Oto moje przeredagowane i przetłumaczone na język polski artykuł, zgodny z Twoimi wytycznymi: Dla wielu giełda papierów wartościowych wciąż pozostaje sferą nieodgadnioną, miejscem, gdzie finansiści pokroju współczesnych alchemików potrafią gromadzić i tracić fortuny. Tymczasem rzeczywistość jest taka, że inwestowanie na rynku akcji jest dostępne dla niemal każdego. W tym tekście przybliżymy, czym jest giełda i jak postawić pierwsze kroki w tej dziedzinie. 
Niniejszy poradnik krok po kroku przedstawi, jak stać się inwestorem giełdowym. Zakładamy, że Twoja decyzja o rozpoczęciu inwestycji jest już podjęta, ale wciąż brakuje Ci wiedzy, jak się za to zabrać. Mamy również nadzieję, że jesteś w pełni świadomy nieodłącznego ryzyka utraty kapitału, które towarzyszy każdej giełdowej spekulacji.
Giełdowy konkurs o duże pieniądze. Inwestuj, graj i wygraj z Bankier.pl i GPW
Przetestuj swoje umiejętności inwestycyjne bez ryzykowania własnych środków i zgarniaj atrakcyjne nagrody – to wakacyjna inicjatywa Bankier.pl we współpracy z Giełdą Papierów Wartościowych w Warszawie.
WIĘCEJ…
Gra na giełdzie dla początkujących
Określenie „gra na giełdzie” jest wysoce mylące i zniekształca fundamentalne znaczenie rynku kapitałowego. Giełda to nie kasyno. W kasynie gramy przeciwko jego właścicielowi, a prawdopodobieństwo wygranej (z pewnymi wyjątkami) jest niższe od prawdopodobieństwa porażki. Na giełdzie natomiast kapitał stale rośnie: nie tylko dzięki nowym inwestorom, ale przede wszystkim poprzez dywidendy wypłacane przez spółki notowane na parkiecie.
Reklama
Zobacz także
Cały świat na jednym rachunku. Ponad 71 tys. instrumentów finansowych (Link afiliacyjny – zarabiamy na prowizji)
Ten artykuł skupia się na technicznych aspektach inwestowania na giełdzie. Kwestie dotyczące cech osobowościowych inwestora czy doboru strategii zostały omówione w poradnikach „Jak inwestować na giełdzie” oraz „5 wskazówek dla początkującego inwestora”. Zachęcamy również do zapoznania się z kompleksowym opracowaniem dotyczącym inwestowania: Jak inwestować pieniądze? Akcje, obligacje, lokaty, złoto, waluty i wiele więcej.
Rozpoczynając temat „inwestowania na giełdzie dla początkujących”, warto zacząć od podstawowych definicji i zrozumienia mechanizmów działania giełdy. Giełda papierów wartościowych to platforma, gdzie spotykają się osoby i instytucje zainteresowane kupnem lub sprzedażą akcji, obligacji, certyfikatów oraz innych papierów wartościowych. Inwestorzy to właśnie strony transakcji – kupujący i sprzedający te instrumenty. Inwestor nabywa instrumenty finansowe w nadziei na osiągnięcie zysku z tytułu odsetek, dywidend lub wzrostu wartości samego aktywa. Inwestycja zawsze ma na celu wygenerowanie zysku.
Przeczytaj także
Jak ustala się kursy akcji na GPW
Aby rozpocząć kupowanie akcji na giełdzie, konieczne jest założenie rachunku inwestycyjnego w domu maklerskim posiadającym licencję Komisji Nadzoru Finansowego (KNF). Dom maklerski jest nieodzownym pośrednikiem – bezpośredni zakup akcji na GPW nie jest możliwy. DM realizuje transakcje kupna i sprzedaży akcji na zlecenie swoich klientów, a liczbę nabytych akcji zapisuje na indywidualnym rachunku maklerskim. Jak wybrać odpowiedni dom maklerski, można przeczytać w dedykowanym artykule.
Krok 1. Założenie rachunku inwestycyjnego
Pierwszym krokiem dla początkującego inwestora jest wizyta w domu maklerskim (znanym również jako biuro maklerskie lub broker) w celu zawarcia umowy o prowadzenie rachunku inwestycyjnego. Jest to konto służące do przechowywania i obracania papierami wartościowymi oraz innymi instrumentami finansowymi. Umowę można podpisać osobiście w placówce lub złożyć wniosek online, a następnie kurier dostarczy dokument do podpisu. Do identyfikacji wystarczy dowód osobisty lub paszport.
Umowa z domem maklerskim jest zazwyczaj prosta i przypomina umowę o prowadzenie konta bankowego. Aby założyć rachunek maklerski i zacząć inwestować na giełdzie, należy mieć ukończone 18 lat. Przed podpisaniem umowy zostaniesz poproszony o wypełnienie unijnego formularza MIFID, który ocenia Twoją wiedzę inwestycyjną. Od grudnia 2016 roku dołączany jest również amerykański formularz FACTA, w którym deklarujesz status rezydenta podatkowego Stanów Zjednoczonych.
Przeczytaj także
Zakładamy pierwszy rachunek maklerski. Na co zwrócić uwagę?
W Polsce działa blisko 50 domów maklerskich posiadających licencję KNF, jednak nie wszystkie obsługują klientów indywidualnych. Na wiosnę 2022 roku zarejestrowano blisko 1,5 miliona rachunków maklerskich, przy czym 10 największych brokerów skupiało ponad 86% klientów. Oferty domów maklerskich są zbliżone: prowadzenie rachunku jest albo bezpłatne, albo wiąże się z opłatą roczną w wysokości około 60 zł. Dodatkowo inwestor ponosi prowizję za każdą zrealizowaną transakcję – od lat standardem jest stawka w okolicach 0,39% wartości transakcji.
Przeczytaj także
Jak wybrać dom maklerski?
Umowę z domem maklerskim można wypowiedzieć w dowolnym momencie, z zachowaniem okresu wypowiedzenia określonego w umowie. Nie ma limitu w liczbie posiadanych rachunków u różnych brokerów, co pozwala na jednoczesne korzystanie z usług kilku, a nawet kilkunastu domów maklerskich, w zależności od potrzeb.
Krok 2. Wpłata pieniędzy na rachunek maklerski
Po założeniu rachunku można dokonać wpłaty środków. Kwota, którą będziesz obracać, zależy od indywidualnej decyzji inwestora. Zaleca się, aby na początkowym etapie inwestowania nie angażować zbyt dużych sum. Oczywiście, definicja „niewielkiej kwoty” jest subiektywna, jednak pierwszą wpłatę warto traktować jako środki, których ewentualna utrata nie wpłynie znacząco na Twoją sytuację finansową ani samopoczucie. Niestety, nauka zarabiania na giełdzie bez doświadczenia strat jest niemożliwa. Straty są integralną częścią procesu inwestycyjnego i dotykają każdego inwestora. Kluczowe jest jednak, aby suma strat i kosztów nie przekroczyła sumy zysków.
Przeczytaj także
Nie powiemy Ci w co inwestować, ale powiemy jak. Zobacz kurs Akademia Inwestowania II
Zazwyczaj wpłaty na rachunek inwestycyjny dokonuje się przelewem bankowym na wskazany przez dom maklerski numer konta. Tylko nieliczni brokerzy oferują możliwość wpłaty gotówki. Gotówkę można również wpłacić w oddziale banku, zlecając następnie przelew. Ponadto niektóre banki integrują rachunek inwestycyjny z kontem ROR, umożliwiając kupowanie akcji bezpośrednio ze środków na koncie bankowym.
Krok 3. Składanie zleceń, czyli jak kupować i sprzedawać akcje
Aby kupić akcje, należy złożyć zlecenie. Dawniej wymagało to wizyty w punkcie obsługi klienta (POK) domu maklerskiego i złożenia ustnej lub pisemnej dyspozycji maklerowi, który następnie przekazywał zlecenie do systemu transakcyjnego GPW. Na przestrzeni lat funkcjonowanie giełdy uległo znaczącej transformacji. Obecnie większość zleceń składa się za pośrednictwem internetu i aplikacji mobilnych domów maklerskich. Zlecenie wciąż trafia najpierw do systemu DM, skąd jest kierowane na giełdę. Takie rozwiązanie jest tańsze (prowizje za zlecenia internetowe są znacznie niższe niż za telefoniczne czy osobiste), szybsze i wygodniejsze.
Przeczytaj także
Wszystko o zleceniach maklerskich
Rodzaje zleceń maklerskich to temat na odrębny poradnik. Na początek wystarczy zrozumieć, że istnieją dwa podstawowe typy zleceń: zlecenia kupna i zlecenia sprzedaży. Zlecając kupno, oferujemy kapitał w zamian za akcje, a składając zlecenie sprzedaży, oferujemy akcje w zamian za kapitał. Drugim ważnym kryterium jest ustalenie własnych priorytetów.
Aby kupić lub sprzedać akcje, można skorzystać ze zlecenia z limitem ceny lub zlecenia „po każdej cenie” (PKC). W przypadku zleceń z limitem określamy liczbę akcji do kupienia/sprzedania oraz maksymalną/minimalną cenę jednostkową, po której jesteśmy gotowi dokonać transakcji. Na przykład, składając zlecenie kupna 100 akcji KGHM z limitem 125 zł za sztukę, mamy pewność, że zapłacimy nie więcej niż 12 500 zł plus prowizja (może to być mniej, jeśli ceny rynkowe będą niższe). Zlecenia PKC mają priorytet w realizacji nad zleceniami z limitem, ale nie gwarantują konkretnej ceny zakupu lub sprzedaży.
Przeczytaj także
Interesuje Cię inwestowanie? Zapisz się na Akademię Inwestowania II
Na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych notowane są akcje zdematerializowane, które stanowią zapisy księgowe prowadzone przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych. Zapomnijmy zatem o scenach z amerykańskich filmów, gdzie maklerzy na parkiecie przekrzykiwali się i wymieniali plikami papierów. Obecnie wszystkie transakcje odbywają się elektronicznie i są przechowywane w systemach komputerowych.
Na GPW można handlować nie tylko akcjami. Na rynku kasowym dostępne są również prawa poboru, prawa do akcji, jednostki ETF, certyfikaty, produkty strukturyzowane (ETP), a na rynku Catalyst także obligacje. Ponadto GPW oferuje szeroką gamę instrumentów pochodnych (rynek terminowy): kontrakty terminowe i opcje – ale to już znacznie bardziej zaawansowany temat.
Przeczytaj także
10 rzeczy, których powinien wystrzegać się giełdowy inwestor
Należy zawsze pamiętać, że inwestujesz na giełdzie samodzielnie i na własną odpowiedzialność. Żadna rekomendacja, porada czy analiza nie zwalnia Cię z konsekwencji podjętych decyzji. Dom maklerski pełni jedynie rolę pośrednika i nie ponosi odpowiedzialności za zyskowność Twoich transakcji. Co istotne, DM nie jest drugą stroną transakcji – akcje kupujesz i sprzedajesz od innych inwestorów.
Krok 4. Opłaty i prowizje, czyli ile kosztuje kupowanie i sprzedawanie akcji
Inwestowanie indywidualne w akcje spółek giełdowych nie jest nadmiernie kosztowne. Podstawowe wersje rachunków inwestycyjnych są często oferowane i prowadzone bezpłatnie lub za niewielką roczną opłatą w wysokości kilkudziesięciu złotych. Więcej trzeba zapłacić za dodatkowe funkcje, takie jak dostęp do serwisów informacyjnych czy rozszerzony wgląd do arkusza zleceń. Standardowo widzimy najlepszą ofertę kupna/sprzedaży i mamy dostęp do notowań w czasie rzeczywistym. Taki podstawowy pakiet w większości przypadków wystarczy początkującemu inwestorowi.
Przeczytaj także
Najtańsze konta maklerskie [RANKING]
Dom maklerski zarabia na prowizjach pobieranych od każdej zrealizowanej transakcji kupna i sprzedaży. Od kilku lat standardem na polskim rynku akcji jest prowizja w wysokości 0,3–0,4% od zleceń składanych przez internet. Niektórzy brokerzy oferują jednak stawki nawet w okolicach 0,20%. Istnieje również prowizja minimalna, zazwyczaj wynosząca 3–5 zł od zrealizowanego zlecenia.
Krok 5. Liczenie zysków i realizacja strat
Od momentu złożenia zlecenia inwestor powierza rynkowi kontrolę nad swoimi środkami. Od decyzji wszystkich uczestników rynku zależy, czy ceny nabytych akcji będą rosły, czy spadać. Przyczyny wzrostów i spadków cen akcji to temat na osobną dyskusję, będący esencją inwestowania.
Przeczytaj także
Jak inwestor traci na giełdzie
Niemniej jednak podstawowa zasada obliczania zysków i strat pozostaje niezmienna. Jeśli sprzedaliśmy akcje drożej, niż je kupiliśmy (uwzględniając zapłacone prowizje!), odnotowaliśmy zysk. Jeśli sprzedaliśmy je taniej, ponieśliśmy stratę. Jeśli posiadamy akcje, których bieżąca cena rynkowa jest znacznie niższa od ceny nabycia, staliśmy się „inwestorami długoterminowymi”. Od zysków kapitałowych osiągniętych w danym roku kalendarzowym pobierany jest 19% podatek (tzw. podatek Belki).
Krok 6. Wypłata gotówki
Środki zgromadzone na rachunku pieniężnym w biurze maklerskim można wypłacić w dowolnym momencie. Zazwyczaj odbywa się to poprzez przelew na wcześniej zdefiniowany przez inwestora rachunek bankowy. Po złożeniu dyspozycji przelewu środki powinny pojawić się na koncie najpóźniej następnego dnia.
Niektóre domy maklerskie umożliwiają również wypłatę gotówki w ich oddziałach. Operacja ta może wiązać się z dodatkową prowizją, a w przypadku większych kwot konieczne jest wcześniejsze awizowanie transakcji.
Krok 7. Wyjście poza GPW
Inwestowanie w akcje notowane na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych stanowi zazwyczaj pierwszy etap na drodze inwestycyjnej. Jest to solidna szkoła przygotowująca do wejścia na rynki zagraniczne, rynki kontraktów terminowych czy rynek walutowy (Forex).
Przeczytaj także
Nieoficjalny słownik slangu giełdowego
Z perspektywy inwestora indywidualnego, głównym ograniczeniem warszawskiego parkietu jest brak możliwości odpowiedniej dywersyfikacji portfela. Problemem jest koncentracja ryzyka na jednym kraju (Polsce) i jednej walucie (polskim złotym). GPW cechuje również ograniczona różnorodność: niewiele jest spółek technologicznych, brakuje globalnych koncernów, a niektóre branże reprezentowane są przez jedną lub dwie firmy.
Wyniki Biznes Fakty:
Rynki kapitałowe, mimo swojej złożoności, stają się coraz bardziej dostępne dla szerokiego grona inwestorów. Kluczowe dla przyszłości rynków jest to, czy uda się utrzymać wzrost liczby inwestorów indywidualnych, co napędza popyt na akcje i zwiększa płynność. Domy maklerskie, oferując coraz bardziej zaawansowane technologicznie platformy transakcyjne, odgrywają kluczową rolę w tym procesie. Przejście na obrót elektroniczny zdematerializowanych akcji zrewolucjonizowało sposób inwestowania, czyniąc go szybszym i tańszym. Prowizje, choć nadal obecne, stają się coraz bardziej konkurencyjne, a konkurencja między brokerami będzie prawdopodobnie nadal obniżać koszty transakcyjne. Przyszłość przyniesie zapewne dalszą cyfryzację i personalizację ofert, co może jeszcze bardziej obniżyć bariery wejścia na rynek. Jednocześnie, rosnąca świadomość inwestorów co do ryzyka, kształtowana przez edukację finansową i dostępne analizy, jest fundamentalna dla stabilności i długoterminowego rozwoju rynków. Potwierdza to, że giełda, choć wymaga przygotowania, jest narzędziem budowania kapitału, a nie formą hazardu.
Podsumowanie
Inwestowania na giełdzie nie należy się obawiać, ale również nie należy podchodzić do niego bez odpowiedniego przygotowania. Wiedza na temat funkcjonowania giełdy jest dostępna – lektura tego poradnika oraz materiałów zamieszczonych w odnośnikach stanowi dobry punkt wyjścia. Rozpoczynając karierę inwestora, trzeba liczyć się z koniecznością ciągłego zdobywania wiedzy i śledzenia informacji o sytuacji rynkowej. Nie bez powodu Bankier.pl od lat cieszy się pozycją lidera wśród polskich inwestorów indywidualnych.
Informacje przygotowane na podstawie materiałów : www.bankier.pl