W 2025 roku Polska znalazła się w niechlubnym czołowie państw Unii Europejskiej pod względem deficytu budżetowego w stosunku do PKB, ustępując jedynie Rumunii. Sytuacja ta, gdy pięć krajów UE notuje nadwyżki, rzuca cień na perspektywy polskiej gospodarki i wymaga dogłębnej analizy.
W 2025 roku Polska odnotowała deficyt budżetowy sięgający 7,3% PKB, co plasuje ją na drugim miejscu wśród państw Unii Europejskiej, tuż za Rumunią, której deficyt wyniósł 7,9% PKB. W tym samym okresie pięć państw członkowskich UE – Cypr (3,4% PKB), Dania (2,9% PKB), Irlandia (1,8% PKB), Grecja (1,1% PKB) oraz Portugalia (0,7% PKB) – zdołało wygenerować nadwyżki budżetowe. Te dane, opublikowane przez Eurostat, wyraźnie pokazują rozbieżności w kondycji finansów publicznych państw członkowskich, mimo że średni deficyt w strefie euro wyniósł 2,9%, a w całej UE 3,1%, zbliżając się do dopuszczalnego progu 3% PKB z Traktatu z Maastricht.
Po stronie przegranych w zestawieniu unijnych finansów publicznych znalazły się Rumunia z deficytem 7,9% PKB i Polska z wynikiem 7,3% PKB. Na dalszych pozycjach uplasowały się Belgia (-5,2% PKB), Francja (-5,1% PKB) oraz Węgry (-4,7% PKB). Warto zauważyć, że wśród krajów UE, które odnotowały nadwyżki budżetowe, znalazły się państwa takie jak Cypr (3,4% PKB), Dania (2,9% PKB) i Irlandia (1,8% PKB), które utrzymują pozytywne saldo od czterech lat. Grecja (1,1% PKB) i Portugalia (0,7% PKB), niegdyś objęte programami pomocowymi, także prezentują pozytywne wyniki, co świadczy o skuteczności narzuconej dyscypliny finansowej.
Bankier.pl na podstawie Eurostatu
Problem Polski nie ogranicza się jedynie do wysokiego deficytu, ale dotyczy również jego systematycznego wzrostu. Podczas gdy w poprzednim roku deficyt udało się ograniczyć w 10 z 22 państw unijnych, w Polsce wskaźnik ten wzrósł o 0,9 punktu procentowego PKB. Tylko Luksemburg i Słowenia odnotowały większe przyrosty, jednakże ich deficyty były relatywnie niskie i utrzymywały się poniżej progu 3% PKB. Rząd rumuński podjął już kroki w kierunku konsolidacji fiskalnej, podczas gdy Polska nie planuje znaczącego ograniczenia wydatków, co stawia nasz kraj w perspektywie wygenerowania najwyższego deficytu w UE w 2026 roku. Zgodnie z prognozami Ministerstwa Finansów, deficyt sektora finansów publicznych w 2026 roku ma wynieść 6,8% PKB. Ekonomiści PKO BP przewidują, że w 2026 roku polski deficyt fiskalny będzie najwyższy w całej UE, ponieważ konsolidacja fiskalna w Rumunii, według prognoz MFW, ma zredukować jej deficyt do -6,2% PKB.
Przeczytaj także
Deficyt fiskalny Polski drugi najwyższy w historii. Gorzej było tylko w 2020
Skumulowane deficyty budżetowe prowadzą do szybkiego wzrostu długu publicznego Polski. Na koniec 2025 roku dług sektora instytucji rządowych i samorządowych sięgnął 59,7% PKB, co oznacza wzrost o 10,9 punktu procentowego PKB w ciągu czterech lat. Choć wynik ten nie wygląda katastrofalnie na tle całej Unii Europejskiej, to w porównaniu z krajami regionu prezentuje się niekorzystnie. Wyższy dług publiczny odnotowują jedynie Węgry (74,6% PKB) i Słowacja (61,4% PKB). W pozostałych krajach Europy Środkowej, takich jak Rumunia (59,3% PKB), Czechy (44,3% PKB), Litwa (39,5% PKB), Bułgaria (29,9% PKB) i Estonia (24,1% PKB), relacja długu do PKB jest znacznie niższa.
Przeczytaj także
Zadłużenie Polski dobiło do 60% PKB
Prognozy rządu zakładają, że na koniec 2026 roku dług publiczny osiągnie 65,1% PKB, a w 2029 roku przekroczy 75%. Ten wzrost ma być napędzany m.in. przez zadłużenie pozabudżetowych funduszy rządowych, co pozwoli uniknąć przekroczenia konstytucyjnego limitu 60% PKB w oficjalnych statystykach, mimo że realne zadłużenie może być wyższe.
### Wyniki Biznes Fakty: Analiza przedstawionych danych ujawnia niepokojący trend polskiej polityki fiskalnej. Polski deficyt budżetowy, plasujący się w ścisłej czołówce UE, nie jest jedynie chwilowym problemem, lecz raczej symptomem głębszych dysfunkcji. Brak zdecydowanych działań konsolidacyjnych w kontekście rosnących wydatków rządowych, w połączeniu z nieprzewidzianymi obciążeniami, prowadzi do szybkiego pogarszania się stanu finansów publicznych. **Implikacje dla przyszłości:** * **Ryzyko dla stabilności makroekonomicznej:** Długoterminowo, wysokie deficyty i rosnące zadłużenie mogą prowadzić do zwiększenia kosztów obsługi długu, presji inflacyjnej oraz ograniczenia przestrzeni fiskalnej na przyszłe inwestycje i programy socjalne. Może to również wpłynąć negatywnie na ratingi kredytowe Polski, podnosząc koszt pozyskiwania kapitału. * **Utrata konkurencyjności:** Kraje z lepiej zarządzanymi finansami publicznymi zyskują przewagę konkurencyjną. Utrzymujący się wysoki deficyt i zadłużenie mogą zniechęcać inwestorów zagranicznych, obniżając potencjał wzrostu gospodarczego. * **Konsekwencje dla polityki monetarnej:** Wzrost zadłużenia i deficytu może stawiać Radę Polityki Pieniężnej w trudnej sytuacji, potencjalnie wymuszając kompromisy między walką z inflacją a koniecznością wspierania stabilności finansowej. * **Napięcia społeczne:** W przyszłości konieczność konsolidacji fiskalnej może oznaczać cięcia w wydatkach publicznych lub podwyżki podatków, co może generować niezadowolenie społeczne i napięcia polityczne. **Wnioski:** Polska znajduje się na rozdrożu. Konieczne jest podjęcie odważnych i odpowiedzialnych decyzji dotyczących polityki fiskalnej. Bez skutecznej strategii ograniczania deficytu i długu, perspektywy polskiej gospodarki na tle zjednoczonej Europy mogą okazać się znacznie mniej optymistyczne, niż sugerowałyby to bieżące wskaźniki wzrostu PKB. Długoterminowy rozwój i stabilność finansowa wymagają priorytetowego traktowania dyscypliny budżetowej.
Na podstawie materiałów : www.bankier.pl