Od 1 stycznia 2026 r. osoby kwalifikujące się do otrzymywania bezpłatnej pomocy prawnej będą miały zapewniony ciągły dostęp do tego rodzaju wsparcia realizowanego na odległość – poprzez rozmowę telefoniczną, wiadomość e-mail lub połączenie wideo. Dzięki zmianom obywatele zyskają łatwiejszy dostęp do tego rodzaju pomocy – komunikuje Ministerstwo Sprawiedliwości.
Możliwość uzyskiwania nieodpłatnych porad w formie zdalnej została wprowadzona w 2020 roku w związku z nadejściem pandemii Covid-19, jednak regulacje stanowiły, że porady można było uzyskiwać zdalnie jedynie w trakcie trwania epidemii, stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu wyjątkowego.
Stały dostęp do wsparcia na odległość od teraz
Zatwierdzona przez Sejm w lipcu zeszłego roku nowelizacja przepisów, która weszła w życie w czwartek, wprowadza między innymi nieprzerwany dostęp do porad przez telefon, e-mail lub konwersację wideo, bez powiązania ze stanami nadzwyczajnymi. Sposób korzystania z pomocy prawnej – w punkcie stacjonarnym lub na odległość – będzie wybierany w momencie rejestracji.
Zmniejszono również obowiązek składania pisemnych deklaracji o braku możliwości pokrycia kosztów odpłatnej pomocy prawnej – w przypadku korzystania z pomocy zdalnej, możliwe będzie złożenie takiego oświadczenia ustnie. Porady udzielane w punkcie stacjonarnym będą wymagały, tak jak dotychczas, pisemnego oświadczenia.
„Nowe przepisy w znaczący sposób ułatwiają dostęp do bezpłatnej pomocy prawnej, zwiększając jej uniwersalność poprzez całoroczne porady zdalne oraz lepsze udogodnienia dla osób z niepełnosprawnościami. Obywatele zyskają na uproszczonych procedurach” – podkreślił wiceminister sprawiedliwości Sławomir Pałka, którego słowa przytoczono w komunikacie MS.
Zdaniem resortu sprawiedliwości, nowe rozwiązanie nie tylko uprości obywatelom dostęp do pomocy prawnej, ale także umożliwi skuteczniejsze wykorzystanie dyżurów w punktach nieodpłatnej pomocy.
Uaktualnione przepisy wprowadzają dodatkowo nowe rozwiązania dla osób z poważną niepełnosprawnością ruchową oraz trudnościami w komunikacji – będą one mogły oczekiwać na wsparcie nie tylko w miejscu udzielania bezpłatnych porad, ale również w swoim miejscu zamieszkania, w lokalu wyposażonym w urządzenia ułatwiające komunikację lub w innym „przystosowanym miejscu”, a także z udziałem tłumacza języka migowego.
„Przed planowaną wizytą możliwy jest kontakt na odległość, podczas którego prawnik lub doradca uzyska potrzebne oświadczenie. Punkty pomocy zapewnią słuchawki z mikrofonem oraz czytelne informacje o opcjach zdalnych i procedurach dla osób w trudnej sytuacji, w tym informacje o tym, jak zgłosić wizytę poza punktem” – poinformowało MS.
Wiceminister MS Arkadiusz Myrcha podkreślał w trakcie prac sejmowych nad nowelizacją, że „uruchomienie możliwości uzyskiwania porad w systemie on-line stanowi odpowiedź na spore zapotrzebowanie”. Ponadto zaznaczył, że państwo ma możliwość udzielania rocznie 1,5 mln bezpłatnych porad, a udzielanych jest od 400 do 500 tys.
Zgodnie z ustawą o nieodpłatnej pomocy prawnej, przysługuje ona osobie, która nie ma możliwości pokrycia kosztów tejże odpłatnej pomocy.
System działa od 10 lat
System darmowej pomocy prawnej funkcjonuje od stycznia 2016 roku. Od początku 2019 roku z nieodpłatnej pomocy prawnej może skorzystać każda osoba fizyczna, która złoży oświadczenie, że nie jest w stanie ponieść kosztów pomocy prawnej, w tym także prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą i niezatrudniająca innych osób w ciągu minionego roku.
Przed rokiem 2019 do tego rodzaju wsparcia były uprawnione wyłącznie osoby, które m.in. otrzymywały świadczenie z pomocy społecznej, posiadały Kartę Dużej Rodziny, które nie ukończyły 26 lat albo ukończyły 65 lat. Przepisy od 2019 roku uzupełniono również m.in. o nieodpłatne doradztwo obywatelskie.
Aktualnie system obejmuje pomoc prawną, poradnictwo obywatelskie i mediacje dostępne w przybliżeniu w 1,5 tys. punktach we wszystkich powiatach, niezależnie od adresu zamieszkania. Wsparcie realizowane jest przez prawników – adwokatów i radców prawnych, a także organizacje pozarządowe.
Aby skorzystać z porady w punkcie stacjonarnym należy dokonać wcześniejszego zapisu w punkcie świadczenia pomocy: dzwoniąc – poprzez dedykowany powiatowy numer do zapisów; drogą elektroniczną – przesyłając wiadomość na wskazany przez powiat adres e-mail lub rejestrując się za pośrednictwem formularza znajdującego się na stronie zapisy-np.ms.gov.pl, jak również osobiście – udając się do starostwa powiatowego.(PAP)
nl/ mja/ mok/