Oto moje spojrzenie na rynek kapitałowy, które, mam nadzieję, przekona Cię, że giełda nie jest zarezerwowana dla elitarnego grona finansistów, ale stanowi realną i dostępną dla każdego ścieżkę budowania kapitału. Zamiast postrzegać ją jako magiczne królestwo, gdzie fortuny powstają i znikają, spójrzmy na nią jako na narzędzie, które przy odpowiednim podejściu, może służyć Twoim celom finansowym. 
W tym przewodniku krok po kroku pokażemy Ci proces stawania się inwestorem giełdowym. Zakładamy, że podjąłeś już kluczową decyzję o rozpoczęciu inwestowania, ale brakuje Ci konkretnego planu działania. Pragniemy również podkreślić, że świadomość ryzyka utraty kapitału, nieodłącznie związanego z aktywnością na rynkach finansowych, jest kluczowa.
Giełdowy konkurs o duże pieniądze. Inwestuj, graj i wygraj z Bankier.pl i GPW
Daj sobie szansę na sprawdzenie swoich umiejętności inwestycyjnych bez angażowania realnych środków i walcz o atrakcyjne nagrody w ramach wakacyjnej inicjatywy Bankier.pl i Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie.
WIĘCEJ…
Gra na giełdzie dla początkujących
Określenie „gra na giełdzie” jest nieprawdziwe i krzywdzące dla rynku kapitałowego, ponieważ całkowicie wypacza jego fundamentalną naturę. Giełda nie jest kasynem. W kasynie gramy przeciwko jego właścicielowi, a prawdopodobieństwo wygranej (z pewnymi wyjątkami) jest niższe od prawdopodobieństwa przegranej. Na giełdzie natomiast kapitał stale przyrasta – nie tylko dzięki napływowi środków od nowych inwestorów, ale przede wszystkim z dywidend wypłacanych przez spółki giełdowe.
Reklama
Zobacz także
Cały świat na jednym rachunku. Ponad 71 tys. instrumentów finansowych (Link afiliacyjny – zarabiamy na prowizji)
Niniejszy artykuł skupia się wyłącznie na technicznych aspektach inwestowania na giełdzie. Zagadnienia dotyczące cech osobowościowych inwestora czy wyboru strategii inwestycyjnej zostały szczegółowo omówione w poradnikach „Jak inwestować na giełdzie” oraz „5 wskazówek dla początkującego inwestora”. Zachęcamy również do zapoznania się z wyczerpującym artykułem na temat inwestowania: Jak inwestować pieniądze? Akcje, obligacje, lokaty, złoto, waluty i wiele więcej.
Rozpoczynając omawianie tematu „inwestowanie na giełdzie dla początkujących”, należy zacząć od podstawowych definicji i zrozumienia mechanizmów działania giełdy. Giełda papierów wartościowych to platforma, na której spotykają się osoby i instytucje zainteresowane kupnem lub sprzedażą akcji, obligacji, certyfikatów i innych papierów wartościowych. Inwestorzy to właśnie ci uczestnicy rynku, którzy dokonują transakcji kupna i sprzedaży papierów wartościowych. Inwestor nabywa instrumenty finansowe z nadzieją na osiągnięcie zysku w postaci odsetek, dywidend lub wzrostu wartości nabytego aktywa. Podstawowym celem inwestowania jest osiągnięcie zysku.
Przeczytaj także
Jak ustala się kursy akcji na GPW
Aby móc kupować akcje na giełdzie, konieczne jest założenie rachunku inwestycyjnego w domu maklerskim posiadającym licencję Komisji Nadzoru Finansowego (KNF). Dom maklerski pełni rolę niezbędnego pośrednika pomiędzy inwestorami; bez niego nie jest możliwe dokonanie transakcji bezpośrednio na Giełdzie Papierów Wartościowych (GPW). Dom maklerski realizuje zlecenia kupna i sprzedaży akcji na giełdzie w imieniu swoich klientów, odnotowując liczbę nabytych akcji na indywidualnym rachunku maklerskim. Szczegółowe informacje na temat wyboru domu maklerskiego można znaleźć w dedykowanym artykule.
Krok 1. Założenie rachunku inwestycyjnego
Pierwszym krokiem dla początkującego inwestora jest nawiązanie kontaktu z domem maklerskim (znanym również jako biuro maklerskie lub broker) w celu zawarcia umowy o prowadzenie rachunku inwestycyjnego. Rachunek ten służy do przechowywania i obrotu papierami wartościowymi oraz innymi instrumentami finansowymi. Umowę można podpisać osobiście w placówce domu maklerskiego lub złożyć wniosek online, a kurier dostarczy dokument do podpisu. Do zawarcia umowy niezbędny jest jedynie dowód osobisty lub paszport.
Umowa z domem maklerskim jest zazwyczaj prostym dokumentem, przypominającym umowę rachunku bankowego. Aby móc założyć rachunek inwestycyjny i rozpocząć inwestowanie na giełdzie, należy mieć ukończone 18 lat. Przed podpisaniem umowy klient jest zobowiązany do wypełnienia unijnego formularza MIFID, który ma na celu ocenę poziomu jego wiedzy o inwestowaniu. Dodatkowo, od grudnia 2016 roku, w pakiecie dokumentów znajduje się amerykański formularz FACTA, w którym należy zadeklarować rezydencję podatkową w Stanach Zjednoczonych.
Przeczytaj także
Zakładamy pierwszy rachunek maklerski. Na co zwrócić uwagę?
Na polskim rynku działa blisko 50 domów maklerskich posiadających licencję KNF, jednak nie wszystkie oferują obsługę klientów indywidualnych. Wiosną 2022 roku liczba aktywnych rachunków maklerskich wynosiła blisko 1,5 miliona, z czego ponad 86% koncentrowało się w 10 największych brokerach. Oferta domów maklerskich jest zbliżona: prowadzenie rachunku jest zazwyczaj bezpłatne lub wiąże się z roczną opłatą w okolicach 60 zł. Dodatkowo, inwestor ponosi prowizję za każdą zrealizowaną transakcję, a standardem od wielu lat jest stawka około 0,39% wartości transakcji.
Przeczytaj także
Jak wybrać dom maklerski?
Umowę z domem maklerskim można wypowiedzieć w dowolnym momencie, z zachowaniem okresu wypowiedzenia określonego w umowie. Nie ma ograniczeń co do liczby posiadanych rachunków u różnych brokerów, co pozwala na jednoczesne korzystanie z usług kilku, a nawet kilkunastu domów maklerskich, w zależności od indywidualnych potrzeb.
Krok 2. Wpłata pieniędzy na rachunek maklerski
Po założeniu rachunku można dokonać wpłaty środków. Kwota inwestycji jest indywidualną decyzją każdego inwestora. Zaleca się, aby na początkowym etapie inwestowania nie angażować zbyt dużych środków. Pojęcie „niewielkiej kwoty” jest oczywiście względne, jednak pierwszą wpłatę warto traktować jako środki, które można potencjalnie stracić, nie wpływając znacząco na swoją sytuację finansową i samopoczucie. Niestety, opanowanie sztuki zarabiania na giełdzie bez doświadczenia strat jest niemożliwe; straty są integralną częścią procesu inwestowania i doświadcza ich każdy inwestor. Kluczowe jest, aby suma strat i kosztów nie przekroczyła sumy zysków.
Przeczytaj także
Nie powiemy Ci w co inwestować, ale powiemy jak. Zobacz kurs Akademia Inwestowania II
Zazwyczaj wpłaty na rachunek inwestycyjny realizuje się przelewem bankowym na numer konta wskazany przez dom maklerski. Tylko nieliczni brokerzy umożliwiają wpłatę gotówki. Gotówkę można również wpłacić w banku, zlecając następnie przelew. Ponadto, niektóre banki integrują rachunek inwestycyjny z kontem ROR, co pozwala na kupowanie akcji bezpośrednio z wykorzystaniem środków dostępnych na rachunku bankowym.
Krok 3. Składanie zleceń, czyli jak kupować i sprzedawać akcje
Aby nabyć akcje, należy złożyć zlecenie. Dawniej proces ten polegał na osobistym stawieniu się w Punkcie Obsługi Klienta (POK) domu maklerskiego i złożeniu ustnej lub pisemnej dyspozycji maklerowi. Następnie makler wystawiał potwierdzenie i przekazywał zlecenie do systemu transakcyjnego GPW. Z biegiem lat sposób funkcjonowania giełdy uległ znaczącej transformacji. Obecnie większość zleceń składana jest za pośrednictwem internetu i aplikacji mobilnych domów maklerskich. Zlecenie nadal trafia najpierw do systemu domu maklerskiego, skąd jest kierowane na giełdę. Taki sposób działania jest tańszy (prowizje od zleceń internetowych są znacznie niższe od telefonicznych lub osobistych), szybszy i wygodniejszy.
Przeczytaj także
Wszystko o zleceniach maklerskich
Rodzaje zleceń maklerskich to temat zasługujący na osobny poradnik. Na początek wystarczy zrozumieć, że istnieją dwa podstawowe typy zleceń: zlecenia kupna i zlecenia sprzedaży. Zlecenia kupna oznaczają oferowanie środków pieniężnych w zamian za akcje, natomiast zlecenia sprzedaży oznaczają oferowanie akcji w zamian za środki pieniężne. Drugim ważnym kryterium jest kwestia naszych priorytetów.
Aby kupić lub sprzedać akcje, można skorzystać ze zlecenia z limitem ceny lub ze zlecenia typu „po każdej cenie” (PKC). W przypadku zleceń z limitem, określamy liczbę kupowanych/sprzedawanych akcji oraz cenę jednostkową, po której jesteśmy skłonni dokonać transakcji. Jeśli składasz zlecenie kupna 100 akcji KGHM z limitem 125 zł za sztukę, masz pewność, że nie zapłacisz więcej niż 12,5 tys. zł plus prowizja (może to być mniej, jeśli ceny rynkowe będą niższe niż 125 zł). Zlecenia PKC mają pierwszeństwo w realizacji nad zleceniami z limitem, ale nie dają pewności co do faktycznej kwoty wydanej na zakup akcji lub otrzymanej za ich sprzedaż.
Przeczytaj także
Interesuje Cię inwestowanie? Zapisz się na Akademię Inwestowania II
Na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych handluje się akcjami zdematerializowanymi. Są one zapisywane elektronicznie przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych. Zapomnijmy zatem o scenach znanych z amerykańskich filmów, gdzie maklerzy zgromadzeni w sali notowań przekrzykiwali się, wymieniając pliki papieru reprezentujące określone liczby akcji. Obecnie cały proces odbywa się elektronicznie i jest przechowywany w systemach komputerowych.
Na GPW można handlować nie tylko akcjami. Na rynku kasowym dostępne są również prawa poboru, prawa do akcji, jednostki ETF, certyfikaty, produkty strukturyzowane (ETP), a na rynku Catalyst także obligacje. Ponadto GPW oferuje szeroką gamę instrumentów pochodnych (rynek terminowy): kontrakty terminowe i opcje – jednak są to zagadnienia dla bardziej zaawansowanych inwestorów i temat na osobny poradnik.
Przeczytaj także
10 rzeczy, których powinien wystrzegać się giełdowy inwestor
Zawsze pamiętaj, że na giełdzie inwestujesz samodzielnie i na własną odpowiedzialność. Żadna rekomendacja, porada ani analiza nie zwalnia Cię z konsekwencji podjętych decyzji. Dom maklerski jest jedynie pośrednikiem i nie ponosi odpowiedzialności za to, czy Twoja transakcja przyniesie zysk. Co ważne, DM nie jest stroną transakcji – akcje kupujesz i sprzedajesz od innych inwestorów.
Krok 4. Opłaty i prowizje, czyli ile kosztuje kupowanie i sprzedawanie akcji
Indywidualne inwestowanie w akcje spółek giełdowych nie jest nadmiernie kosztowne. Podstawowe wersje rachunków inwestycyjnych są często oferowane i prowadzone bezpłatnie lub za symboliczną opłatą kilkudziesięciu złotych rocznie. Wyższe koszty wiążą się z dodatkowymi opcjami, takimi jak dostęp do serwisów informacyjnych czy głębszy wgląd w arkusz zleceń. W standardzie dostępne są najlepsze oferty kupna/sprzedaży oraz notowania w czasie rzeczywistym. Taki podstawowy pakiet w zdecydowanej większości przypadków powinien wystarczyć początkującemu inwestorowi.
Przeczytaj także
Najtańsze konta maklerskie [RANKING]
Dom maklerski zarabia na prowizjach pobieranych od inwestora przy każdej zrealizowanej transakcji kupna i sprzedaży. Od kilku lat standardem na polskim rynku akcji jest prowizja w wysokości 0,3-0,4% od dyspozycji składanych przez internet. Niektórzy brokerzy potrafią jednak zejść nawet w okolice 0,20%. Istnieje również prowizja minimalna – zazwyczaj wynosi ona 3-5 zł od zrealizowanego zlecenia.
Krok 5. Liczenie zysków i realizacja strat
Od momentu złożenia zlecenia inwestor oddaje rynkowi kontrolę nad swoimi środkami. Od decyzji wszystkich uczestników rynku zależy, czy ceny zakupionych akcji będą rosły, czy też spadać. Przyczyny wzrostów i spadków cen akcji to temat na inną okazję – to esencja tzw. inwestowania.
Przeczytaj także
Jak inwestor traci na giełdzie
Zasada obliczania zysków i strat pozostaje niezmienna. Jeśli sprzedaliśmy akcje drożej, niż je kupiliśmy (uwzględniając zapłacone prowizje!), jesteśmy na plusie. Jeśli sprzedaliśmy akcje taniej, niż je kupiliśmy, ponieśliśmy stratę. Jeśli posiadamy akcje, których bieżąca cena rynkowa jest znacznie niższa od ceny nabycia, jesteśmy „inwestorami długoterminowymi” na stratnych pozycjach. Od zysków kapitałowych osiągniętych w danym roku kalendarzowym płaci się 19% podatku (tzw. podatek Belki).
Krok 6. Wypłata gotówki
Środki znajdujące się na rachunku pieniężnym w domu maklerskim można wypłacić w dowolnym momencie. Zazwyczaj wypłata następuje poprzez przelew na wcześniej zdefiniowany przez inwestora rachunek bankowy. Po złożeniu dyspozycji przelewu, środki powinny pojawić się na koncie najpóźniej następnego dnia.
Niektóre domy maklerskie umożliwiają również wypłaty gotówki w swoich oddziałach. Operacja ta może jednak wiązać się z dodatkową prowizją, a w przypadku większych kwot wymaga wcześniejszego zgłoszenia.
Krok 7. Wyjście poza GPW
Inwestowanie w akcje notowane na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych stanowi zazwyczaj pierwszy krok na ścieżce inwestycyjnej. Jest to solidna szkoła przed wejściem na rynki zagraniczne, rynki kontraktów terminowych czy rynek walutowy (Forex).
Przeczytaj także
Nieoficjalny słownik slangu giełdowego
Z perspektywy inwestora indywidualnego, głównym ograniczeniem polskiego parkietu jest brak możliwości odpowiedniej dywersyfikacji portfela. Problem stanowi zarówno koncentracja ryzyka na jednym kraju (Polsce), jak i na jednej walucie (polskim złotym). GPW brakuje także różnorodności: niewiele jest spółek technologicznych, brakuje globalnych koncernów, a niektóre branże reprezentowane są przez jedną lub dwie spółki.
Podsumowanie
Nie należy obawiać się inwestowania na giełdzie, ale też nie można podchodzić do niego bez odpowiedniego przygotowania. Wiedzę na temat funkcjonowania giełdy można zdobyć – na początek wystarczy lektura niniejszego przewodnika oraz materiałów zamieszczonych w odnośnikach. Stając się inwestorem, należy jednak liczyć się z koniecznością ciągłego zdobywania wiedzy i nowych informacji o sytuacji na rynku. Nie bez powodu Bankier.pl od lat jest portalem numer jeden wśród polskich inwestorów indywidualnych.
### Wyniki Biznes Fakty: Analizując powyższy tekst, można wyciągnąć kilka kluczowych wniosków dotyczących przyszłości rynków finansowych oraz edukacji inwestycyjnej. Po pierwsze, wyraźnie widzimy tendencję do demokratyzacji dostępu do inwestycji. Giełda, niegdyś postrzegana jako hermetyczne środowisko, staje się coraz bardziej dostępna dla szerokiego grona odbiorców, dzięki rozwojowi technologii i ułatwieniom w zakładaniu rachunków maklerskich. W przyszłości możemy spodziewać się dalszego spadku barier wejścia, potencjalnie poprzez rozwój innowacyjnych platform inwestycyjnych i narzędzi edukacyjnych. Po drugie, podkreślenie roli domu maklerskiego jako pośrednika, a nie gwaranta zysku, jest fundamentalne dla kształtowania odpowiedzialnych postaw inwestycyjnych. W dobie łatwego dostępu do informacji, ale i dezinformacji, edukacja w zakresie rozumienia ryzyka i samodzielności w podejmowaniu decyzji inwestycyjnych będzie odgrywać kluczową rolę. Przyszłość rynków będzie należeć do inwestorów świadomych, potrafiących analizować dane i zarządzać swoimi portfelami w sposób zdywersyfikowany. Po trzecie, uwaga poświęcona opłatom i prowizjom pokazuje, że efektywność kosztowa jest istotnym czynnikiem sukcesu inwestycyjnego. Choć konkurencja między domami maklerskimi może prowadzić do dalszego obniżania kosztów transakcyjnych, ważne jest, aby inwestorzy rozumieli strukturę tych opłat i potrafili je optymalizować. W kontekście przyszłych strategii inwestycyjnych, algorytmiczne podejście do zarządzania kosztami oraz wykorzystanie narzędzi do analizy efektywności mogą zyskać na znaczeniu. Wreszcie, sygnalizowane ograniczenia polskiego rynku kapitałowego – koncentracja geograficzna i walutowa, a także brak różnorodności sektorowej – wskazują na rosnące znaczenie inwestycji zagranicznych i dywersyfikacji globalnej. Przyszli inwestorzy będą musieli coraz śmielej sięgać po instrumenty dostępne na rynkach międzynarodowych, aby skutecznie budować zdywersyfikowane portfele i minimalizować ryzyko specyficzne dla jednego kraju czy regionu. Rozwój technologii blockchain i tokenizacji aktywów może w przyszłości jeszcze bardziej ułatwić dostęp do globalnych rynków i zdemokratyzować dywersyfikację.
Szczegóły można znaleźć na stronie internetowej : www.bankier.pl