Ministerstwo Finansów i Gospodarki nie dostrzega sposobności wsparcia finansowego mediów publicznych ze środków budżetu państwa przed osiągnięciem poziomu deficytu sektora finansów publicznych rzędu 4 proc. – oznajmiono w opinii do projektu nowej ustawy medialnej. W ramach alternatywy sugeruje się zamianę abonamentu na inne źródło wpływów.
W opinii zawarto, że planowane regulacje spowodują bardzo znaczące konsekwencje finansowe – o charakterze obligatoryjnym – powiększając wydatki budżetu państwa w ciągu 10 lat o kwotę blisko 25 mld zł, w tym w roku 2027 o sumę 2,5 mld zł.
„Rzeczona suma jest nie do udźwignięcia przez budżet i wywrze negatywny wpływ na sektor instytucji rządowych i samorządowych kalkulowanego według metodyki unijnej (ESA2010). Wprowadzenie sposobu finansowania misji mediów publicznych bezpośrednio z budżetu państwa i jednoczesne zlikwidowanie abonamentu radiowo-telewizyjnego, czyli w zasadzie wprowadzenie modelu finansowania misji publicznej mediów z budżetu państwa, będzie wymagało »znalezienia« środków w ramach limitu wypływającego ze stabilizującej reguły wydatkowej (SRW) i opóźni proces konsolidacji fiskalnej” – napisano.
Zdaniem autorów opinii zaproponowane rozstrzygnięcie przekazuje obciążenie finansowe wydatków bezpośrednio na budżet państwa, podczas gdy podstawa finansowania tych wydatków zostaje usunięta – nie zaproponowano innej metody pozyskania środków na finansowanie zadania.
„Wprowadzenie finansowania nowych powinności z budżetu państwa, przy jednoczesnej likwidacji źródeł ich finansowania, niekorzystnie oddziałuje na stabilność finansów publicznych i podnosi ryzyko trudności przy tworzeniu budżetu państwa w następnych latach” – zaznaczono.
W mniemaniu ministerstwa finansów za optymalne rozwiązanie uważa się zastąpienie daniny abonamentowej innym źródłem dochodów. Równocześnie nowy system zbierania środków na dofinansowanie misji publicznej mediów powinien być efektywny, prosty i sprawiedliwie rozkładać ciężary.
„Informujemy, że podmioty publicznej radiofonii i telewizji, z reguły, stanowią część sektora instytucji rządowych i samorządowych (sektor GG) i utrata przez nie przychodów z abonamentu wpłynie negatywnie na wynik sektora GG. Ukazana koncepcja ustalenia stałej minimalnej wysokości dotacji z BP dla podmiotów publicznej radiofonii i telewizji przyczynia się do usztywnienia wydatków budżetowych, co w szczególności jest niepożądane w aktualnej kondycji fiskalnej Polski i będzie miało ujemny wpływ na elastyczność polityki fiskalnej” – oznajmiono.
Wskutek dużego deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych w roku 2023 Polska w lipcu 2024 r. znalazła się w procedurze nadmiernego deficytu. 21 stycznia Rada UE zatwierdziła rekomendacje dla Polski, wyznaczając rok 2028 jako termin usunięcia nadmiernego deficytu.
W opinii podkreślono, że realia ekonomiczne i dalsze ścisłe obserwowanie przez Komisję Europejską sytuacji oraz poziomu wydatków budżetowych Polski, w tym przede wszystkim zgodności tempa narastania wydatków netto z zalecanym przez Radę UE, powodują konieczność zachowania ograniczeń w podnoszeniu wydatków budżetowych. Projektowane transformacje nie powinny zatem powodować dalszych obciążeń budżetu państwa. Należy skierować wysiłki na wypracowanie rozwiązań, które w najmniejszym stopniu będą obciążały budżet państwa.
„W związku z powyższym wnoszę o zastosowanie mechanizmu warunkującego wejście w życie ustawy od osiągnięcia wyniku sektora instytucji rządowych i samorządowych w wysokości – 4 proc. (minus 4 proc.) PKB lub wyższej. Zauważam, iż funkcjonują już w aktach prawnych regulacje warunkujące modyfikacje ustawowe od konkretnych okoliczności (wskazanych szczegółowymi przepisami), które mogą zaistnieć w przyszłości, czego przykładem jest ustawa o podatku od towarów i usług” – napisano.
Minister kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska 8 grudnia skierowała projekt nowelizacji ustawy o radiofonii i telewizji do konsultacji społecznych. Komentarze można składać do 23 stycznia 2026 r.
Celem projektu jest depolityzacja mediów publicznych, zapewnienie stabilnego finansowania oraz implementacja do polskiego porządku prawnego Europejskiego Aktu o Wolności Mediów (EMFA), to jest postanowień rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE z 11 kwietnia 2024 r. w sprawie ustanowienia jednolitych ram dla usług medialnych na rynku wewnętrznym i zmiany Dyrektywy 2010/13/UE.
Ustawodawca zaznacza między innymi, że obecny system finansowania mediów publicznych nie spełnia wymogów określonych w EMFA. Proponuje się uchylenie ustawy o opłatach abonamentowych, a co za tym idzie – usunięcie obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych przez gospodarstwa domowe oraz inne podmioty zobligowane do ich wnoszenia. Jako kluczowe źródło finansowania misji publicznej nadawców publicznych proponuje się budżet państwa, z którego środki przekazywane byłyby na cele związane z realizacją misji publicznej. Proponowanym rozstrzygnięciem jest uwzględnienie w projekcie ustawy konkretnej wysokości kwoty (2,5 mld zł) finansowania budżetowego dla mediów publicznych.
„Zabezpieczenie w ten sposób minimalnej kwoty, jaką można przeznaczyć na media publiczne w danym roku, umożliwi uniknięcie rozmów nad jej wysokością w czasie debaty budżetowej, w wyniku której mogłaby ona ulec zmianie, gdyż takie rozwiązanie nie wypełniałoby przewidzianego przez art. 5 ust. 3 EMFA wymogu stabilności systemu” – podkreślono.
Fundusze przeznaczane na realizację misji publicznej będą przekazywane przez Ministra Finansów co roku na rachunek zarządzany przez KRRiT. KRRiT będzie dokonywała rozdziału środków pomiędzy spółki publicznej radiofonii i telewizji na podstawie procedur określonych w przepisach ustawowych.
W uzasadnieniu zawarto, że analiza potrzeb finansowych mediów publicznych związana z realizacją misji publicznej w 2024 r. przedstawiona w uzgodnionych z KRRiT kartach powinności pokazuje, że sumaryczny koszt realizacji powinności misyjnych przez wszystkie spółki publicznej radiofonii i telewizji wynosi 3 mld 859 mln zł, a zatem jest wyższy od sugerowanej sumy finansowania publicznego.
„Stąd też konieczne jest pozostawienie w ustawie z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji innych źródeł finansowania jednostek publicznej radiofonii i telewizji. Oznacza to, że pomimo przyjęcia znacznej części finansowania mediów publicznych przez budżet państwa w dalszym ciągu zostanie zachowany tzw. mieszany system finansowania mediów publicznych, który jest co do zasady akceptowany przez KE oraz uznawany za dopuszczalny przez orzecznictwo na gruncie TFUE i Protokołu amsterdamskiego w kontekście zasad pomocy państwa” – oznajmiono.
Wyjaśniono, że „mieszany model finansowania mediów publicznych cechuje się bowiem występowaniem, obok finansowania budżetowego, dopuszczalnością przeznaczenia na realizację misji publicznej przychodów ze źródeł niepublicznych”. (PAP)
(planujemy rozwinięcie tematu)
map/ akr/ miś/