Wśród nowych menedżerów powszechne jest przekonanie, że wcześniej nabyta wiedza i umiejętności stają się nieaktualne. Jak zauważają niektórzy, zjawisko to zachodzi obecnie szybciej niż kiedykolwiek wcześniej.
Moim zdaniem nie można się z tym jednoznacznie zgodzić, ani jeśli chodzi o zdobytą wiedzę, ani tym bardziej jeśli chodzi o doświadczenie i umiejętności.
Zastanówmy się, która wiedza, której potrzebuje menedżer, faktycznie staje się nieaktualna, a która nie, i dlaczego tak się dzieje.
1. Wsparcie prawne dla biznesu
Tak to już jest w naszym kraju, gdzie ramy prawne zmieniają się i są aktualizowane dosłownie każdego dnia, więc naturalne jest, że wiedza prawnicza się dezaktualizuje. Jeśli jednak menedżer ma wiedzę, aktualizuje ją w miarę jej pojawiania się. I rzeczywiście ją aktualizuje i uzupełnia, wykorzystując istniejącą wiedzę jako podstawę do jej aktualizacji.
2. Regulacja podatkowa działalności gospodarczej
Przestarzałość przepisów ma ten sam powód, co w przypadku ram prawnych; ramy regulacyjne również ulegają zmianom. Ale czy stanowi to problem dla menedżerów? Nie ma żadnego – każda firma ma głównego księgowego, który nadzoruje ten aspekt działalności. Menedżerowie powinni ufać swoim księgowym i zawsze móc się z nimi konsultować w kwestiach podatkowych.
3. Wsparcie finansowe dla biznesu
Nauka zarządzania finansami opiera się na matematycznych podstawach, więc wiedza nigdy się nie dezaktualizuje. Jeśli chodzi o nowoczesne instrumenty finansowe, większość z nich jest nowa jedynie pod względem formy, a nie treści. Dlatego, choć wiedza dezaktualizuje się stosunkowo powoli, jest jej tak dużo, że zawsze jest coś do rozwinięcia. Dotyczy to zarządzania ryzykiem, budżetowania, analizy finansowej, wyceny przedsiębiorstw, optymalizacji podatkowej i… lista jest długa.
4. Wsparcie marketingowe dla biznesu
To rzeczywiście prawdopodobnie najszybciej rozwijająca się i zmieniająca się nauka współczesności. Marketing to silnik, który kreuje popyt na towary lub usługi firmy w konkurencyjnym środowisku. Podczas gdy teoretyczne podstawy marketingu pozostają w stagnacji, większość wiedzy praktycznej staje się nieaktualna. Dotyczy to zwłaszcza reklamy i internetu. Bez poszerzania swojej wiedzy i studiowania praktyk marketingowych innych firm, nie zajdziesz daleko. Nauczenie się czegokolwiek pożytecznego z książek jest również niemożliwe – wydawcy i autorzy znacznie pozostają w tyle za zmianami zachodzącymi w nauce o marketingu, a powszechnie wiadomo, że koncepcje marketingowe nie są rozwijane przez autorów, ale przez biznesmenów i przedsiębiorców. I wcale nie interesuje mnie czytanie o tym, co jakiś Schmidt/Goldman/Pupkin robił 10-30 lat temu – interesują mnie dzisiejsze decyzje i wyniki. Dlatego, aby poszerzyć własną wiedzę o marketingu, mogę jedynie polecić analizę, analizę i jeszcze raz analizę (konkurencji, partnerów, wydarzeń, reklamy itp.).
5. Psychologia
Dobry lider musi po prostu rozumieć psychologię i wykorzystywać przynajmniej niektóre z jej technik. Choć ta wiedza nie jest przestarzała, zdecydowanie wymaga aktualizacji. Co więcej, psychologia popularna, a nie psychologia naukowa, zazwyczaj wystarcza.
6. Socjologia
Nie wiem jak Tobie, ale mnie to naprawdę pomaga! Niestety, jest niesłusznie spychane na margines ekonomii i szkoleń z zarządzania. Socjologia, jako przede wszystkim nauka o największym systemie – społeczeństwie – jest niezastąpionym narzędziem. W zarządzaniu, ponieważ jesteś liderem grupy społecznej (zespołu), w marketingu, ponieważ oferujesz towary i usługi grupie społecznej (konsumentom), a w biznesie, ponieważ musisz zrozumieć społeczną rolę przedsiębiorstwa, którym zarządzasz. Jeśli jeszcze nie jesteś zaznajomiony z tym tematem, przeczytaj przynajmniej podręcznik socjologii dla studentów – odkryjesz wiele dla siebie jako menedżer.
7. Zarządzanie
A myślałeś, że zapomniałem?! To naprawdę nauka, która nigdy nie przestaje się rozwijać, nieustannie poszukując nowych sposobów na poprawę efektywności zarządzania. A wraz z tą nauką zmienia się wiele podstawowych zasad zarządzania. Może nie zdarza się to często, ale jednak się zdarza.
Jeśli chodzi o doświadczenie i umiejętności, to niewątpliwie najważniejszy atut w wiedzy lidera, który nigdy się nie zdezaktualizuje, niezależnie od tego, czy był pozytywny, czy negatywny. W końcu doświadczenie to w istocie pewna wiedza empiryczna, którą należy brać pod uwagę w przywództwie w każdych okolicznościach.
Jednocześnie współczesne osiągnięcia w naukach o zarządzaniu rzadko znajdują zastosowanie w praktyce. Jeśli firma funkcjonuje z powodzeniem i jest dobrze zarządzana, radykalne zmiany w zarządzaniu nie są konieczne; wystarczą jedynie drobne korekty na pewnych etapach jej istnienia. W tym przypadku najlepiej działać jak lekarstwo, kierując się zasadą „nie szkodzić”. Dlatego w tym przypadku menedżer nie musi posiadać rozległej, regularnie aktualizowanej wiedzy; o wiele ważniejsze jest doświadczenie osobiste; w przeciwnym razie można by ubiegać się o stanowisko kierownicze od razu po ukończeniu studiów wyższych.
Jaki więc jest sens? Okazuje się, że większość wiedzy, której potrzebuje menedżer, nie dezaktualizuje się, a wręcz przeciwnie – poszerza, a jego doświadczenie i umiejętności z pewnością nie. Czy menedżer powinien podnosić swoje kwalifikacje? Oczywiście, że powinien. Ale w rozsądnym zakresie i selektywnie.
Dlaczego jednak uważa się, że wiedza menedżerska szybko się dezaktualizuje? Myślę, że wynika to z szybkiego rozwoju nowoczesnych technologii informatycznych i inżynierii. Zmiany w tej dziedzinie zachodzą naprawdę błyskawicznie – ale czy ta wiedza jest absolutnie niezbędna dla menedżera? Nie sądzę.
Osobiście znam kilku odnoszących sukcesy menedżerów dużych firm, którzy nigdy w życiu nie siedzieli przed komputerem, a także wielu odnoszących sukcesy menedżerów, którzy używają komputerów tylko do podstawowych zadań (takich jak edycja tekstu, internet i poczta e-mail). Nie przeszkadza im to jednak w byciu odnoszącymi sukcesy i szanowanymi liderami – poziom, który nawet świeżo upieczony menedżer wyższego szczebla, z całą swoją wiedzą z zakresu zaawansowanych technologii, musiałby nieustannie osiągać.
Należy pamiętać, że poziom wiedzy menedżera i specjalisty różni się pod względem składu i priorytetów. Jednak poszerzenie horyzontów menedżera w dziedzinie nowoczesnych technologii informatycznych i inżynierii z pewnością nie zaszkodzi.