Jasne, oto przetłumaczony i przeredagowany tekst zgodnie z Twoimi wytycznymi: Dla przeciętnego Polaka „sekurytyzacja” może wydawać się jedynie terminem bankowym, oderwanym od rzeczywistości. W rzeczywistości jest to jednak mechanizm finansowy, który umożliwia lokalnym przedsiębiorstwom uzyskanie tańszego finansowania na nowe linie produkcyjne czy instalacje magazynów energii. Grupa Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) coraz śmielej wykorzystuje to narzędzie na naszym rynku. Jakie są tego efekty? Podpisane w ostatnich latach umowy uwolniły dla polskich przedsiębiorców miliardy złotych.
Przyjrzymy się bliżej, jak działa ten złożony mechanizm, dlaczego polski rynek jest tak istotny dla instytucji finansowych Unii Europejskiej i jakie korzyści czerpią z tego nasze krajowe firmy. O tym rozmawiamy z ekspertami, którzy na co dzień zajmują się tymi transakcjami.
Przez lata sekurytyzacja budziła kontrowersje, często kojarzona z kryzysem finansowym z 2008 roku. Współczesny rynek europejski ma jednak niewiele wspólnego z tamtymi toksycznymi instrumentami. Jest on regulowany, przejrzysty i służy jednemu celowi: wspieraniu realnej gospodarki.
Reklama
Zobacz także
Cały świat na jednym rachunku. Inwestuj na 60 giełdach z całego świata (Link afiliacyjny – zarabiamy na prowizji)
W najprostszym ujęciu, sekurytyzacja pozwala bankom komercyjnym na transfer ryzyka związanego z już udzielonymi kredytami (lub umowami leasingu w przypadku firm leasingowych) do zewnętrznych inwestorów. Bank tym samym odzyskuje zamrożony kapitał regulacyjny, co otwiera drogę do udzielania kolejnych kredytów.
Unijna sekurytyzacja w dwóch odsłonach
Europejski Bank Inwestycyjny wraz z Europejskim Funduszem Inwestycyjnym, tworzące Grupę EBI – ramię finansowe UE – wspierają ten proces poprzez dwa główne instrumenty:
- Sekurytyzacja tradycyjna (gotówkowa): Polega na fizycznej sprzedaży pakietu kredytów wyspecjalizowanej spółce celowej. Ta spółka następnie „przepakowuje” te wierzytelności w papiery wartościowe, takie jak obligacje, i sprzedaje je inwestorom rynkowym. Grupa EBI może bezpośrednio kupować te papiery lub udzielać gwarancji innym podmiotom. W rezultacie bank natychmiast odzyskuje gotówkę ze sprzedaży portfela, która może zostać przeznaczona na nowe finansowanie.
- Sekurytyzacja syntetyczna: W tym modelu bank zachowuje kredyty w swoim bilansie, ale dokonuje transferu samego ryzyka kredytowego. Portfel kredytów jest wirtualnie dzielony na transze, a EBI obejmuje gwarancjami transzę mezzanine, charakteryzującą się umiarkowanym ryzykiem (która zwykle ulega pogorszeniu dopiero w sytuacji znaczącego osłabienia warunków ekonomicznych). Dzięki tym gwarancjom bank może ponownie wykorzystać część swojego kapitału, który był zamrożony jako zabezpieczenie, na udzielanie nowych kredytów.
– Celem unijnych decydentów jest zwiększenie dostępności i powszechności sekurytyzacji. Chociaż Europa wciąż pozostaje w tyle za Stanami Zjednoczonymi w obszarze tradycyjnej sekurytyzacji, to w segmencie syntetycznym jesteśmy liderem. Jest to narzędzie, które pozwala bankom redukować ryzyko, a w konsekwencji obniżać wymogi kapitałowe i kierować te środki na nowe finansowanie dla gospodarki – wyjaśnia nam Jesper Skoglund, menedżer ds. sekurytyzacji w Europejskim Funduszu Inwestycyjnym.
Kiedy Grupa EBI zabezpiecza transzę ryzyka, nakłada na bank warunek: uwolniony kapitał musi zostać przekierowany do gospodarki w postaci nowych kredytów. Kluczowe jest przy tym **efekt mnożnikowy** – zazwyczaj wynosi on od 2 do 4 razy wartość inwestycji. Oznacza to, że jeśli Grupa EBI zabezpiecza ryzyko o wartości 100 milionów euro, bank komercyjny zobowiązuje się do udzielenia nowego finansowania nawet na 400 milionów euro.
Polska w czołówce rynków wzrostu
Polska jest jednym z najbardziej dynamicznych i rozwiniętych rynków sekurytyzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej. **Grupa EBI zawiera nad Wisłą średnio dwie znaczące umowy rocznie. W skali całej Unii Europejskiej grupa podpisuje rocznie około 20 takich umów, o łącznej wartości około 6 miliardów euro.**
W roku 2024 Grupa EBI zainwestowała w polskie transakcje sekurytyzacyjne 4,5 miliarda złotych. Wśród nich znalazła się pierwsza w kraju „zielona” sekurytyzacja przeprowadzona z estońskim Inbankiem oraz przełomowa transakcja z Santander Bank Polska, wspierająca przedsiębiorczość kobiet. Obie inicjatywy zostały docenione międzynarodowymi nagrodami branżowymi.
**W roku 2025 wartość podpisanych umów wyniosła 1,7 miliarda złotych.** Choć nominalnie kwota była niższa, dzięki efektowi mnożnikowemu przełoży się ona bezpośrednio na 3,5 miliarda złotych nowej akcji kredytowej dla polskich firm i konsumentów.
W ubiegłym roku z sekurytyzacji skorzystała między innymi platforma oferująca leasing samochodowy, Vehis. Grupa EBI zawarła także czwartą już umowę tego typu z Santanderem (obecnie Erste), tym razem zobowiązując bank do finansowania, między innymi, samochodów elektrycznych i paneli fotowoltaicznych.
Wahania wartości transakcji rok do roku wynikają również z faktu, że przygotowanie takiej operacji oraz zbudowanie portfela kredytowego wymaga czasu. Banki często wracają po tego typu finansowanie w cyklach dwu- lub trzyletnich. Grupa EBI nie rywalizuje tu o udziały rynkowe – pełni rolę inwestora kotwicznego (anchor investor), edukuje rynek i toruje drogę. W przypadku tradycyjnych sekurytyzacji zaangażowanie Grupy EBI pomaga zmobilizować dodatkowy kapitał prywatny, pochodzący na przykład z funduszy emerytalnych czy firm ubezpieczeniowych. Sekurytyzacje syntetyczne Grupy EBI to zazwyczaj transakcje dwustronne, realizowane w ramach pojedynczej umowy gwarancyjnej, co upraszcza ich strukturę.
Wartość transakcji sekurytyzacyjnych Grupy EBI
Wykres ilustruje dynamikę wartości transakcji sekurytyzacyjnych Grupy EBI w ostatnich latach. Ciemniejsze słupki przedstawiają skumulowane wartości w miliardach euro (lewa skala), jaśniejsze słupki pokazują wartość kredytów wygenerowanych dzięki nim (również w miliardach euro, lewa skala). Zielona linia (prawa skala) obrazuje skumulowaną liczbę małych i średnich firm, które skorzystały z tego wsparcia, w tysiącach. (Materiały prasowe)
Podział transakcji na regiony
Wykres ukazuje rozkład geograficzny transakcji sekurytyzacyjnych Grupy EBI w Europie, z podziałem na sekurytyzację syntetyczną (synthetic) i tradycyjną (true sale). (Materiały prasowe)
Sektory kluczowe dla wsparcia
Dla ostatecznych odbiorców – polskich firm i gospodarstw domowych – **najistotniejsze jest przeznaczenie funduszy uwolnionych dzięki sekurytyzacji.** Grupa EBI ściśle określa cele, na jakie bank komercyjny ma wykorzystać nowe środki.
Dotychczas wsparcie koncentrowało się głównie na projektach związanych z transformacją klimatyczną, rozwojem sektora małych i średnich przedsiębiorstw oraz równouprawnieniem płci. Jak zaznacza **Roxana Popescu, ekspert ds. finansowania w Europejskim Banku Inwestycyjnym,** innymi możliwymi kierunkami finansowania są projekty wspierające **cyfryzację, innowacje technologiczne, a także biogospodarkę i rolnictwo.** Niewykluczone jest również pojawienie się projektów związanych z szeroko pojętym **bezpieczeństwem i obronnością**, które stanowią kluczowe wyzwania w obecnej sytuacji geopolitycznej.
– Kwestie bezpieczeństwa i obronności zyskują obecnie na znaczeniu, a banki poszukują jasnych kryteriów finansowania takich projektów – dodaje Roxana Popescu.
Kredyty na korzystniejszych warunkach
**Fundamentalną korzyścią płynącą z opisywanych operacji finansowych jest realna poprawa warunków dla ostatecznego odbiorcy, przejawiająca się w niższym oprocentowaniu kredytu.** Grupa EBI stosuje w tym celu mechanizmy zachęcające.
– W zamian za spełnienie celów zgodnych z polityką Unii Europejskiej, oferujemy bankom mechanizm zwrotu części opłaconej wcześniej marży lub kuponu. Stanowi to dodatkowy impuls do tworzenia nowego portfela kredytowego. Bank zobowiązuje się do przeniesienia tej korzyści finansowej bezpośrednio na ostatecznych beneficjentów. W efekcie małe i średnie firmy otrzymują kredyty na znacznie bardziej atrakcyjnych warunkach, niż mogłyby uzyskać w standardowej ofercie komercyjnej – tłumaczy Jesper Skoglund.
Materiały prasowe
Impulsem do rozwoju rynku są zmiany regulacyjne w Unii Europejskiej, w tym wprowadzenie kilka lat temu standardów STS (Simple, Transparent, Standardised), które wyeliminowały z rynku nieprzejrzyste struktury. Dodatkowo, Europejski Bank Centralny wprowadził szybką ścieżkę proceduralną (fast track) dla banków, co znacząco skróciło czas oczekiwania na akceptację transakcji. Obecnie trwają prace nad dalszym uproszczeniem i upowszechnieniem sekurytyzacji w ramach **tzw. unii oszczędności i inwestycji, której celem jest stworzenie zintegrowanego rynku kapitałowego w UE.**
**Wszystko to sugeruje, że w Europie i w Polsce sekurytyzacja może stać się powtarzalnym i stałym elementem zarządzania kapitałem przez banki.** Takie programowe podejście jest już widoczne. Dla przedsiębiorców oznacza to gwarancję utrzymania strumienia tańszego finansowania, między innymi na innowacje i zrównoważony rozwój.
## Wyniki Biznes Fakty: Sekurytyzacja, niegdyś postrzegana jako skomplikowany i ryzykowny instrument finansowy, ewoluowała i stała się kluczowym narzędziem wspierającym realną gospodarkę w Europie, a zwłaszcza w Polsce. Grupa Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) odgrywa w tym procesie rolę katalizatora, inicjując i gwarantując transakcje, które przekładają się na miliardy złotych dostępnego finansowania dla polskich firm. **Kluczowe wnioski z perspektywy biznesowej:** * **Efektywne uwalnianie kapitału:** Sekurytyzacja pozwala bankom na pozbycie się ryzyka aktywów (kredytów, leasingów), uwalniając tym samym kapitał regulacyjny. Ten uwolniony kapitał może być natychmiast reinwestowany w nowe kredyty, napędzając akcję kredytową i wspierając rozwój przedsiębiorstw. * **Dostęp do tańszego finansowania:** Mechanizm sekurytyzacji, zwłaszcza z zaangażowaniem Grupy EBI, prowadzi do obniżenia kosztów finansowania dla ostatecznych odbiorców. Działania EBI polegające na zwrocie części marży lub kuponu są przenoszone na firmy, które dzięki temu otrzymują kredyty na atrakcyjniejszych warunkach niż w standardowej ofercie. Jest to bezpośrednia korzyść dla przedsiębiorców, zwłaszcza z sektora MŚP. * **Wsparcie dla strategicznych sektorów:** Grupa EBI kieruje fundusze z sekurytyzacji na konkretne cele zgodne z polityką UE. Obejmuje to transformację klimatyczną, cyfryzację, innowacje, rozwój MŚP, a ostatnio także projekty związane z bezpieczeństwem i obronnością. To pokazuje, że sekurytyzacja nie jest jedynie narzędziem finansowym, ale strategicznym instrumentem wpływu na kierunek rozwoju gospodarczego. * **Polska jako priorytetowy rynek:** Polska jest jednym z liderów w regionie pod względem wykorzystania mechanizmów sekurytyzacyjnych, a aktywność Grupy EBI nad Wisłą jest znacząca. Wysoka dynamika rynku i znaczące wolumeny transakcji świadczą o jego dojrzałości i potencjale. * **Efekt mnożnikowy:** Potencjał zwiększenia akcji kredytowej dzięki sekurytyzacji jest znaczący. Współczynniki mnożnikowe od 2 do 4 oznaczają, że każde euro zainwestowane przez EBI może generować wielokrotnie większą wartość nowego finansowania dla gospodarki. * **Transparentność i regulacja:** W przeciwieństwie do kryzysowych czasów, dzisiejsza sekurytyzacja jest procesem uregulowanym i transparentnym, z jasno zdefiniowanymi standardami (STS), co zwiększa jej wiarygodność i bezpieczeństwo dla wszystkich stron. Z perspektywy przyszłości rynków finansowych, sekurytyzacja w swoim nowoczesnym wydaniu staje się fundamentem stabilnego i zrównoważonego rozwoju. Umożliwia bankom efektywne zarządzanie ryzykiem i kapitałem, a firmom zapewnia dostęp do niezbędnych środków na inwestycje, innowacje i transformację. Grupa EBI konsekwentnie buduje europejską unię rynków kapitałowych, a sekurytyzacja jest jednym z filarów tej strategii, który ma realny i pozytywny wpływ na realną gospodarkę, szczególnie w krajach takich jak Polska.
Źródło wiadomości : www.bankier.pl