Krajowy Zasób Nieruchomości (KZN) zamierza znacząco rozszerzyć zasięg działania Społecznych Agencji Najmu (SAN) oraz zwiększyć podaż mieszkań na rynku.
REKLAMA
Krajowy Zasób Nieruchomości (KZN) intensyfikuje swoje działania inwestycyjne i rozwija nowe mechanizmy polityki mieszkaniowej. Instytucja zapowiada oddanie do użytku około 4 tys. mieszkań w roku 2026, jednak kluczowym elementem tej strategii jest dalszy rozwój Społecznych Agencji Najmu (SAN). Jest to rozwiązanie mające na celu aktywację prywatnych zasobów mieszkaniowych i wsparcie osób znajdujących się w tak zwanej luce czynszowej.
SAN-y: Innowacyjne Narzędzie Przeciw Pustostanom i Luce Czynszowej
Społeczne Agencje Najmu stanowią stosunkowo nowy instrument prawny, obecny w polskim systemie od 2021 roku. Ich fundamentalną rolą jest pośredniczenie między prywatnymi właścicielami nieruchomości a najemcami, którzy nie spełniają kryteriów do uzyskania lokali komunalnych, a jednocześnie nie dysponują wystarczającymi środkami na wynajem na wolnym rynku.
Model działania SAN jest prosty i efektywny: agencja dzierżawi lokal od właściciela, zazwyczaj na okres pięciu lat, gwarantując stały dochód z czynszu, zwolnienie z podatku dochodowego oraz zwrot nieruchomości w stanie niepogorszonym. Z kolei najemca otrzymuje mieszkanie w cenie niższej od rynkowej, często z możliwością uzyskania dodatkowych dopłat w ramach programu „Mieszkanie na start”.
— SAN to model korzystny dla wszystkich stron. Właściciel zyskuje pewny przychód i bezpieczeństwo najmu, a najemca zyskuje dostęp do tańszego lokum — podkreśla Łukasz Bałajewicz, prezes KZN.
Obecnie w Polsce funkcjonuje 14 takich agencji, które zarządzają około 350 mieszkaniami. Skala działalności jest na razie niewielka, jednak KZN planuje jej dynamiczne zwiększenie.
Czytaj również: Podatnicy zwolnieni z VAT i KSeF. Jak unikać błędów w fakturowaniu
Strategiczne Plany KZN: 30 Gmin i Intensywne Wsparcie dla SAN
Kluczowym projektem w tym zakresie jest Ośrodek Rozwoju Najmu Społecznego, realizowany we współpracy z Instytutem Rozwoju Miast i Regionów, przy wykorzystaniu środków unijnych. Program ten ma na celu wsparcie jednostek samorządu terytorialnego w tworzeniu i rozwijaniu SAN-ów, oferując pomoc zarówno doradczą, jak i operacyjną.
W ramach pierwszego etapu rekrutacji wybrano 30 gmin spośród 39 zgłoszeń, które otrzymają dedykowane wsparcie. Wśród beneficjentów znalazły się zarówno duże aglomeracje, jak i mniejsze miejscowości, w tym gminy wiejskie.
Lista wybranych gmin w porządku alfabetycznym:
- Barlinek
- Cieszyn
- Miasto Gdynia
- Jarocin
- Miasto Jelenia Góra
- Kartuzy
- Miasto Kielce
- Miasto Kwidzyn
- Miasto Leszno
- Lichnowy
- Miasto Łódź
- Mielno
- Mikołów
- Mrągowo
- Gmina Miejska Nowe Miasto Lubawskie
- Miasto Olsztyn
- Miasto Opole
- Ostrowiec Świętokrzyski
- Piecki
- Miasto Pruszków
- Pyskowice
- Miasto Radom
- Miasto Stargard
- Gmina Miejska Szczytno
- Miasto Świnoujście
- Tarnowskie Góry
- Gmina Miejska Tczew
- Miasto Toruń
- Miasto Wałbrzych
- Miasto Zamość
— Naszym ambicją jest co najmniej podwojenie liczby funkcjonujących SAN-ów w Polsce i dopasowanie ich do specyficznych potrzeb każdego regionu — zaznacza Adam Czerniak, zastępca prezesa KZN.
Wsparcie obejmie m.in. szczegółową analizę lokalnych rynków nieruchomości, ocenę skali zjawiska pustostanów, analizę struktury dochodowej mieszkańców oraz potencjału współpracy z lokalnymi organizacjami pozarządowymi. Celem jest stworzenie SAN-ów „szytych na miarę” potrzeb konkretnej gminy.
Kryteria wyboru samorządów zostały w większości oparte na danych ilościowych (80 proc.), uwzględniając takie wskaźniki jak liczba niezamieszkałych lokali, poziom przeciętnych dochodów mieszkańców czy wysokość wydatków samorządu na odszkodowania za brak lokali socjalnych. Pozostałe 20 proc. stanowiła ocena jakościowa, która brała pod uwagę m.in. spójność projektu z lokalną strategią mieszkaniową.
Polecamy: Budapeszt wdraża innowacyjny program łączący seniorów z młodymi ludźmi
Praktyczne Aspekty Działania SAN
Model działania SAN charakteryzuje się dużą elastycznością i decentralizacją. Decyzje dotyczące zasad funkcjonowania agencji, ustalania stawek czynszowych czy standardów mieszkań podejmowane są na poziomie samorządów, a nie przez KZN.
Agencje mogą pozyskiwać zarówno lokale gotowe do zamieszkania, jak i te wymagające remontu. W tym drugim przypadku istnieją możliwości skorzystania ze środków z Funduszu Dopłat, który może pokryć do 80 proc. kosztów modernizacji, z możliwością rozliczenia tych nakładów w czynszu.
Istotnym aspektem jest również brak centralnej bazy danych lub jednolitego systemu cenowego dla najmu. Stawki czynszów są ustalane lokalnie, w oparciu o wiedzę operatorów agencji oraz analizę realnego popytu na rynku.
— SAN-y działają w sposób wysoce lokalny i elastyczny, co stanowi ich największą przewagę nad bardziej sformalizowanymi formami najmu — podkreśla Adam Czerniak.
Doświadczenia już działających agencji (m.in. we Wrocławiu czy Poznaniu) pokazują, że wśród właścicieli nieruchomości znajdują się zarówno osoby prywatne (np. spadkobiercy), inwestorzy, jak i firmy. Planowane są również rozmowy z deweloperami, którzy mogliby włączać niesprzedane lokale do systemu SAN.
Prognozy KZN: 4 Tysiące Mieszkań w 2026 r. i 30 Tysięcy do 2029 r.
Rozwój Społecznych Agencji Najmu jest jednym z trzech kluczowych filarów strategii KZN. Pozostałe dwa obejmują efektywne zarządzanie gruntami Skarbu Państwa oraz budowę kompleksowej bazy danych na temat rynku mieszkaniowego.
Instytucja dysponuje obecnie około 800 hektarami gruntów i aktywnie współpracuje z 548 gminami. W fazie realizacji znajduje się 158 inwestycji, które obejmują ponad 6300 mieszkań.
— Nasza machina inwestycyjna już działa. W bieżącym roku planujemy oddać do użytku około 4 tysiące mieszkań — informuje prezes KZN.
Do tej pory w ramach Społecznych Inicjatyw Mieszkaniowych (SIM) oddano do użytku blisko 2 tysiące lokali, z czego ponad 1300 w roku 2025. Docelowo KZN zakłada realizację około 30 tysięcy mieszkań do roku 2029.
Jednocześnie KZN podkreśla swoje odejście od koncepcji „banku ziemi” na rzecz strategicznego i aktywnego zarządzania gruntami — ich kompleksowego przygotowania, uzbrojenia i szybkiego przekazywania pod realizację inwestycji.
SAN-y jako Uzupełnienie Systemu Mieszkaniowego
Zdaniem KZN, Społeczne Agencje Najmu mają potencjał stać się brakującym ogniwem w krajowej polityce mieszkaniowej, szczególnie w lokalizacjach, gdzie proces budowy nowych mieszkań jest czasochłonny lub napotyka na ograniczenia.
Dzięki efektywnemu wykorzystaniu istniejących zasobów mieszkaniowych, w tym pustostanów, SAN-y mogą szybciej przyczynić się do zwiększenia dostępności lokali mieszkalnych.
— Jest to narzędzie, które pozwala na elastyczne reagowanie na specyficzne potrzeby lokalnych społeczności i stanowi cenne uzupełnienie oferty SIM-ów oraz lokali komunalnych — podsumowuje Bałajewicz.
Najbliższe miesiące będą kluczowe dla oceny, czy projekt SAN zdoła osiągnąć skalę pozwalającą na realny wpływ na rynek najmu w Polsce.
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google.
Wyniki Biznes Fakty:
- KZN planuje oddanie ok. 4 tys. mieszkań w 2026 r. i 30 tys. do 2029 r.
- Strategia KZN obejmuje rozwój Społecznych Agencji Najmu (SAN), zarządzanie gruntami i budowę bazy danych rynku mieszkaniowego.
- Obecnie działa 14 SAN-ów z około 350 mieszkaniami; planowane jest podwojenie tej liczby.
- Program Ośrodek Rozwoju Najmu Społecznego wspiera 30 gmin w tworzeniu SAN-ów.
- Model SAN łączy właścicieli mieszkań z najemcami, którzy nie kwalifikują się do lokali komunalnych, ale nie stać ich na rynek komercyjny.
- Właściciele mieszkań uzyskują gwarantowany czynsz, zwolnienie z podatku dochodowego i zwrot lokalu w niepogorszonym stanie.
- Najemcy otrzymują lokale poniżej ceny rynkowej, z możliwością dopłat.
- Fundusz Dopłat może wspierać modernizację mieszkań dla SAN do 80% kosztów.
- KZN zarządza ok. 800 ha gruntów i realizuje 158 inwestycji na ponad 6300 mieszkań.
- Deweloperzy mogą być zainteresowani włączeniem niesprzedanych lokali do systemu SAN.
- SAN-y są postrzegane jako narzędzie elastycznie reagujące na lokalne potrzeby i uzupełniające ofertę SIM-ów oraz mieszkań komunalnych.
- Skuteczność SAN w dłuższej perspektywie zależy od skali ich rozwoju i wpływu na rynek najmu.
Oryginał artykułu : businessinsider.com.pl