona na orbitę w pierwszym kwartale 2027 roku. Firma traktuje ją jako krok w stronę większej Haven-2, planowanej na 2028 rok. Vast podkreśla, że stacja ma być najtańszą i najszybszą opcją na rynku.
- Czytaj także: Centra danych w kosmosie? Ambitne plany gigantów
Axiom Space realizuje projekt Axiom Station. Firma planuje przyłączać moduły bezpośrednio do ISS, a następnie odłączyć je, tworząc niezależną stację. Pierwszy moduł ma zadokować w 2027 roku. To obecnie jeden z najbardziej zaawansowanych projektów następców ISS.
Kolejnym poważnym graczem jest Starlab Space, joint venture Voyager Space i Airbusa. Stacja ma zostać wyniesiona w jednym locie na rakiecie Starship SpaceX. Start planowany jest na 2029 rok. Projekt przeszedł w lutym 2026 roku kluczowy Critical Design Review z NASA.
Projekt Orbital Reef Blue Origin Jeffa Bezosa we współpracy z Sierra Space ma charakter mieszany, łącząc badania, turystykę i działalność komercyjną. Kluczowym elementem jest nadmuchiwany habitat LIFE firmy Sierra Space. Projekt przeszedł w 2025 roku ważne przeglądy systemowe.
Wszystkie te projekty mają wspólną cechę: są w pełni prywatne i komercyjne. NASA będzie ich klientem, kupując miejsca dla astronautów i eksperymentów. Spodziewany jest dynamiczny rozwój gospodarki orbitalnej, obejmującej produkcję w mikrograwitacji, turystykę kosmiczną i testowanie nowych technologii.
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google.
Wyniki Biznes Fakty:
- Koszt deorbitacji ISS: Ok. 1 miliard USD, co przekłada się na około 4 miliardy PLN (przy założeniu kursu z 2026 roku).
- Główny wykonawca pojazdu deorbitującego: SpaceX, na mocy kontraktu o wartości 843 mln USD.
- Harmonogram kluczowych etapów:
- 2028: Początek naturalnego obniżania orbity ISS.
- Połowa 2029: Odpłynięcie ostatnich pojazdów cargo.
- 2030: Ostatnia załoga opuszcza stację.
- Przełom 2030/2031: Kontrolowane wejście ISS w atmosferę Ziemi.
- Przykładowe komercyjne stacje kosmiczne (projektowane/w budowie):
- Vast Haven-1 (planowany start: Q1 2027)
- Axiom Station (pierwsze moduły do ISS w 2027, odłączenie w 2028)
- Starlab Space (planowany start: 2029)
- Orbital Reef (projekt Blue Origin/Sierra Space, fazy rozwoju)
- Zmiana paradygmatu: Przejście od finansowanych przez rządy, wielonarodowych projektów (jak ISS) do dynamicznego, prywatnego rynku komercyjnych stacji kosmicznych.
Informacje przygotowane na podstawie materiałów : businessinsider.com.pl