Umowa zlecenie: Kompletny przewodnik.

Umowa-zlecenie to jedna z często stosowanych form zatrudnienia. Wyróżnia ją większa swoboda, brak wymogu płacenia składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz możliwość realizowania zadań poza miejscem działalności zleceniodawcy. 

fot. Thinkstock / / Bankier.pl

Na wstępie należy podkreślić, iż umowa-zlecenie stanowi kontrakt cywilnoprawny. Znaczy to, że w trakcie jej sporządzania, realizacji, rozwiązywania lub rozpatrywania wszelkich konfliktów obowiązują przepisy Kodeksu cywilnego (dokładnie art. 734-751), a nie Kodeksu pracy. Poprzez umowę-zlecenie należy rozumieć zobowiązanie jednej osoby (zleceniobiorcy) do zrealizowania konkretnej czynności prawnej (np. pracy) dla innego podmiotu (zleceniodawcy), na warunkach ustalonych w kontrakcie.

fot. / / Pexels

Sprawdź, gdzie otrzymasz najtańszą gotówkę »

Reklama

Zobacz także

Wybrane dla Ciebie: 10% zniżki na szkolne ubezpieczenie NNW, z kodem 02346

Pracodawcy nierzadko wykorzystują umowę-zlecenie jako substytut umowy o pracę, co oznacza dla nich mniejszy koszt. Jeżeli z treści umowy wynika konieczność realizowania powinności osobiście, za opłatą oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez zleceniodawcę, to w rzeczywistości mamy do czynienia z wykonywaniem umowy o pracę. Jeżeli pomimo tego pracujemy na podstawie umowy-zlecenia, to taka praktyka pracodawcy może być przesłanką do nałożenia na niego kary grzywny w wysokości od 1000 do 30 000 zł na mocy art. 281 Kodeksu pracy, a także do pozwu o ustalenie relacji prawnej w formie umowy o pracę, co wiąże się z dodatkowymi uprawnieniami dla zatrudnionego.

Różnice między umową-zleceniem a umową o pracę

W obecnej sytuacji gospodarczej mimo wszystko bywa trudno odróżnić, czy dana osoba wypełnia swoje zadania na mocy umowy o pracę, czy umowy-zlecenia. Od umowy o pracę umowę-zlecenie różnicują poniższe detale:

• zleceniobiorca nie musi wykonywać zlecenia w konkretnym miejscu lub czasie, nie jest też zależny od zleceniodawcy,
• zlecenie może być zrealizowane przez osobę trzecią,
• umowa-zlecenie nie musi być płatna,
• pieniądze nie muszą być wypłacane co miesiąc,
• zleceniobiorca za szkodę wyrządzoną zleceniodawcy lub osobom trzecim w związku z realizowanym zleceniem ponosi odpowiedzialność całym swoim majątkiem.

Jakie zapisy muszą się znaleźć w umowie-zleceniu?

W umowie-zleceniu powinny widnieć następujące punkty, które zostaną objaśnione poniżej: określenie stron umowy, opis zlecenia i współpracy, termin wykonania zlecenia i pensja oraz zasady dotyczące odpowiedzialności. 

• Określenie stron umowy

W przypadku, gdy umowa jest zawierana między osobami fizycznymi, to w umowie powinny się znaleźć imiona, nazwiska, daty urodzenia, imiona rodziców, adresy zamieszkania oraz numery dokumentów tożsamości obu stron umowy oraz numery PESEL stron. Jeżeli osoby fizyczne będące stronami umowy prowadzą działalność gospodarczą, potrzebna będzie nazwa działalności oraz Numer Identyfikacji Podatkowej. W sytuacji, gdy jedną ze stron umowy jest spółka, niezbędne będzie podanie nazwy spółki, adres jej siedziby, numer wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, a także osoby upoważnione do reprezentowania spółki. W umowie-zleceniu powinna się znaleźć również miejscowość i data podpisania umowy.

• Opis zlecenia i określenie zakresu współpracy

Strony powinny dokładnie opisać, na czym ma polegać wykonywane zlecenie. Im bardziej szczegółowy będzie jego opis, tym łatwiej będzie dochodzić ewentualnych roszczeń i rozstrzygać spory. Z drugiej strony, w umowie powinny się znaleźć także obowiązki zleceniodawcy względem zleceniobiorcy, w tym dostarczenie stosownych materiałów do wykonania zlecenia.

• Termin i wynagrodzenie

Umowa powinna regulować również czas trwania zlecenia, z podaniem dnia jego rozpoczęcia oraz zakończenia (lub zaznaczenie, że umowa jest na czas nieokreślony). Oczywiście, umowę można rozwiązać w trakcie jej trwania. 

Od 2018 roku obowiązuje minimalna stawka godzinowa przy wykonywaniu pracy na podstawie zlecenia. Od 1 stycznia 2019 roku wynosi ona 14,70 zł brutto, zatem wynagrodzenie za godzinę wykonywania pracy nie może być niższe od tej kwoty. Jeżeli jednak strony ustaliły mniejszą płacę, należy ją wyrównać do minimalnej stawki. Aby znać odpowiednią wysokość, należy umieścić w umowie zapis określenia sposobu potwierdzenia liczby przepracowanych godzin. 

• Odpowiedzialność

W umowie-zleceniu powinien się znaleźć również zapis, który reguluje sytuację niedotrzymania warunków umowy. Może to dotyczyć niewykonania zlecenia w terminie oraz wykonania w sposób wadliwy lub nienależyty. W tym punkcie należy również określić konsekwencje takich zdarzeń – na przykład anulowanie zlecenia bądź obniżenie wynagrodzenia.

Ponadto, w umowie strony mogą zawrzeć klauzulę, że nie dopuszcza się powierzania zleconych czynności osobom trzecim. Można dodać również zapis, że w sprawach nieuregulowanych umową obowiązują przepisy Kodeksu cywilnego (co jest jedynie potwierdzeniem), jak również fakt, iż wszelkie zmiany w umowie mogą być wprowadzone tylko przez formę pisemną, pod groźbą nieważności. Naturalnie umowa powinna być odręcznie podpisana przez obie strony.

Należy jednak wspomnieć, iż umowa-zlecenie w odróżnieniu od umowy o pracę nie musi być spisana. Strony mogą zawrzeć umowę-zlecenie także w formie ustnej, a wszelkie modyfikacje umowy zawartej w tej formie również mogą być wprowadzone w ten sam sposób. Co więcej, jeśli umowa-zlecenie nie stanowi inaczej, to nie obowiązują nas między innymi przepisy ochronne dotyczące czasu pracy, minimalne wynagrodzenie, prawo do urlopu, prawo do przerw w pracy ani okres wypowiedzenia.

Kredyt hipoteczny z umową-zlecenie? Sprawdź oferty banków »

Kiedy zawierać umowę-zlecenie?

Podobnie jak w przypadku umowy o pracę, umowa-zlecenie jest umową dbałego działania. Oznacza to, iż przy tej formie zatrudnienia istotny jest fakt wykonywania określonej pracy, a nie jej rezultat. Inaczej jest np. w przypadku umowy o dzieło, gdzie ważny będzie jej rezultat, a nie sam fakt wykonywania. Zawarcie umowy zlecenia będzie zatem zasadne na przykład w poniższych pracach:

• roznoszenie ulotek lub telemarketing,
• usługi ochroniarskie,
• catering, sprzątanie,
• opieka nad dzieckiem, osobą starszą, czy niepełnosprawną,
• outsourcingowe usługi prawne, księgowe, IT.

Składki odprowadzane od umowy-zlecenia

Od wynagrodzenia brutto wynikającego z umowy-zlecenia pobierane są składki na ubezpieczenie społeczne i rentowe (nie są pobierane, jeśli zleceniobiorca ma status studenta) oraz składka na ubezpieczenie zdrowotne. Dodatkowo zleceniobiorca może z własnej woli obciążyć swoją wypłatę składką na ubezpieczenie chorobowe.

Przeczytaj także

Umowa-zlecenie a umowa o pracę – różnice

Od każdej umowy-zlecenia, podobnie jak od umowy o pracę, należy odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy w wysokości 18 proc. wynagrodzenia pomniejszonego o koszty uzyskania przychodu, dodatkowo pomniejszoną o kwotę pobranej składki na ubezpieczenie zdrowotne nieprzekraczającej 7,75 proc. podstawy wymiaru składki.

Podstawowe obowiązki pracodawcy w zakresie świadczeń i ubezpieczeń
Świadczenie / ubezpieczenie	Umowa-zlecenie	Umowa o pracę
Ubezpieczenie społeczne	Obowiązkowo, jeżeli stanowi jedyny tytuł do ubezpieczenia	Tak, obowiązkowo
Ubezpieczenie zdrowotne	Obowiązkowo, jeżeli stanowi jedyny tytuł do ubezpieczenia	Tak, obowiązkowo
Ubezpieczenie chorobowe	Dobrowolnie (zleceniobiorca musi złożyć stosowny wniosek)	Tak, obowiązkowo
Urlop wypoczynkowy	Nie, chyba że zatrudniony ustali ze zleceniodawcą na piśmie wynagrodzenie za czas niewykonywania zlecenia	Tak, wynika z przepisów Kodeksu Pracy
Zwolnienie lekarskie	Tak, jeżeli zleceniobiorca zawnioskuje o objęcie go ubezpieczeniem chorobowym	Tak
Zasiłek macierzyński i urlop na opiekę nad dzieckiem	Tak, jeżeli zleceniobiorca zawnioskuje o objęcie go ubezpieczeniem chorobowym	Tak, wynika z przepisów Kodeksu Pracy
Urlop na żądanie	Nie przysługuje	Tak, wynika z przepisów Kodeksu Pracy
Staż pracy	Tak, jeżeli umowa-zlecenie jest jedyną podstawą do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych	Tak
Źródło: Opracowanie własne, Bankier.pl

Chwilówki, pożyczki bez BIK – wyszukiwarka ofert szybkich pożyczek online »

Różnica w kosztach zatrudnienia pojawia się, kiedy zleceniobiorcą jest student do 26. roku życia lub osiąga w innym przedsiębiorstwie dochód w wysokości równej lub wyższej od minimalnego wynagrodzenia – wtedy pracodawca nie uiszcza od zleceniodawcy swojej części składek do ZUS oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Jest to jeden z powodów, przez który umowy cywilnoprawne są tak popularne.

Najważniejsze cechy umowy-zlecenia

Zatrudnienie w formie umowy-zlecenia dla części osób będzie korzystniejszym rozwiązaniem niż praca na umowie o pracę, jednak osoby poszukujące stałego zatrudnienia mogą nie być z niej usatysfakcjonowane. Umowę-zlecenie cechuje przede wszystkim:

• duża swoboda zarówno w zawieraniu, jak i rozwiązywaniu umowy, ale z drugiej strony ryzyko zerwania z dnia na dzień dla obu stron
• brak składek od zleceniobiorcy, który jest studentem, a także brak obowiązku opłacania składki chorobowej
• brak ciągłego nadzoru zleceniodawcy nad zleceniobiorcą
• wyższe wynagrodzenie netto oraz mniejsze koszty pracownika dla pracodawcy
• brak przywilejów wynikających z umowy o pracę, jednak zleceniobiorca, o ile znajdą się odpowiednie zapisy w umowie, może otrzymywać analogiczne świadczenia jak pracownik, np. urlop w okresie letnim, zwrot kosztów podróży służbowych, itp.

Lokaty i konta oszczędnościowe – najlepiej oprocentowane oferty »

Reasumując, umowa-zlecenie wyróżnia się większą elastycznością, może być przekazywana osobom trzecim, a realizować ją można poza siedzibą firmy. Wynagrodzenie jednak nie może być niższe od minimalnej płacy godzinowej, która wynosi w 2019 roku 14,70 zł brutto.

Jak wypowiedzieć umowę-zlecenie

Jak wynika z przepisów Kodeksu cywilnego, rozwiązanie umowy-zlecenia może nastąpić niezależnie od okresu, na jaki została ona zawarta. To oznacza, że po rozwiązaniu umowa traci ważność ze skutkiem natychmiastowym. Niemniej jednak strony mogą umieścić w dokumencie zapis dotyczący czasu wypowiedzenia, który to nie wyłącza możliwości jej rozwiązania z istotnych przyczyn.  

Rozwiązanie umowy-zlecenie w zasadzie nie musi być spisane, ale musi zostać przedstawione w taki sposób, aby strony nie miały wątpliwości co do charakteru czynności prawnej. Co więcej – rozwiązanie powinno być ujęte w takiej formie, w jakiej została zawarta umowa. 

Co powinno zawierać rozwiązanie umowy-zlecenie? Przede wszystkim datę i miejscowość złożenia wypowiedzenia, określenie stron – imię i nazwisko, adres zamieszkania, adres siedziby firmy lub miejsce zamieszkanie. Dodatkowo powinno zawierać informację o tym, kto rozwiązuje umowę-zlecenie oraz, jeśli powód był istotny, wskazać ku temu uzasadnienie. Na końcu obie strony muszą złożyć swoje podpisy. 

Marcin Lekki, Weronika Szkwarek