Osoby ubiegające się w Polsce o ochronę międzynarodową mogą liczyć na zapewnienie podstawowych warunków bytowych, takich jak nocleg i wyżywienie, a także niewielkie środki na bieżące wydatki. W przypadku osób przebywających poza ośrodkami przewidziano świadczenie pieniężne pokrywające koszty utrzymania w kraju.
- 20 czerwca obchodzony jest Światowy Dzień Uchodźcy, przypominający o sytuacji milionów osób zmuszonych do opuszczenia swoich domów.
- Polska od 1991 roku stosuje procedury wynikające z Konwencji Genewskiej i rozpatruje wnioski o ochronę międzynarodową.
- Osoby ubiegające się o ochronę mają prawo do szerokiego wsparcia socjalnego, w tym zakwaterowania, wyżywienia, świadczeń pieniężnych oraz dostępu do edukacji i opieki medycznej.
Światowy Dzień Uchodźcy i jego znaczenie w polityce migracyjnej ONZ
20 czerwca obchodzony jest Światowy Dzień Uchodźcy, ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ. Ma on na celu uhonorowanie siły i odwagi milionów ludzi na całym świecie, którzy zostali zmuszeni do opuszczenia swoich domów w wyniku konfliktów, przemocy lub prześladowań. Niedługo po tym, święcie, w lipcu, przypada rocznica przyjęcia w 1951 roku konwencji dotyczącej statusu uchodźców.
Polska ratyfikowała konwencję dotyczącą statusu uchodźcy oraz protokół nowojorski z 1967 roku w 1991 roku. Od tego czasu formalnie stosuje międzynarodowe procedury humanitarne, w tym rozpatrywanie wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej.
Jak działa system ochrony międzynarodowej w Polsce krok po kroku
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, ochrona międzynarodowa jest udzielana cudzoziemcom, którzy spełniają warunki do nadania statusu uchodźcy lub kwalifikują się do uzyskania ochrony uzupełniającej, nawet jeśli nie spełniają warunków dla statusu uchodźcy.
Przepisy te reguluje ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Zgodnie z nią, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeśli z powodu uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia ze względu na rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne lub przynależność do określonej grupy społecznej, nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju.
Status uchodźcy nadaje się również małoletniemu dziecku cudzoziemca, który uzyskał status uchodźcy w Polsce, jeżeli dziecko urodziło się na terytorium Polski.
Natomiast ochronę uzupełniającą nadaje się w sytuacji, gdy powrót cudzoziemca do kraju pochodzenia mógłby narazić go na karę śmierci, tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, bądź poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w kontekście międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. W takich okolicznościach cudzoziemiec nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.
Wnioski o udzielenie ochrony międzynarodowej rozstrzyga w pierwszej instancji Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Każdy wnioskodawca o udzielenie takiej ochrony ma w Polsce zapewnioną pomoc socjalną.
Jakie prawa mają cudzoziemcy ubiegający się o ochronę w Polsce?
Cudzoziemcowi ubiegającemu się o ochronę międzynarodową przebywającemu w ośrodku przysługuje:
- zakwaterowanie,
- wyżywienie,
- zwrot kosztów za przejazdy środkami komunikacji publicznej w przypadkach związanych z postępowaniem o nadanie statusu uchodźcy, stawieniem się na badania lekarskie lub szczepienia ochronne oraz w innych uzasadnionych przypadkach,
- stała pomoc pieniężna na zakup środków higieny osobistej – 20 zł miesięcznie,
- tzw. „kieszonkowe” – 50 zł miesięcznie.
Osoba taka ma również prawo do jednorazowej pomocy pieniężnej na zakup odzieży i obuwia – 140 zł oraz ekwiwalentu pieniężnego w zamian za wyżywienie dla dzieci do 6. roku życia i dzieci realizujących obowiązek szkolny – 11 zł dziennie.
Ile wynosi wsparcie finansowe dla cudzoziemców w procedurze azylowej?
Cudzoziemiec przebywający poza ośrodkiem otrzymuje świadczenie pieniężne na pokrycie własnych kosztów pobytu na terytorium Polski. Według informacji Urzędu do Spraw Cudzoziemców, pomoc ta może przysługiwać, gdy wymagają tego względy organizacyjne lub wynikają z innych zapisów ustawy.
W takiej sytuacji dzienna kwota na osobę wynosi 25 zł, a miesięcznie 750 zł. Inne wysokości świadczeń przysługują rodzinom. Przykładowo, dla czteroosobowej rodziny dzienna kwota na osobę wynosi 12,50 zł, a miesięczna 375 zł.
Ponadto, jak podaje UdSC, wszyscy cudzoziemcy, niezależnie od formy pomocy, mają zapewniony dostęp do szkół publicznych oraz niezbędnych pomocy dydaktycznych, w tym podręczników i wyprawek.
Cudzoziemcy mają również możliwość bezpłatnej nauki języka polskiego, przysługuje im opieka medyczna, w tym opieka lekarzy w ośrodku oraz leczenie specjalistyczne, w tym opieka stomatologiczna. Zapewniona jest im także opieka psychologiczna, a w ośrodkach dla cudzoziemców dostępny jest psycholog, do którego mają dostęp również osoby korzystające ze świadczeń poza ośrodkiem.
Mają również zapewnioną pomoc w dobrowolnym powrocie. Pomoc socjalna kończy się z chwilą otrzymania decyzji w procedurze o udzielenie ochrony międzynarodowej.
Powyższa pomoc socjalna nie przysługuje natomiast wnioskodawcom, którzy uzyskali status uchodźcy, korzystają z ochrony uzupełniającej, przebywają w Polsce na podstawie zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, a także przebywają w naszym kraju na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, a także przebywają w placówce opiekuńczo-wychowawczej, strzeżonym ośrodku lub areszcie dla cudzoziemców.
Z pomocy socjalnej nie mogą również skorzystać cudzoziemcy tymczasowo aresztowani lub odbywający karę pozbawienia wolności.
Procedura azylowa w Polsce. Ile trwa i kto ją rozpatruje?
Ustawowy termin rozpatrzenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej wynosi co do zasady sześć miesięcy, jednak w praktyce procedura ta często się wydłuża.
Jak poinformował Urząd do Spraw Cudzoziemców, od początku roku do 1 czerwca 2026 roku wnioskami o udzielenie ochrony międzynarodowej objęto łącznie 2 696 osób.
Największą grupę migrantów ubiegających się o ochronę stanowią:
- obywatele Ukrainy – 992 osoby,
- Białorusi – 816 osób,
- Rosji – 239 osób.
Mniej liczne, ale zauważalne w statystykach grupy cudzoziemców to:
- obywatele Tadżykistanu – 66,
- Afganistanu – 32,
- Demokratycznej Republiki Konga – 32,
- Mołdawii – 31.
Wyniki Biznes Fakty:
- Dla pracodawców: Zapewnienie podstawowych świadczeń socjalnych dla osób ubiegających się o ochronę międzynarodową może być elementem budowania pozytywnego wizerunku firmy jako odpowiedzialnego społecznie pracodawcy, a także potencjalnym wsparciem w procesie rekrutacji.
- Dla osób ubiegających się o ochronę: Znajomość przysługujących praw i świadczeń socjalnych jest kluczowa do skutecznego radzenia sobie w nowym środowisku i koncentracji na procesie integracji oraz poszukiwaniu zatrudnienia.
Informacje przygotowane na podstawie materiałów : www.pulshr.pl