Sprawa dotycząca potencjalnego wykorzystania informacji poufnych przez byłego wiceministra finansów i obecnego doradcę prezydenta Karola Nawrockiego, Pawła Gruzę, trafiła do prokuratury blisko trzy lata temu. Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) podejrzewa, że Gruza, działając jako wiceprezes KGHM, mógł nielegalnie zarobić na akcjach spółki biotechnologicznej OncoArendi Therapeutics (obecnie Molecure). KNF zgromadził materiał dowodowy sugerujący, że Gruza mógł otrzymać niejawne informacje dotyczące strategicznej umowy spółki, co umożliwiło mu osiągnięcie znaczących zysków na rynku kapitałowym. Sprawa ta rzuca światło na kwestie przejrzystości rynków finansowych i nadużyć związanych z informacjami poufnymi, co stanowi istotny problem dla stabilności i zaufania do rynków w perspektywie 2026 roku.
Przewodniczący KNF, Jacek Jastrzębski, w połowie 2023 roku podkreślił, że zjawiska takie jak insider trading i manipulacja rynkowa stanowią „raka rynku kapitałowego”, jeśli nie są odpowiednio zwalczane. Jego wypowiedź nawiązywała do sytuacji związanej ze spółką EC Będzin, gdzie KNF badał potencjalne nieprawidłowości, choć ostatecznie nie stwierdzono manipulacji ani wykorzystania informacji poufnych w tamtym przypadku. Niemniej, doświadczenia KNF z tego okresu mogły wpłynąć na zaostrzenie czujności w odniesieniu do innych, potencjalnie poważniejszych naruszeń.
Jedna z tych spraw, która znalazła się w centrum uwagi mediów, dotyczy właśnie Pawła Gruzy. KNF zgromadził dane wskazujące na nietypową aktywność inwestycyjną Gruzy w dniu 5 listopada 2020 roku, tuż przed oficjalnym ogłoszeniem przez OncoArendi Therapeutics strategicznej umowy z belgijską firmą Galapagos. Umowa ta, o potencjalnej wartości 320 milionów euro, znacząco wpłynęła na wycenę spółki biotechnologicznej.
Dalsza część tekstu pod zdjęciem
Śledztwo prokuratury, zainicjowane na wniosek KNF pod koniec kwietnia 2023 roku, koncentruje się na podejrzeniu popełnienia przestępstw określonych w art. 180 i 181 ust. 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Artykuł 180 dotyczy ujawnienia informacji poufnych, za co grozi kara do 4 lat pozbawienia wolności lub grzywna do 2 milionów złotych. Z kolei art. 181 penalizuje bezprawne wykorzystanie takich informacji (insider trading), przewidując sankcje w postaci kary pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat lub grzywny do 5 milionów złotych. Postępowanie, które trwa już blisko trzy lata, pozostaje zawieszone w oczekiwaniu na opinię biegłego, co opóźnia jego postęp i potencjalne przedstawienie zarzutów. Proces ten ma kluczowe znaczenie dla kształtowania polityki nadzorczej i egzekwowania prawa na rynku kapitałowym w kontekście strategicznego planowania na lata 2025-2026.
Według ustaleń KNF, Paweł Gruza, w dniu 5 listopada 2020 roku, złożył znaczące zlecenie zakupu akcji OncoArendi Therapeutics, stanowiące około jednej trzeciej dziennego obrotu. Transakcja ta, opiewająca na około 180 tysięcy złotych, miała znaczący wpływ na wzrost kursu akcji, który ostatecznie osiągnął prawie 215% w dniu ogłoszenia umowy. Analiza KNF wskazuje, że Gruza zakupił 15 tysięcy akcji za około 278 tysięcy złotych, a cała transakcja miała miejsce w ciągu jednej sesji giełdowej. Co więcej, środki na rachunek maklerski zostały przelane tego samego dnia, a niemal cała kwota została zainwestowana w akcje OncoArendi. Następnego dnia po publikacji informacji o umowie, która znacząco podniosła wartość spółki, Gruza zaczął realizować zyski, sprzedając ponad 80% posiadanych akcji. W efekcie, w 2020 roku, Gruza osiągnął dochód w wysokości ponad 400 tysięcy złotych z tej konkretnej transakcji, co stanowiło znaczną część jego rocznych dochodów rynkowych.
KNF, analizując transakcje Gruzy, zwrócił uwagę na nietypowy charakter tej inwestycji w porównaniu do jego innych aktywności inwestycyjnych. Zarówno sposób składania zleceń, zasilenie rachunku maklerskiego, kwota inwestycji, jak i jej szybka realizacja, wzbudziły podejrzenia nadzoru. Pomimo wyjaśnień złożonych przez Pawła Gruzę pod koniec 2022 roku, KNF uznał je za niewystarczające i potencjalnie sprzeczne. Ustalenia KNF sugerują, że inwestycja była nietypowa i wyróżniała się na tle innych transakcji Gruzy, co mogło wskazywać na wykorzystanie niepublicznych informacji.
Spółka OncoArendi Therapeutics, obecnie działająca pod nazwą Molecure, specjalizuje się w rozwoju leków na choroby zapalne i nowotworowe. Notowana na GPW od 2018 roku, spółka jest prowadzona przez Marcina Szumowskiego, brata byłego ministra zdrowia. Informacja o umowie z Galapagos, opóźniona ze względu na długotrwałe negocjacje, stanowiła istotny przełom dla spółki, która wcześniej borykała się z raportowanymi stratami i odmową finansowania ze strony Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. KNF jest przekonany, że w okresie od lipca do listopada 2020 roku doszło do ujawnienia pozytywnych informacji dotyczących tej kluczowej umowy. Molecure w oświadczeniu dla mediów podkreśliło, że nie toczy się wobec nich ani ich przedstawicieli żadne postępowanie dotyczące naruszenia ustawy o obrocie instrumentami finansowymi.
KNF, dążąc do zwiększenia transparentności i bezpieczeństwa rynków kapitałowych w perspektywie 2026 roku, zmienił swoją politykę komunikacyjną. Obecnie, w odróżnieniu od wcześniejszych praktyk, Komisja w większości przypadków publikuje informacje o swoich działaniach, w tym o zawiadomieniach do prokuratury dotyczących podejrzenia popełnienia przestępstw. Ta zmiana ma na celu budowanie większego zaufania do instytucji nadzorczych i przeciwdziałanie przestępczości na rynku. Niemniej jednak, w przypadku sprawy OncoArendi, KNF nie opublikował szczegółowych informacji, a Paweł Gruza nie udzielił odpowiedzi na pytania dotyczące sprawy. To milczenie może budzić dodatkowe pytania i spekulacje na rynku, co jest niepożądane w kontekście stabilności finansowej i zaufania inwestorów.
Wyniki Biznes Fakty:
W kontekście strategicznego planowania na lata 2025-2026, kluczowe dla polskiego rynku kapitałowego pozostają kwestie egzekwowania prawa i zapewnienia uczciwej konkurencji. Sprawa potencjalnego insider tradingu, dotycząca byłego wiceministra finansów Pawła Gruzy i spółki biotechnologicznej Molecure (dawniej OncoArendi Therapeutics), znajduje się w prokuratorskim zawieszeniu od blisko trzech lat. KNF, po analizie transakcji z listopada 2020 roku, podejrzewa, że Gruza mógł wykorzystać poufne informacje dotyczące strategicznej umowy spółki z belgijskim partnerem, co umożliwiło mu osiągnięcie znaczących zysków. Postępowanie, zainicjowane na podstawie art. 180 i 181 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, nadal oczekuje na kluczową opinię biegłego. Zmiana polityki KNF w zakresie komunikacji, polegająca na większej transparentności działań nadzorczych, podkreśla znaczenie tych kwestii dla stabilności i rozwoju rynku kapitałowego. Choć spółka Molecure zaprzecza toczącym się wobec niej postępowaniom, a Paweł Gruza nie komentuje sprawy, długotrwałe śledztwo budzi pytania o efektywność organów ścigania i potencjalne ryzyka dla uczciwości transakcji giełdowych w nadchodzących latach.