Najwyższa Izba Kontroli (NIK) opublikowała raport podsumowujący działania PKP Polskie Linie Kolejowe (PLK) w okresie od 2017 do 2024 roku, skupiając się na ośmiu kluczowych projektach infrastrukturalnych współfinansowanych ze środków unijnych, których łączna wartość przekraczała 8,49 mld zł. Wyniki kontroli rzucają niepokojące światło na proces realizacji tych inwestycji, wskazując na szereg nieprawidłowości, które przełożyły się na znaczące opóźnienia i wzrost kosztów. Z perspektywy makroekonomicznej, opisana sytuacja w PKP PLK ma kilka istotnych wymiarów. Po pierwsze, dotyczy efektywności wydatkowania środków publicznych, w tym funduszy europejskich. Niewłaściwe planowanie i zarządzanie projektami inwestycyjnymi prowadzi do marnotrawstwa zasobów, co może negatywnie wpływać na ogólny potencjał wzrostu gospodarczego kraju. Opóźnienia w kluczowych projektach infrastrukturalnych, takich jak modernizacja kolei, mogą skutkować ograniczeniem przepustowości transportowej, zwiększeniem kosztów logistyki dla przedsiębiorstw i zmniejszeniem konkurencyjności polskiej gospodarki na arenie międzynarodowej. Po drugie, problem nierzetelnych wykonawców i braku należytego nadzoru nad realizacją kontraktów generuje straty finansowe. Jak wynika z raportu, spółka „podarowała” wykonawcom kary umowne w wysokości 27,7 mln zł, a także zaniedbała egzekwowanie innych roszczeń o wartości 17,8 mln zł. Te kwoty, zamiast zasilać budżet państwa lub być przeznaczone na dalsze inwestycje, obciążają finanse publiczne. Z perspektywy budżetowej, takie straty mogą wymagać zwiększenia długu publicznego lub ograniczenia wydatków w innych obszarach, co w kontekście obecnej sytuacji makroekonomicznej, charakteryzującej się presją inflacyjną i rosnącymi kosztami obsługi długu, jest szczególnie problematyczne. Po trzecie, raport NIK podkreśla błędy w programach funkcjonalno-użytkowych i nieefektywny monitoring inwestycji. Z perspektywy Narodowego Banku Polskiego (NBP) oraz banków centralnych innych państw, takie niedociągnięcia w zarządzaniu projektami infrastrukturalnymi mogą mieć pośredni wpływ na inflację. Opóźnienia w realizacji inwestycji mogą wpływać na łańcuchy dostaw i dostępność dóbr i usług, co w pewnych okolicznościach może podsycać presję cenową. Ponadto, znaczące przekroczenia budżetowe, jak w tym przypadku wzrost kosztów o blisko 500 mln zł, mogą sygnalizować tendencje do niekontrolowanego wzrostu wydatków publicznych, co jest jednym z czynników branych pod uwagę przy kształtowaniu polityki monetarnej. Szczególnie niepokojące jest wskazanie na kradzież infrastruktury o wartości ponad 12,5 mln zł z powodu braku należytego zabezpieczenia placu budowy. To obraz rażącej niegospodarności i braku kontroli, który dodatkowo obciąża finanse publiczne i podważa zaufanie do efektywności zarządzania spółkami Skarbu Państwa. Globalny kontekst gospodarczy, naznaczony niepewnością, podwyższonymi stopami procentowymi i presją inflacyjną, sprawia, że efektywne wykorzystanie każdego złotego z publicznych funduszy jest kluczowe dla stabilności makroekonomicznej kraju. Zaniedbania w tak dużych projektach infrastrukturalnych mogą mieć długofalowe negatywne konsekwencje dla polskiej gospodarki, wpływając na jej zdolność do konkurowania na rynkach międzynarodowych i generowania zrównoważonego wzrostu. NIK apeluje o wdrożenie programów naprawczych w procesie planowania przyszłych inwestycji. Jest to kluczowe dla odbudowy efektywności wydatkowania środków publicznych, zapewnienia terminowości realizacji projektów strategicznych i minimalizowania ryzyka finansowego dla budżetu państwa w kontekście globalnych wyzwań gospodarczych. *** Wyniki Biznes Fakty: * **Wzrost kosztów:** Realizacja ośmiu kluczowych inwestycji kolejowych współfinansowanych z UE, o łącznej wartości 8,49 mld zł, wiązała się ze wzrostem kosztów o blisko 500 mln zł, z czego prawie 30 mln zł obciążono spółkę PKP PLK. * **Opóźnienia:** Kontrole wykazały opóźnienia w realizacji projektów sięgające nawet pięciu lat. * **Nieegzekwowane kary:** PKP PLK zrezygnowało z naliczenia kar umownych na kwotę 27,7 mln zł, a także zwlekało z odzyskaniem 17,8 mln zł innych roszczeń wobec wykonawców. * **Kradzież infrastruktury:** Na jednej z budów doszło do kradzieży infrastruktury o wartości ponad 12,5 mln zł z powodu braku odpowiedniego zabezpieczenia placu budowy przez nierzetelnego wykonawcę. * **Błędy w planowaniu:** NIK wskazała na nieprawidłowości w przygotowaniu dokumentacji, zaniedbania na etapie planowania, w tym błędy w programach funkcjonalno-użytkowych oraz nieefektywny monitoring inwestycji.
Oryginalny artykuł : businessinsider.com.pl