Porozumienie handlowe między Unią Europejską a krajami Mercosur to największa umowa handlowa, jaką UE zawarła poza kontynentem europejskim. W toku wieloletnich rozmów projekt wywoływał spory między państwami członkowskimi Unii, jak również wewnątrz nich, również w Polsce. Mercosur posiada kilka punktów wspólnych z UE, ale generalnie przeważają odmienności.
- Unia Europejska prowadzi rokowania w sprawie układu handlowego z państwami Mercosur od schyłku lat 90. XX wieku, a końcowe ustalenia polityczne obwieszczono w 2024 r. Umowa finalnie została sygnnowana w 2026 r.
- Mercosur to związek celny państw Ameryki Południowej utworzony w 1991 r., zrzeszający Brazylię, Argentynę, Paragwaj oraz Urugwaj, ze statusem stowarzyszeniowym dla innych państw
- W odróżnieniu od Unii Europejskiej, Mercosur ogranicza się do polityki celnej i nie posiada instytucji ponadnarodowych ani wspólnej waluty
- Więcej informacji o biznesie znajdziesz na stronie Businessinsider.com.pl
Rozmowy handlowe pomiędzy Unią Europejską a Mercosur trwają od późnych lat 90. XX wieku. Po przeszło 25 latach rokowań strony obwieściły polityczne przymierze o partnerstwie w grudniu 2024 r., które ma powołać największą strefę wolnego handlu spajającą przeszło 700 mln odbiorców po obu stronach Atlantyku. Ostatecznie ugrupowaniom udało się osiągnąć konsensus i umowa została podpisana.
Dalsza część artykułu znajduje się pod materiałem wideo
Umowa z Mercosurem szansą dla Europy
Umowa zakłada stopniową likwidację ceł na większość towarów oraz udogodnienia handlowe i inwestycyjne, jednak cały proces ratyfikacji przez Parlament Europejski i kraje członkowskie UE wciąż trwa i wzbudza silne polemiki.
Dyskusja publiczna wokół umowy jest burzliwa: liczne państwa członkowskie UE, szczególnie Francja i Polska, wyrażają zaniepokojenie odnośnie skutków dla rolnictwa, standardów środowiskowych oraz bezpieczeństwa sanitarnego produktów importowanych z krajów Mercosur. Na łamach Business Insider Polska pisaliśmy wielokrotnie, na czym polegają spory dotyczące zawarcia umowy pomiędzy dwoma ugrupowaniami.
Czytaj też: Co dla Polaków znaczy to szeroko komentowane porozumienie międzynarodowe?
Czym jest Mercosur?
Mercosur, inaczej Mercado Común del Sur (z hiszp. Południowy Wspólny Rynek), to blok ekonomiczny państw Ameryki Południowej utworzony w 1991 r. traktatem z Asunción, stolicy Paragwaju. Jego głównym założeniem od początku była liberalizacja handlu oraz zniesienie ceł pomiędzy państwami członkowskimi. Strukturalnie Mercosur działa jako unia celna, a zatem model integracji, w którym państwa nie tylko obniżają bariery handlowe między sobą, lecz również stosują wspólną zewnętrzną taryfę celną w stosunku do państw trzecich. To plasuje Mercosur wyżej niż jedynie swobodna strefa wolnego handlu, lecz nadal znacząco niżej niż kompletny rynek wewnętrzny czy unia gospodarczo-polityczna.
Status Wenezueli w Mercosur
Do Mercosur w pełni przynależą cztery państwa: Brazylia, Argentyna, Paragwaj i Urugwaj. Wenezuela przystąpiła w 2012 r., jednak została zawieszona w 2016 r. z powodu naruszeń obustronnych zobowiązań oraz reguł demokratycznych. Poza tym blok kooperuje również z szeregiem państw stowarzyszonych, takich jak Chile, Peru, Kolumbia, Boliwia, Ekwador czy Surinam. Status ten umożliwia współpracę handlową bez pełnej integracji celnej, a w przypadku Boliwii trwa proces formalnej akcesji. Państwo to dostosowuje obecnie swoje ustawodawstwo do wymagań Mercosur i powinno w pełni przyłączyć się do bloku w 2028 albo 2029 r.
Zakres integracji wewnątrz Mercosur jest stosunkowo mały. Blok zajmuje się przede wszystkim polityką celną oraz ułatwianiem obiegu towarów i usług, a także koordynacją części polityk gospodarczych. Brak jest jednak elementów charakterystycznych dla bardziej zaawansowanych projektów integracyjnych: Mercosur nie posiada wspólnej waluty, nie wprowadził całkowitej swobody przepływu osób, a jego instytucje mają raczej charakter międzyrządowy niż ponadnarodowy. Innymi słowy — to platforma kooperacji państw, a nie organizm z własnym centrum decyzyjnym. Nie ma w Mercosur czegoś na wzór unijnego traktatu lizbońskiego, ani w ogóle dokumentu, który w podobny sposób ustrojowo wzmocniłby i scalił integrację.
Czytaj też: Dlatego rolnicy obawiają się Mercosuru. Ale czy mają rację?
Czym różni się Mercosur od Unii Europejskiej?
Na tym tle różnice względem Unii Europejskiej są bardzo widoczne. UE jest obecnie jednym z najbardziej rozwiniętych projektów integracyjnych na świecie, łącząc elementy wspólnego rynku, unii celnej, unii gospodarczej, a miejscami nawet unii politycznej. W odróżnieniu od Mercosur Unia dysponuje własnym budżetem centralnym, rozbudowanymi politykami sektorowymi (np. rolną, spójnościową, konkurencji), wspólną walutą w części państw członkowskich oraz silnymi instytucjami ponadnarodowymi takimi jak Komisja Europejska, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej czy Parlament Europejski. W UE swoboda przepływu osób jest pełna, a w Mercosur — jedynie częściowa. W praktyce oznacza to, że Mercosur pozostaje projektem ściśle handlowym, podczas gdy Unia Europejska jest złożonym systemem ekonomiczno-prawnym z elementami wspólnej suwerenności.
Pod względem potencjału gospodarczego Mercosur obejmuje około 260–270 mln konsumentów, podczas gdy UE liczy ok. 450 mln. Różnice występują również w strukturach gospodarek: Mercosur to w dużej mierze siła surowcowo-rolna (soja, wołowina, cukier, ropa), natomiast UE jest gospodarką wysoko przetworzoną. Ta asymetria powoduje, że rokowania handlowe między oboma blokami ogniskują się wokół spornych sektorów: z jednej strony dostęp produktów rolnych z Ameryki Południowej na rynek europejski, z drugiej — dostęp europejskich firm przemysłowych (m.in. motoryzacyjnych) do rynku Mercosur. Do tego dochodzą kwestie środowiskowe, w tym szczególnie wylesianie Amazonii, które z perspektywy Unii zyskały w ostatnich latach charakter warunku politycznego.
Przeciw umowie UE z Mercosur stanowczo protestują także polscy rolnicy, którzy zapowiedzieli demonstracje w całej Polsce, a także paraliż Warszawy.
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google.