Jak testamentowy doradca ułatwi Ci zarządzanie spadkiem?

Mówi się, że pierwsze pokolenie buduje biznes, drugie go rozwija, a trzecie… niszczy. O planach sukcesyjnych, których tworzenie wymaga niekiedy wsparcia psychologa, rozmawiamy z Szymonem Michną, doradcą testamentowo-spadkowym, ekspertem ogólnopolskiej kampanii społecznej Napisz Testament.

– Doradca testamentowo-spadkowy. Skąd potrzeba takiej profesji, skoro istnieją prawnicy i notariusze?

Szymon Michna (Sz.M.): Wynika to z potrzeb rynkowych. Po pierwsze, przedsiębiorcy, którzy latami budowali swoje firmy, marki i imperia, dostrzegli konieczność uporządkowanego przekazania ich kolejnym pokoleniom. Drugim powodem jest przezorność. Życie bywa nieprzewidywalne. Jestem pewien, że każdy przedsiębiorca zna choć jeden przykład problemów prawnych, dezorganizacji, a nawet likwidacji firmy i utraty źródła dochodu dla całej rodziny, wywołanych przez śmierć właściciela. Powstała zatem luka w obszarze testamentowo-spadkowym, którą wypełniają doradcy sukcesyjni. Choć istnieją prawnicy specjalizujący się w sukcesji, często jest to tylko wycinek ich działalności. Notariusze natomiast, choć niezbędni, nie mają obowiązku doradzania, a jedynie spisania, zarejestrowania i opieczętowania woli klienta.

– Czy doradca sukcesyjny podchodzi do tematu sukcesji w sposób bardziej… całościowy?

Sz.M.: Dokładnie tak. Doradzam, jak ułożyć kwestie biznesowe, rodzinne, a także uwzględnić spadkobierców spoza rodziny, aby stworzyć satysfakcjonujące dla wszystkich rozwiązanie. W procesie tym współpracuję oczywiście z notariuszem, doradcą podatkowym, prawnikami różnych specjalności, ale także z menedżerem ds. zarządzania, a nawet z psychologiem. Skład zespołu zależy od wielkości przedsiębiorstwa, formuły sukcesji oraz liczby i roli spadkobierców.

– Psycholog? Do czego potrzebny jest psycholog przy tworzeniu planu sukcesji firmy…?

Sz.M.: Czasami konieczne jest uświadomienie właścicielowi firmy, że nadchodzi moment, w którym powinien powiedzieć: „stop, dziękuję – wysiadam z tego autobusu”, lub „przesiadam się na tylne rzędy i nie będę się wtrącał w to, co robi nowy kierowca, ufając mu, że dowiezie mnie i innych do celu”. Dla osoby, która budowała firmę przez 30 lat lub dłużej, taki moment może być emocjonalnie trudny. Psycholog pomaga również spadkobiercom „poukladać w głowach”, czy rzeczywiście chcą przejąć „kierownicę autobusu”. Zdarza się, że podczas tworzenia planu sukcesji właściciel firmy dowiaduje się od dziecka, któremu chciał przekazać biznes, że ono tego nie chce. Albo – bardzo tego chce, ale nie ma ku temu kompetencji, co również pomaga ustalić psycholog. Jest wiele przykładów nieudanego przekazania „kierownicy”. Nie bez przyczyny istnieje powiedzenie, że pierwsze pokolenie buduje biznes, drugie go rozwija, a trzecie… niszczy. Dzieje się tak, gdy ani sukcesorzy, ani sam właściciel firmy nie są przygotowani na zmianę i nie przeprowadzają jej według logicznego planu, zgodnego z prawem i oczekiwaniami stron.

– Wspomniałeś o „imperium”. Czy doradztwo sukcesyjne jest zarezerwowane wyłącznie dla dużych przedsiębiorstw?

Sz.M.: Rzeczywiście, doradztwo sukcesyjne jest często kojarzone ze średnim i dużym biznesem. Jednak plan sukcesyjny jest przydatny również dla przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą. Dobrze skonstruowany testament, wskazanie zarządcy sukcesyjnego mogą znacznie ułatwić życie jego rodzinie na wypadek nagłego odejścia. Jest to sukcesja rozumiana jako zabezpieczenie rodziny, także w sytuacji braku naturalnego sukcesora. Dotyczy to również sytuacji, gdy biznes opiera się wyłącznie na unikalnych umiejętnościach właściciela, tracąc rację bytu po jego odejściu. Im większa firma i więcej zatrudnia osób, tym bardziej konieczny jest dla niej plan sukcesji.

– Jak długo zajmuje się Pan doradztwem testamentowo-spadkowym? Czy pamięta Pan najtrudniejszy plan sukcesyjny?

Sz.M.: Już od 18 lat. Na początku lat 90. pracowałem w branży ubezpieczeń na życie i szybko dostrzegłem, że choć polisy potrafią wiele załatwić, problemy związane z dziedziczeniem ustawowym pozostają nierozwiązane. Postanowiłem wtedy pomagać klientom w porządkowaniu spraw testamentowo-spadkowych. Od tamtego czasu pomogłem stworzyć kilkaset testamentów. Moim zdaniem, najtrudniejsze plany sukcesji to te, które… nie powstają. Czyli gdy przedsiębiorca, choć chce uporządkować sprawy spadkowe, porzuca pracę nad planem, bo np. wydawało mu się, że będzie to prostsze. Trudne są również sytuacje, o których wspominałem – gdy wizje przedsiębiorcy i jego spadkobierców całkowicie się rozmijają. Niemniej, planów sukcesyjnych dobrze i do końca skonstruowanych, dzięki determinacji i zgodzie wszystkich stron, jest znacznie więcej.

– Proszę przybliżyć proces tworzenia planu sukcesji krok po kroku.

Sz.M.: Zaczynamy od pierwszej rozmowy, podczas której omawiamy sytuację firmy i wizję właściciela dotyczącą planu sukcesji. Nie ma jednego schematu; wszystko zależy od profilu i wielkości firmy, liczby pracowników, skali obrotów, a także posiadanych koncesji i licencji. Z tej rozmowy wyłania się główny kierunek procesu. Następnie przeprowadzamy prace przygotowawcze do planu, omawiamy, jakich specjalistów włączymy do zespołu, i klient podejmuje decyzję, czy chce realizować plan. Przedsiębiorcy decydujący się na takie przedsięwzięcie powinni być szczerzy. Moim zadaniem, wraz z pozostałymi specjalistami, jest wskazanie klientowi prawidłowej drogi i zawracanie ze ścieżek, które nie są dla niego korzystne lub są niemożliwe do realizacji z punktu widzenia prawa. Jeśli zespół nie otrzyma pełnych informacji, proces nie może zostać prawidłowo przeprowadzony. Przedsiębiorca powinien również mieć świadomość, że tworzenie planu sukcesji trwa od kilku tygodni (dla niewielkich, dobrze przygotowanych firm) do kilku miesięcy, a nawet lat. Im większa firma, tym dłuższy proces. Potrzebna jest zatem cierpliwość i wytrwałość.

– W Polsce wciąż panuje przekonanie, że majątek tworzymy po to, aby zostawić go rodzinie. Czy włączenie do testamentu i planu sukcesji spadkobierców niespokrewnionych jest trudne?

Sz.M.: Rozumiem to przekonanie, ponieważ jesteśmy narodem, który wciąż buduje swój majątek. W Polsce jest bardzo mało tzw. „old money” – starych fortun. Z prawnego punktu widzenia, zapis testamentowy na rzecz spadkobiercy niespokrewnionego jest prosty. Pojawia się jednak kwestia emocji rodzinnych związanych z akceptacją takiego zapisu na rzecz np. wieloletniego przyjaciela, pracownika firmy, czy też podmiotów prawnych, takich jak organizacje pozarządowe i ich działania społeczne, które są szczególnie bliskie osobie sporządzającej testament. Jeśli w rodzinie panuje kultura dzielenia się i pomagania osobom spoza kręgu więzi, akceptacja spadkobierców niespokrewnionych przychodzi łatwiej. Oczywiście, zdarzają się spadkobiercy zaskoczeni, że nie otrzymali nic lub za mało. Jestem jednak przekonany, że dobrze przygotowany testament jest wynikiem rodzinnych rozmów, podczas których przedstawiamy bliskim nasz plan i intencje. Spisanie testamentu bez ich wiedzy może szybciej wywołać negatywne emocje. Są jednak osoby, które nie mają współmałżonków ani bliskiej rodziny i to one powinny rozważyć, komu i jak przekazać dorobek swojego życia.

– Czy w Pana testamencie uwzględniono spadkobierców niespokrewnionych?

Sz.M.: Tak, jest to organizacja pozarządowa, którą od lat wspieramy z żoną. Polecam rozwiązanie, które sami stosujemy: podczas układania domowego budżetu utworzyliśmy subkonto nazwane „Dobroczynność”, na które co miesiąc wpłacamy pewien procent naszych przychodów. Stworzyliśmy w ten sposób rezerwę, z której korzystamy, gdy chcemy pomóc osobie bliskiej w kłopotach finansowych lub przekazać środki na cele społeczne. Dzieje się to bez naruszania bieżących dochodów, co pozwala nam nie mieć poczucia, że sobie czegoś odmawiamy. Robimy tak od lat, a dla nas zapis testamentowy na cel społeczny jest równie naturalny, jak wykorzystanie prostego narzędzia wsparcia, jakim jest przekazanie organizacji pozarządowej 1,5% podatku.

– Czy w Polsce jest wielu doradców testamentowo-spadkowych?

Sz.M.: Nikt tego dokładnie nie policzył. Sądząc jednak po liczbie klientów, zainteresowanie doradztwem sukcesyjnym wzrasta. Przedsiębiorcy, którzy zaczęli budować swoje firmy w latach 1990-2000, osiągnęli wiek, w którym naturalnie pojawia się myśl o zabezpieczeniu rodziny i majątku na przyszłość. Coraz więcej osób indywidualnych rozważa również spisanie testamentu, aby rozporządzić swoimi dobrami w sposób inny niż nakazuje dziedziczenie ustawowe. Jak pokazuje wiele przykładów, brak dobrze skonstruowanego testamentu generuje liczne problemy, zarówno w biznesie, jak i w życiu rodzinnym, nawet jeśli nie ma w tle działalności gospodarczej.

Aby dowiedzieć się, jak obdarować w testamencie bliskich i wesprzeć działania organizacji pozarządowych, odwiedź stronę: www.napisztestament.org.pl. Możesz tam pobrać bezpłatny „Informator Testamentowy” i poznać transparentne organizacje, którym warto zapisać dobro, które trwa.

Szymon Michna jest ekspertem i Bohaterem 10. edycji ogólnopolskiej kampanii społecznej „Napisz Testament – Zapisz Dobro, które Trwa”, której celem jest zachęcenie do spisywania testamentów i uwzględniania w nich organizacji pozarządowych tworzących lepszą przyszłość. Kampanię realizuje Koalicja organizacji pozarządowych NAPISZ TESTAMENT.

Magdalena Gajda, Fundacja Otwarte Forum

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google. Artykuł sponsorowany Udostępnij artykuł Newsletter Bądź na bieżąco z informacjami ze świata biznesu i finansów Zapisz się

Najpopularniejsze w BUSINESS INSIDER

Tylko u nas Biznes

Jak mądrze kupić samochód, czym będziemy jeździć za 5 lat. Radzi człowiek sprzedający najwięcej aut w Polsce

dzisiaj 09:06 Mikołaj Kunica Biznes

Oto trzej najwięksi dobroczyńcy Ameryki. Przekazali miliardy dolarów

wczoraj 21:19 Beata Michalik Materiał promocyjny

AI tworzy nowych miliarderów i nową architekturę kapitału. Na Impact’26 eksperci pokażą, jak powstają biznesowe jednorożce

wczoraj 14:40 Materiał promocyjny

Bogate wyposażenie to standard w LEXUSIE. LBX, UX i NX w podstawowych wersjach z pełną listą udogodnień

wczoraj 13:25 Materiał promocyjny

Jak Samsung zbudował i utrzymał dominację na rynku telewizorów przez 20 lat

wczoraj 13:02 Biznes

Poważna awaria aplikacji banku w Wielkiej Brytanii. "Oglądałam czyjeś życie"

czwartek 17:52 Tomasz Gdaniec Biznes

Orlen przelicza, ile warte są jego aktywa. Ubyło kilka miliardów

czwartek 16:12 Damian Słomski Materiał promocyjny

Eurocash cyfryzuje obszar HR. Jak technologia SAP zmienia zarządzanie ludźmi w dużej organizacji

czwartek 14:26 Materiał promocyjny

TYTANI OTOMOTO 2026: AI zmienia reguły gry w motoryzacji

czwartek 13:25 Biznes

Ponowny strajk w Lufthansie. Odwołanych ok. 600 lotów

czwartek 11:33 Zuzanna Staszewska-Jedynasty Biznes

Szef Paramount spotkał się z pracownikami Warner Bros. "Nie wierzymy mu"

czwartek 11:33 Beata Michalik Biznes

Ograniczenie dla Niemców w polskim mieście. Tylko tyle mogą zatankować

czwartek 11:29 Aleksander Łazor, Jackie Richard Biznes

To już koniec słynnego pola uprawnego na osiedlu w Lublinie. Wiadomo, co tam powstanie

czwartek 09:23 Beata Michalik Biznes

Biznes w cieniu wojny. Banki zamykają biura w Dubaju

środa 21:51 Anna Unton Materiał promocyjny

Na co zwracać uwagę wybierając swoją pierwszą pracę w 2026 roku?

środa 11:30 Biznes

Polska największym importerem broni w NATO. Rekordowe liczby z raportu

środa 10:56 Filip Madejski Materiał promocyjny

Zakup energii strategiczną decyzją firm w 2026 roku. Jak robić to efektywnie – wyjaśniamy w E.ON Talks

środa 10:30 Biznes

Harvey Weinstein narzeka na swoją emeryturę. Tyle płaci mu Disney

środa 10:16 Tomasz Gdaniec Materiał promocyjny

Transformacja branży prawniczej w erze AI. Wolters Kluwer publikuje raport Future Ready Lawyer 2026

środa 10:15 Biznes

Miliardy z KPO zmieniły układ na rynku IT. Spółki ostrzą zęby na wielkie kontrakty

środa 06:30 Jacek Frączyk Materiał promocyjny

Kapitał, odwaga i 175 tysięcy złotych w puli nagród. Pomorze Zachodnie szuka biznesowych liderów

środa 00:00 Materiał promocyjny

Polski konsument zaczyna dyktować tempo markom

wtorek 14:46 Biznes

Szef Paramount pozwany. W grze setki milionów dolarów

wtorek 13:24 Łukasz Gosik Biznes

Gigant technologiczny pozywa Pentagon. W tle kontrakt na setki milionów dolarów

wtorek 12:24 Paweł Pązik Biznes

Policja weszła do willi rosyjskiego oligarchy. Przeszukania na Majorce

wtorek 11:11 Łukasz Gosik Biznes

Wojna milionerów i licytacja galerii przy zakopiance. "Ostrzegam"

wtorek 09:22 Łukasz Gosik Biznes

"Bezpieczna przystań" czy ryzyko w obliczu wojny? Polacy o inwestycji w złoto

wtorek 07:01 Łukasz Gosik Biznes

Uwolnienie rezerw ropy naftowej. "Jeszcze nie ma decyzji"

poniedziałek 15:54 Jan Manicki Materiał promocyjny

Budujmy, ale nie u mnie

poniedziałek 12:07 Materiał promocyjny

Biznes ochłonął po „boomie” na AI. Teraz eksperci Comarch pokażą, jakiej AI realnie potrzebują firmy

poniedziałek 10:22 Biznes

Osiem centrów handlowych w Polsce w rękach Węgrów. To jedna z największych transakcji

niedziela 21:58 Beata Michalik Biznes

Spółka stoi nad przepaścią. A związki zawodowe? Mają eldorado

niedziela 17:18 Sonia Sobczyk-Grygiel Biznes

Polskie ePłatności i Przelewy24 łączą siły. Powstaje największy ekosystem płatności w Polsce

niedziela 01:00 Tylko u nas Biznes

Król butów, książę skarpetek i sułtan torebek. Tylko u nas szef Modivo o tym, co rządzi w biznesie fashion

07.03.2026 Mikołaj Kunica Biznes

LOT wysyła samoloty po Polaków. Tym razem do wakacyjnego hitu

07.03.2026 Jakub Ceglarz Biznes

Szef Google dostał podwyżkę. Może zgarnąć kosmiczną sumę, ale jest warunek

07.03.2026 Katarzyna Gajdecka, Dziennikarze Business Insider Polska Materiał promocyjny

Europa Środkowa może wygrać cyfrową transformację. Pod jednym warunkiem

06.03.2026 Materiał promocyjny

Rekordy na kolei. Jak zarządza się spółką, która przewozi 89 mln pasażerów rocznie i prowadzi miliardowe inwestycje?

06.03.2026 Materiał promocyjny

Wybraliśmy najlepsze programy do fakturowania z KSeF 2026 – sprawdź, który pasuje do Twojego biznesu

05.03.2026 Materiał promocyjny

Wyzwania Polski w praktyce: EEC Trends o priorytetach rozwojowych w nowym porządku

05.03.2026 Biznes

Robert Tomaszewski przejmuje stery w LINK4. PZU szykuje kluczową decyzję

05.03.2026 Tylko u nas Biznes

Głupota czy amnezja. Jak PiS bawi się zapałkami przy dystrybutorach [OPINIA]

04.03.2026 Bartek Godusławski Biznes

Amerykańskie firmy inwestują miliardy. Polska staje się hubem produkcyjnym Europy

04.03.2026 Elżbieta Glapiak Biznes

Luty znów rozczarował właścicieli wiatraków. Fotowoltaika nie pomogła

04.03.2026 Jacek Frączyk Biznes

Tyle ma zarabiać nowy właściciel TVN. "Wierzymy w aktywa, które kupujemy"

03.03.2026 Beata Michalik Biznes

Ta inwestycja zmieni oblicze Portu Gdynia. Możliwości zwiększą się o 25 mln ton

03.03.2026 Dominik Kołodziej Materiał promocyjny

E-commerce rośnie w siłę. Co piąta firma w Polsce wciąż ignoruje sprzedaż online

03.03.2026 Biznes

Nagła śmierć rosyjskiego biznesmena. Jego nazwisko było w aktach Epsteina

03.03.2026 Beata Michalik ## Wyniki Biznes Fakty: W kontekście strategii biznesowych i wyników firm w 2026 roku, kluczowe stają się procesy sukcesji i planowania długoterminowego. Dynamiczne zmiany rynkowe oraz nieprzewidywalność zdarzeń losowych wymuszają na przedsiębiorcach proaktywne podejście do zabezpieczania ciągłości działania ich firm. Wzrost zapotrzebowania na profesjonalne doradztwo testamentowo-spadkowe świadczy o dojrzewaniu polskiego rynku i coraz większej świadomości biznesowej. Firmy, które już w 2026 roku skutecznie wdrożą transparentne plany sukcesyjne, zapewnią sobie stabilność i możliwość dalszego rozwoju, minimalizując ryzyko dezorganizacji i potencjalnych strat. Dotyczy to zarówno dużych korporacji, jak i mniejszych przedsiębiorstw, dla których ciągłość działalności i bezpieczeństwo finansowe rodziny stanowią priorytet. Jest to szczególnie istotne w obliczu ewolucji modeli biznesowych, gdzie często kluczowe staje się połączenie tradycyjnych wartości z nowoczesnymi narzędziami, w tym zaawansowanymi aplikacjami do zarządzania i komunikacji. Uaktualnienia oprogramowania i prawidłowe ustawienia systemów informatycznych będą wspierać te procesy, a możliwość pobrania niezbędnych materiałów informacyjnych, takich jak „Informator Testamentowy”, ułatwi przedsiębiorcom podejmowanie świadomych decyzji.