Jeszcze kilka lat temu cyberbezpieczeństwo było domeną wąskiej grupy ekspertów. Dziś staje się kompetencją niezbędną w każdej branży. Podczas Cybersec Expo & Forum 2026 dyskutanci zgodnie podkreślali, że o sukcesie na rynku pracy zdecydują umiejętność korzystania z AI oraz krytyczne myślenie.
- Debata „Kompetencje jutra i edukacja przyszłości” odbyła się podczas konferencji Cybersec Expo & Forum 2026, jednego z najważniejszych wydarzeń poświęconych cyberbezpieczeństwu, nowym technologiom i kompetencjom przyszłości.
- Uczestnicy panelu byli zgodni, że w perspektywie najbliższych lat kluczowe na rynku pracy będą umiejętność krytycznego myślenia oraz sprawnego wykorzystywania sztucznej inteligencji.
- Wiceminister cyfryzacji Michał Gramatyka podkreślał, że AI pozostaje jedynie narzędziem, a najważniejszą kompetencją będzie umiejętność odróżniania prawdy od fałszu w cyberprzestrzeni.
Jeszcze kilka lat temu cyberbezpieczeństwo było domeną wąskiej grupy ekspertów. Dziś staje się kompetencją równie podstawową, jak znajomość języków obcych czy obsługa komputera. Kompetencją wymaganą w każdej branży.
Wraz z rozwojem AI i nowych technologii rośnie zapotrzebowanie na specjalistów, których wciąż brakuje na rynku. Jak kształcić kadry dla cyfrowej gospodarki? Jak połączyć świat edukacji z potrzebami biznesu? I dlaczego cyberhigiena powinna zaczynać się już w domu? To pytania, które zdominowały debatę „Kompetencje jutra i edukacja przyszłości”, zorganizowaną w ramach dwudniowej konferencji Cybcesec Expo & Forum 2026.
Umiejętność krytycznego i samodzielnego myślenia – oto kluczowa kompetencja we współczesnym świecie
Uczestnicy panelu zapytani o najważniejsze kompetencje, które w ciągu najbliższych pięciu lat okażą się kluczowe z perspektyw rynku pracy, zgodnie przyznawali, że będą to z pewnością umiejętności krytycznego myślenia oraz posługiwania się sztuczną inteligencją.
– Niedawno wróciłam z Doliny Krzemowej, gdzie odwiedzałam jedną z firm technologicznych. Jej przedstawiciele, zapytani o to, co najbardziej zmieniło się u nich w ciągu ostatnich trzech miesięcy, uznali, że dziś mają właściwie jedno kluczowe kryterium wobec nowych kandydatów do pracy. Jest nim umiejętność efektywnego i swobodnego wykorzystywania sztucznej inteligencji – powiedziała prezeska SET University oraz założycielka i CEO Iryna Volnytska.
Jak zaznaczyła, jej rozmówcy wskazywali, że AI daje pracownikom znacznie szersze możliwości działania, zwiększa efektywność i pozwala szybciej rozwiązywać problemy.
– Dlatego kompetencje związane z wykorzystaniem sztucznej inteligencji stają się nie tylko atutem, ale wręcz warunkiem funkcjonowania na rynku pracy przyszłości – podsumowała Iryna Volnytska.
Jednak sama umiejętność sprawnego wykorzystywania rozwiązań AI nie wystarczy. Jest dopiero początkiem. Jak mówił wiceminister cyfryzacji Michał Gramatyka, w dobie walki z fake newsami umiejętność odróżniania w cyberświecie prawdy od fałszu będzie tą umiejętnością, która zapewni dobrą pozycję na rynku pracy (i nie tylko).
– Świat bez algorytmów już nie istnieje i wszystko wskazuje na to, że nigdy więcej nie będzie istniał. Natomiast ważne jest, żebyśmy mieli gdzieś z tyłu głowy, iż AI jest narzędziem. Takim samym, jakim kiedyś były zautomatyzowane krosna, które pozbawiły roboty tkaczy, takim samym, jak kiedyś był komputer. Sztuczna inteligencja pozostaje więc narzędziem, które wykonuje zadania zgodnie z tym, jak zostało zaprojektowane i czego oczekuje od niego człowiek. To ludzie określają cele, stawiają pytania i podejmują decyzje dotyczące wykorzystania tych rozwiązań – dodał Gramatyka.
Jego zdaniem dlatego – niezależnie od tego, jak bardzo zaawansowane będą algorytmy – nie zastąpią one samodzielnego i krytycznego myślenia. AI pomoże w wyszukaniu nieoczywistych korelacji, w analizie ogromnej ilości danych.
– Natomiast umiejętność odróżniania w cyberświecie prawdy od fałszu, radzenia sobie z fejkami, nieprawdziwymi treściami wygenerowanymi przez algorytmy, które udają prawdziwe informacje, będzie tą kluczową kompetencją, która pomoże korzystać z cyberświata – podsumował Michał Gramatyka.
Wtórował mu założyciel Our Future Foundation Michał Maurycy Mazur, który podkreślał, że z racji, iż tempo zmian technologicznych jest obecnie bardzo szybkie, powinniśmy mieć świadomość, że sami odpowiadamy za to, aby być w tych kwestiach na bieżąco.
– Narzędzia rozwijają się bardzo dynamicznie; by sprawnie z nich korzystać, musimy za tym nadążać. Jeśli nie będziemy tego świadomi, to przepadniemy – mówił Mazur.
Młodzi ludzie mają coraz większy problem z krytycznym myśleniem
Paneliści wskazywali również na konieczność rozwijania krytycznego i samodzielnego myślenia. Jednak zdaniem prezesa Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej Rafała Żelaznego z tą umiejętnością jest dziś gorzej niż jeszcze niedawno.
– Mam o tyle szczególną perspektywę, że z jednej strony pełnię funkcję prezesa KSSE, a z drugiej jestem profesorem Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach. Dzięki temu mogę obserwować proces zdobywania wiedzy, rozwijania kompetencji i kształtowania krytycznego myślenia zarówno po stronie osób uczących się, jak i tych, którzy uczą, a także pracodawców zgłaszających zapotrzebowanie na określone kompetencje. Moim zdaniem umiejętność krytycznego myślenia jest dziś na niższym poziomie niż jeszcze kilka lat temu. Nie szukałbym jednak jednego winnego tego stanu rzeczy – powiedział Rafał Żelazny.
– Patrząc na zjawisko w skali całego społeczeństwa, mam przekonanie, iż poziom krytycznego myślenia osłabł, mimo że dysponujemy dziś znacznie większą liczbą narzędzi i możliwości, które teoretycznie powinny sprzyjać jego rozwojowi – mówił prezes KSSE.
Według niego odpowiedzialność w pewnym stopniu spoczywa na wszystkich stronach tego procesu – uczniach, nauczycielach, uczelniach, ale także pracodawcach.
Michał Maurycy Mazur dodał, że zanim zaczniemy zastanawiać się, czy umiejętność krytycznego myślenia rośnie, czy maleje, najpierw trzeba ją w sobie wykształcić.
– Od lat oczekuje się, że absolwent szkoły średniej powinien reprezentować pewien poziom krytycyzmu i uruchamiania procesów myślowych – stwierdził Michał Maurycy Mazur. – Że będzie potrafił samodzielnie przetwarzać wiedzę, analizować napływające informacje, a następnie wyciągać z nich wnioski i przekazywać je w przemyślanej, przetworzonej formie. To właśnie te kompetencje stanowią fundament krytycznego myślenia i dopiero na tej podstawie można oceniać, czy ich poziom się rozwija, czy też ulega osłabieniu. Jednak w mojej opinii narzędzia oparte na sztucznej inteligencji stają się pewnego rodzaju protezą dla naszego myślenia. Widzę to też po sobie. One strasznie rozleniwiają i ogłupiają – mówił Mazur.
Dodał, że w przypadku, kiedy ktoś nie ma konkretnej wiedzy w danym zakresie, nie jest ekspertem w jakiejkolwiek dziedzinie, istnieje ryzyko, że nie będzie nigdy potrzebny w takiej roli. – Na wszystkie pytania bowiem odpowiedź znajdą ChatGPT, Claude, Gemini. I to jest plagą, zagrożeniem, a w przyszłości będzie epidemią – podsumował.
„Sukces jest najlepszym certyfikatem kończącym edukację”
Koordynator podobszaru badawczego „Cyberbezpieczeństwo” na Politechnice Śląskiej dr Adrian Kapczyński, zapytany z kolei, jak powinna wyglądać edukacja przyszłości, która uwzględnia wszelkie obszary związane z cyberświatem, odparł, iż powinna być ona przede wszystkim skoncentrowana na potrzebach odbiorców, do których kierowane są jej treści.
– Edukacja jutra musi być otwarta zarówno na nowe rozwiązania, jak i na sprawdzone, klasyczne metody, techniki oraz narzędzia nauczania. Jednocześnie powinna kłaść nacisk na to, co fundamentalne – rozwijanie umiejętności myślenia, inspirowanie do kreatywnego podejścia oraz budowanie postawy ciągłego dążenia do doskonałości – mówił Kapczyński.
Przypomniał też wypowiedź prof. Wojciecha Cellarego z 2003 roku, która padła podczas Kongresu Informatyki Polskiej. Rzekł on wówczas, że najlepszym certyfikatem kończącym jakąkolwiek edukację jest sukces.
– I ten sukces nasi studenci i absolwenci osiągają małymi krokami. Dlatego tak istotne jest pokazywanie jego wartości, zachęcanie do rozwoju, podejmowanie kolejnych wyzwań i nieustanny rozwój. Nie powinniśmy stawiać kropki nawet wtedy, gdy wydaje się, że osiągnęliśmy już wszystko, co zamierzaliśmy – dodał.
Zauważył przy tym, że równie ważna jest zmiana relacji pomiędzy studentami a wykładowcami. Powinno odchodzić się od modelu opartego na dystansie i hierarchii, który przez lata utrudniał otwartą wymianę opinii. Edukacja przyszłości wymaga partnerstwa, dialogu i współpracy. Nie tylko w obrębie murów uczelni, ale dużo szerzej – współpracy z administracją publiczną, organizacjami pozarządowymi, innymi uczelniami czy fundacjami.
Wyniki Biznes Fakty:
- Dla Pracodawców: W procesach rekrutacyjnych kluczowe staje się poszukiwanie kandydatów z umiejętnością krytycznego myślenia i efektywnego wykorzystania AI. Należy inwestować w rozwój tych kompetencji wśród obecnych pracowników.
- Dla Pracowników: Ciągłe doskonalenie umiejętności krytycznego myślenia i adaptacja do narzędzi AI jest niezbędne do utrzymania konkurencyjności na rynku pracy. Nie można polegać wyłącznie na AI, ale wykorzystywać je jako wsparcie dla własnych procesów decyzyjnych.
Szczegóły można znaleźć na stronie internetowej : www.pulshr.pl