Ministerstwo Finansów planuje wprowadzenie istotnych zmian w zakresie egzekucji administracyjnej, mających na celu zwiększenie minimalnych gwarancji ochrony osób eksmitowanych. Projekt nowelizacji przewiduje wzmocnienie zabezpieczeń dla kobiet w ciąży i osób małoletnich, chroniąc je przed eksmisją „na bruk” [cite: 15, 16]. Zostanie również wprowadzony zakaz przeprowadzania eksmisji w okresie zimowym.
Obecne prawo rozróżnia eksmisję w trybie egzekucji sądowej i administracyjnej. Egzekucja sądowa zapewnia szereg gwarancji dla eksmitowanych, w tym generalny zakaz eksmisji „donikąd” na gruncie prawa cywilnego [cite: 15, 16]. Projektodawcy zwracają uwagę, że ochrona ta nie jest stosowana, gdy podstawą obowiązku opróżnienia lokalu jest decyzja administracyjna. W takich przypadkach osoby eksmitowane, w tym te wymagające szczególnej ochrony, pozostają bez zabezpieczenia przed bezdomnością.
Rewolucja w egzekucji administracyjnej
Projektodawcy podkreślają, że brak minimalnych gwarancji ochrony przed eksmisją „na bruk” dla osób, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych, narusza zasadę poszanowania godności człowieka.
Od listopada do marca bez eksmisji. Sprawdź, kogo będą chronić nowe przepisy
Zgodnie z nowymi przepisami, eksmisje będą co do zasady niemożliwe do przeprowadzenia w okresie od 1 listopada do 31 marca roku następnego. Istnieją jednak wyjątki, np. gdy decyzja o opróżnieniu lokalu została wydana z powodu rażącego lub uporczywego naruszania porządku domowego, niewłaściwego zachowania uciążliwego dla innych mieszkańców, lub zajęcia lokalu bez tytułu prawnego.
Egzekutor będzie zobowiązany do zapewnienia eksmitowanej osobie, jej rodzinie i domownikom lokalu, do którego przysługuje im tytuł prawny. W przypadku braku takiego lokalu, eksmisja nie będzie możliwa do momentu, aż gmina zapewni tymczasowe pomieszczenie na wniosek organu egzekucyjnego. Jeśli osoba eksmitowana nie będzie miała prawa do lokalu tymczasowego, zostanie skierowana do noclegowni lub schroniska dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi, gdzie gmina również zapewni schronienie.
Rząd chce wzmacnienia ochronę kobiet w ciąży i dzieci
Projekt przewiduje dodatkowe zabezpieczenia dla osób szczególnie chronionych. Postępowanie egzekucyjne zostanie zawieszone, jeśli obowiązek opróżnienia lokalu dotyczy: kobiety w ciąży, osoby małoletniej, osoby niepełnosprawnej lub ubezwłasnowolnionej, a także opiekuna tych osób mieszkającego z nimi. Ochrona obejmie również osoby obłożnie chore, emerytów, rencistów spełniających kryteria pomocy społecznej oraz osoby bezrobotne. W takich sytuacjach wierzyciel będzie musiał skierować powództwo do sądu powszechnego o ustalenie prawa do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu.
Propozycja zakłada również wyłączenie ochrony, jeśli zobowiązany otrzymał odszkodowanie lub zaliczkę na poczet odszkodowania za utratę własności lokalu.
Kiedy eksmisja nie zostanie wstrzymana?
Ochrona nie będzie przysługiwać w przypadkach rażącego lub uporczywego naruszania porządku domowego, niewłaściwego zachowania uciążliwego dla innych mieszkańców, zajęcia lokalu bez tytułu prawnego, a także w sytuacji wydania wobec zobowiązanego orzeczenia o stosowaniu przemocy domowej.
Według danych Ministerstwa Sprawiedliwości, w latach 2022–2024 wpłynęło do kancelarii komorniczych 13 544 wniosków o eksmisję sądową, w tym 1573 dotyczące najmu socjalnego lub zamiennego. Na koniec pierwszego półrocza 2025 r. pozostało do wykonania 12 793 wniosków. (PAP)
kblu/ mark/
Wyniki Biznes Fakty:
Zmiany w przepisach dotyczących egzekucji administracyjnej mogą wpłynąć na rynek najmu, potencjalnie ograniczając ryzyko dla najemców i zwiększając koszty dla wierzycieli w przypadku trudności z eksmisją. Dla sektora deweloperskiego i komercyjnego, szczególnie w kontekście przyszłych inwestycji i stabilności czynszów, istotne będzie monitorowanie wpływu tych regulacji na płynność rynku nieruchomości. W perspektywie 2026 roku, wzmocnienie ochrony eksmitowanych może pośrednio wpłynąć na dostępność zasobów mieszkaniowych na wynajem oraz na stabilność przychodów z najmu, szczególnie w przypadku lokali objętych decyzjami administracyjnymi. Zdolność kredytowa podmiotów inwestujących w nieruchomości może być analizowana z uwzględnieniem potencjalnego ryzyka związanego z wydłużonym procesem odzyskiwania nieruchomości w sytuacjach spornych, co wymagać będzie od inwestorów dokładniejszej analizy scenariuszy i potencjalnych zabezpieczeń.
Informacje przygotowane na podstawie materiałów : www.bankier.pl