Firmy niemieckie wywierają realny wpływ nie tylko na swoje spółki-córki, ale również na zagranicznych dostawców, nakładając na nich konkretne obowiązki. Jakie konkretnie? I co to oznacza w praktyce dla polskich kontrahentów w perspektywie 2026 roku?
Ustawa o należytej staranności w łańcuchu dostaw (LkSG)
Od 1 stycznia 2023 r. w Niemczech obowiązuje Ustawa o należytej staranności w łańcuchu dostaw (niem. Lieferkettensorgfaltspflichtengesetz – LkSG). Ta nowa regulacja prawna wymaga od przedsiębiorstw objętych jej zakresem dogłębnego badania swoich łańcuchów dostaw. Celem jest identyfikacja i eliminacja zagrożeń związanych z odpowiedzialnością społeczną biznesu. Spółki zobowiązane są do wdrożenia skutecznych systemów zarządzania ryzykiem, zgodnie z Wytycznymi ONZ dotyczącymi biznesu i praw człowieka. W przypadku wykrycia zagrożeń, firmy muszą podjąć odpowiednie działania naprawcze.
Od 1 stycznia 2024 r. LkSG obejmuje firmy zatrudniające powyżej 1 000 pracowników. Należy pamiętać, że liczba ta obejmuje pracowników wszystkich spółek powiązanych kapitałowo.
Dyrektywa UE o należytej staranności (CSDDD)
Na poziomie europejskim, 25 lipca 2024 r. weszła w życie dyrektywa Unii Europejskiej w sprawie obowiązków przedsiębiorstw w zakresie należytej staranności w odniesieniu do zrównoważonego rozwoju (Corporate Sustainability Due Diligence Directive – CSDDD). Termin transpozycji tej dyrektywy do prawa krajowego został przedłużony (dyrektywa (UE) 2025/794) do 26 lipca 2027 r. Głównym celem CSDDD jest promowanie zrównoważonego i odpowiedzialnego prowadzenia działalności gospodarczej w ramach globalnych łańcuchów wartości.
Nowe przepisy unijne zagwarantują, że przedsiębiorstwa objęte dyrektywą będą zobowiązane do identyfikacji i eliminacji negatywnego wpływu swoich działań na prawa człowieka oraz środowisko, zarówno w Europie, jak i poza nią.
Wpływ niemieckich regulacji na polski rynek
Ze względu na definicję łańcucha dostaw oraz sposób pojmowania „przedsiębiorstwa” w niemieckim prawie, regulacje LkSG mają istotny wpływ na polski rynek. Niemieckie spółki są odpowiedzialne nie tylko za własne działania, ale również za:
- Działalność swoich zagranicznych spółek-córek.
- Działalność swoich partnerów biznesowych, w tym dostawców, a nawet podwykonawców tych partnerów, jeśli świadczą usługi na rzecz niemieckich podmiotów.
W praktyce oznacza to, że niemieckie firmy aktywnie wpływają na swoich zagranicznych dostawców, wymagając od nich konkretnych działań. Niemieckie spółki muszą sporządzać oceny ryzyka, a w przypadku stwierdzenia naruszeń – podejmować działania mające na celu ich zaprzestanie lub minimalizację.
Sytuacja polskich firm z niemieckimi udziałowcami
W przypadku grup kapitałowych, gdzie występują niemieccy udziałowcy, zazwyczaj dąży się do ujednolicania standardów kontroli nad łańcuchem dostaw. Należy jednak pamiętać, że każda wprowadzana zmiana musi być dostosowana do polskich wymogów prawnych. Zastosowanie zasady „kopiuj i wklej” jest niedopuszczalne.
Sytuacja polskich firm współpracujących z niemieckimi podmiotami
Niemieccy kontrahenci oczekują od polskich partnerów nie tylko deklaracji przestrzegania określonych konwencji (dotyczących praw człowieka, godziwego wynagrodzenia czy standardów środowiskowych), ale przede wszystkim dowodów na faktyczne stosowanie tych zasad. W praktyce firmy niemieckie wykorzystują umowy handlowe do formułowania zapisów, które pozwolą im spełnić wymogi LkSG w relacjach z dostawcami.
Często do umów handlowych wprowadzane są klauzule dotyczące obowiązków kontrahentów w zakresie należytej staranności, wraz z określeniem sankcji umownych za ich nieprzestrzeganie. Mogą to być m.in. zawieszenie lub rozwiązanie umowy, a także konieczność zapłaty roszczeń odszkodowawczych lub kar umownych. Dlatego polskie firmy powinny aktywnie negocjować warunki umowne ze swoimi niemieckimi partnerami, dążąc do optymalnych dla siebie rozwiązań.
Podsumowanie i perspektywy na 2026 rok
Niemieccy kontrahenci często wymagają od dostawców stworzenia kanałów umożliwiających zgłaszanie potencjalnych nadużyć oraz udostępniania informacji o działaniach podejmowanych w celu zapewnienia należytej staranności w łańcuchu dostaw. Wymaga to od polskich firm dokonania przeglądu umów zawieranych z ich poddostawcami, aby już teraz dostosować je do nadchodzących wymogów.
W kontekście zbliżającej się pełnej implementacji CSDDD w całej UE oraz rosnących oczekiwań rynkowych, polskie przedsiębiorstwa powinny już teraz rozpocząć prace nad wdrożeniem systemów zarządzania ryzykiem w swoich łańcuchach dostaw. Obejmuje to audyty, tworzenie polityk wewnętrznych oraz szkolenie pracowników. Skuteczne zarządzanie tym obszarem nie tylko zapewni zgodność z prawem, ale także wzmocni reputację firmy i jej pozycję konkurencyjną.
Wyniki Biznes Fakty:
- Analiza łańcucha dostaw: Przeprowadź szczegółową analizę całego swojego łańcucha dostaw, identyfikując kluczowych partnerów, potencjalne ryzyka (prawne, społeczne, środowiskowe) oraz punkty wymagające poprawy.
- Wdrożenie polityki należytej staranności: Opracuj i wdróż formalną politykę należytej staranności w swojej firmie, która określi procedury postępowania w przypadku wykrycia nieprawidłowości i będzie zgodna z wymogami LkSG i przyszłej CSDDD.
- Negocjacje umowne: Przeanalizuj swoje obecne umowy z dostawcami i kontrahentami. W trakcie negocjacji nowych kontraktów, uwzględnij klauzule dotyczące odpowiedzialności za przestrzeganie standardów należytej staranności i zrównoważonego rozwoju.
- Komunikacja i szkolenia: Zapewnij jasną komunikację wewnętrzną dotyczącą nowych wymogów oraz przeprowadzaj regularne szkolenia dla pracowników, zwłaszcza tych odpowiedzialnych za relacje z dostawcami i zarządzanie łańcuchem dostaw.
- Monitorowanie i raportowanie: Ustanów mechanizmy monitorowania przestrzegania standardów przez partnerów biznesowych oraz systemy raportowania o wszelkich zidentyfikowanych problemach i podjętych działaniach naprawczych.
Szczegóły można znaleźć na stronie internetowej : mojafirma.infor.pl