Mieszkańcy skarżą się na utratę domów, źródeł utrzymania i wieloletnie życie w niepewności. Instytucje zapewniają o sprawności procedur i gwarancji praw właścicieli. Budowa Portu Polska wkracza w nowy etap, co przyspiesza proces przejmowania nieruchomości i wypłaty odszkodowań. Po rozmowach z mieszkańcami terenów objętych inwestycją, zwróciliśmy się do wojewody mazowieckiego, Biura Pełnomocnika Rządu ds. CPK, spółki Port Polska oraz samorządów z pytaniami dotyczącymi najczęściej podnoszonych przez mieszkańców zarzutów. Odpowiedzi pokazują, że obie strony sporu opisują ten sam proces, lecz z diametralnie różnych perspektyw. **Czytaj również:** Doradca hipoteczny mógł pominąć kluczowe informacje. Nie leży to w jego interesie.
Wywłaszczenia pod Port Polska. Jakie są reakcje państwa na zarzuty mieszkańców?
W opublikowanym w Business Insider Polska reportażu mieszkańcy terenów przeznaczonych pod budowę lotniska i Kolei Dużych Prędkości opisywali, jak inwestycja wpłynęła na ich życie. Mówili o utracie domów i gospodarstw, konieczności przeprowadzek, rozpadzie lokalnych społeczności oraz trudnościach w odtworzeniu dotychczasowych źródeł utrzymania. Rolnicy podkreślali, że wraz z ziemią tracą nie tylko majątek, ale również zawód, któremu często poświęcili całe życie.
**Czytaj również:** Budowa Portu Polska wkrótce się rozpocznie. Rząd podał termin. Pytania dotyczące tych problemów skierowaliśmy do spółki Port Polska, Biura Pełnomocnika Rządu ds. Centralnego Portu Komunikacyjnego oraz Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego. Najbardziej wyczerpującej odpowiedzi udzielił wojewoda mazowiecki.
Wojewoda: Inwestycja przyniesie korzyści, ale wiąże się z kosztami
W oficjalnym stanowisku wojewoda nie neguje, że realizacja inwestycji niesie dla części mieszkańców bardzo poważne konsekwencje życiowe. „Inwestycja Port Polska ma kluczowe znaczenie dla rozwoju gospodarczego województwa mazowieckiego i całego kraju. Przełoży się na nowe miejsca pracy, rozwój infrastruktury, wzrost atrakcyjności inwestycyjnej regionu oraz impuls dla lokalnych firm i samorządów. Jednocześnie nie można pomijać faktu, że tak ogromna inwestycja wiąże się również z realnym kosztem społecznym” – zaznacza urząd. Dalej wojewoda pisze wprost: „Dla części mieszkańców oznacza ona konieczność zmiany dotychczasowego trybu życia, rozstania z rodzinną ziemią, sprzedaży ojcowizny, opuszczenia domu lub gospodarstwa„. Jest to jeden z niewielu fragmentów wszystkich otrzymanych odpowiedzi, który bezpośrednio odnosi się do emocjonalnego i społecznego wymiaru inwestycji. Urząd podkreśla również, że proces odszkodowawczy nie powinien być postrzegany wyłącznie jako procedura administracyjna. „To proces dotyczący konkretnych ludzi, ich majątku, historii rodzinnej i poczucia bezpieczeństwa”.
Jak przebiegają wyceny nieruchomości?
Jednym z głównych zarzutów podnoszonych przez mieszkańców są stawki wyceny nieruchomości. Właściciele wskazują, że część operatów szacunkowych nie odzwierciedla rzeczywistej wartości ich majątku ani kosztów odtworzenia gospodarstw w nowym miejscu. W odpowiedzi wojewoda szczegółowo opisuje proces przygotowywania wycen. Jak podkreśla urząd, operaty sporządzali niezależni rzeczoznawcy majątkowi. „Sporządzenie operatu obejmowało oględziny nieruchomości, wizje lokalne, weryfikację stanu technicznego obiektów i ich otoczenia oraz dokumentację fotograficzną„. Według wojewody rzeczoznawcy analizowali nie tylko grunty, ale również domy, budynki gospodarcze, urządzenia i inne elementy wpływające na wartość nieruchomości. „W części spraw rzeczoznawcy kilkukrotnie wizytowali nieruchomości, a terminy oględzin były uzgadniane z właścicielami, w tym w weekendy, jeśli wymagała tego ich sytuacja”. Urząd podkreśla także, że właściciele mieli możliwość zgłaszania uwag do operatów, a w przypadku ich zasadności rzeczoznawcy dokonywali stosownych korekt.
Ponad 300 mln zł odszkodowań
Z danych przekazanych przez wojewodę wynika, że proces odszkodowawczy jest obecnie największym tego typu przedsięwzięciem prowadzonym przez Mazowiecki Urząd Wojewódzki. Dotyczy on 887 działek. Ponad 90% z nich to nieruchomości niezabudowane budynkami mieszkalnymi. Domy znajdują się na 75 działkach. Do tej pory wydano 433 decyzje odszkodowawcze o łącznej wartości przekraczającej 309 mln zł. Łącznie urząd wydał już 760 decyzji, uwzględniając również postępowania umorzone w związku z wcześniejszym skorzystaniem przez właścicieli z Programu Dobrowolnych Nabyć.
85% odszkodowania jeszcze przed zakończeniem postępowania
Mieszkańcy wielokrotnie zwracali uwagę na problem przedłużających się postępowań. Niektórzy przez wiele miesięcy nie wiedzieli, kiedy otrzymają środki pozwalające na zakup nowej nieruchomości lub rozpoczęcie życia w innym miejscu. W odpowiedzi wojewoda przypomina o możliwości uzyskania zaliczki. „Po wydaniu decyzji odszkodowawczej właściciel może wystąpić o wypłatę zaliczki w wysokości 85% ustalonego odszkodowania„. Jak podkreśla urząd, ta możliwość jest dostępna również w sytuacji, gdy od decyzji odwoła się jedna ze stron postępowania. „Takie rozwiązanie ma szczególne znaczenie dla sytuacji życiowej mieszkańców, ponieważ pozwala na uzyskanie większości środków jeszcze przed zakończeniem całego postępowania odwoławczego”. **Przeczytaj:** Skoda chce zaistnieć na polskim rynku kolejowym. „Jesteście w tym wzorem”.
Rolnicy pytają o utratę zawodu. Odpowiedzi nadal brak
Jednym z najistotniejszych problemów podnoszonych przez mieszkańców pozostaje kwestia utraty źródeł utrzymania. W rozmowach z Business Insider Polska rolnicy wskazywali, że wycena nieruchomości nie rekompensuje utraty działalności prowadzonej przez lata.
— Państwo zabiera nam nie tylko ziemię. Zabiera nam zawód – mówił jeden z rozmówców. Pytaliśmy, dlaczego system rekompensat nie uwzględnia utraty działalności rolniczej ani kosztów związanych z koniecznością odbudowy wszystkiego od zera. Na to pytanie nie uzyskaliśmy bezpośredniej odpowiedzi. Ani wojewoda, ani przedstawiciele rządu nie odnieśli się szczegółowo do kwestii rekompensowania utraty źródeł utrzymania.
Pełnomocnik Rządu: Program Dobrowolnych Nabyć to „parasol ochronny”
Znacznie krótsze stanowisko przesłało Biuro Pełnomocnika Rządu ds. CPK (pełnomocnikiem był dotychczas Maciej Lasek, zastąpił go Piotr Malepszak). Przedstawiciele pełnomocnika podkreślają przede wszystkim znaczenie Programu Dobrowolnych Nabyć. „Mamy świadomość nierówności stron objętych procesami wywłaszczeń na cele inwestycji publicznych” – napisano w odpowiedzi. Według przedstawicieli rządu, właśnie dlatego działania państwa powinny być poprzedzone negocjacjami. „Program ten sprawdził się w działaniach poprzedzających wywłaszczenia pod inwestycję lotniskową realizowaną w ramach programu Port Polska”. W ocenie biura pełnomocnika, program pozwala na „elastyczne podejście do każdej nieruchomości, każdego właściciela i tworzy swoisty parasol ochronny w tym trudnym procesie”.
Samorządy odmówiły rozmowy
O komentarz poprosiliśmy również samorządy zlokalizowane na terenach objętych inwestycją. Do momentu publikacji materiału nie otrzymaliśmy odpowiedzi. W przypadku gminy Teresin próbowaliśmy również umówić spotkanie i rozmowę z przedstawicielami samorządu. Bezskutecznie. Po wielu dniach od pierwszej próby kontaktu zadzwonił natomiast Marek Olechowski, wójt gminy Teresin. Nie odniósł się jednak merytorycznie do pytań dotyczących sytuacji mieszkańców ani wpływu inwestycji na gminę. Poinformował jedynie, że nie zamierza udzielać komentarza i oczekuje odnotowania tego faktu w publikacji. Zgodnie z prośbą – odnotowujemy.
Czego zabrakło w odpowiedziach?
W przesłanych odpowiedziach nie znalazło się również odniesienie do pytań dotyczących działań służb w pobliżu terenów objętych inwestycją oraz relacji mieszkańców o utrudnianiu protestów. Chodzi między innymi o szeroko komentowane wydarzenia z sierpnia 2023 r., kiedy podczas działań prowadzonych na przejętych nieruchomościach wykorzystywany był policyjny śmigłowiec Black Hawk. Mieszkańcy wielokrotnie wskazywali, że odbierali te działania jako próbę wywarcia presji na protestujących. Żadna z instytucji, do których skierowaliśmy pytania, nie odniosła się bezpośrednio do tych zarzutów.
Procedury a codzienne życie
Wszystkie otrzymane odpowiedzi mają wspólny mianownik. Instytucje opisują inwestycję przede wszystkim językiem procedur, operatów szacunkowych, decyzji administracyjnych i mechanizmów przewidzianych w ustawach. Mieszkańcy natomiast mówią o czymś innym. O przeprowadzkach, utracie gospodarstw, konieczności wynajmowania domów, dowożeniu dzieci do nowych szkół. O życiu budowanym od nowa. Nie oznacza to, że administracja nie dostrzega społecznych kosztów inwestycji. Wręcz przeciwnie – zarówno wojewoda, jak i przedstawiciele rządu przyznają, że są one realne. Jednak w przesłanych komentarzach trudno znaleźć jednoznaczną odpowiedź na pytanie, które najczęściej pojawiało się podczas rozmów z mieszkańcami: czy po utracie domu, gospodarstwa i źródła utrzymania można faktycznie odtworzyć swoje dotychczasowe życie? Dziękujemy za lekturę naszego artykułu. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google. — ### Wyniki Biznes Fakty: * **Rynek nieruchomości mieszkaniowych:** Inwestycja Port Polska prowadzi do wywłaszczeń, co wpływa na życie mieszkańców, którzy tracą domy i gospodarstwa. Procedury administracyjne i odszkodowawcze są kluczowe, ale nie zawsze w pełni rekompensują koszty społeczne i utratę źródła utrzymania. Program Dobrowolnych Nabyć ma łagodzić skutki wywłaszczeń. * **Rynek nieruchomości komercyjnych/gruntów:** Analiza obejmuje wyceny gruntów i budynków gospodarczych w ramach inwestycji. Rosnące odszkodowania (ponad 300 mln zł) świadczą o skali przedsięwzięcia. Niezbędna jest uwaga na koszty odtworzenia działalności gospodarczej. * **Trendy deweloperskie 2026:** Choć artykuł nie koncentruje się bezpośrednio na trendach deweloperskich w kontekście rynku pierwotnego, projekt Port Polska stanowi ogromną inwestycję infrastrukturalną, która wpłynie na przyszły rozwój regionalny i potencjalnie na popyt na usługi budowlane i materiały. W długoterminowej perspektywie może to oznaczać wzrost zapotrzebowania na nowe projekty mieszkaniowe w mniej dotkniętych obszarach. Warto monitorować rozwój sytuacji w kontekście możliwości inwestycyjnych i potrzeby odbudowy infrastruktury przez dotkniętych mieszkańców. Kwestia zdolności kredytowej może być istotna dla osób poszukujących nowych nieruchomości po otrzymaniu odszkodowania.
Źródło wiadomości : businessinsider.com.pl