Fundacje Rodzinne: Mity kontra Rzeczywistość Podatkowa i Prawna
Fundacje rodzinne bywają promowane jako narzędzie służące optymalizacji podatkowej, a ich opodatkowanie jest niekiedy porównywane do stawek podatkowych dla nauczycieli. Te porównania stanowią jednak znaczące uproszczenia i opierają się na mitach, które nie odzwierciedlają złożonej rzeczywistości prawnej i podatkowej tych instytucji.
Niektórzy, zwłaszcza w mediach społecznościowych, prezentują fundacje rodzinne jako sposób na unikanie podatków. Przykładem takich działań może być sytuacja Sławomira Mentzena, który wniósł akcje do swojej fundacji rodzinnej, a następnie je sprzedał. Należy jednak pamiętać, że każda wypłata środków z fundacji na rzecz fundatora lub beneficjentów wiąże się z obowiązkiem zapłaty podatku przez fundację. Stwierdzenie, że fundacja jest całkowicie wolna od podatków, jest zatem mitem.
Porównywanie poziomu opodatkowania fundacji rodzinnej z wynagrodzeniem nauczyciela jest nieadekwatne. Jak wskazuje Anita Pardej, radca prawny i partner w Mariański Group, fundacja ponosi znaczące koszty związane ze swoim funkcjonowaniem, których pracownicy na etacie nie ponoszą.
Krytycy fundacji często podnoszą kwestię niskiego opodatkowania, co również nie jest w pełni precyzyjne. Należy zaznaczyć, że rząd proponował ograniczenie korzyści podatkowych fundacji rodzinnych, jednak te zmiany zostały zawetowane przez prezydenta. Istnieje prawdopodobieństwo, że kwestie te powrócą w przyszłych regulacjach.
Poniżej przedstawiamy analizę najczęściej powtarzanych mitów dotyczących fundacji rodzinnych.
Mit Numer 1: Fundacje Rodzinne Pozwalają na Unikanie Podatków
Według Anity Pardej, fundacje rodzinne nie są narzędziem do optymalizacji podatkowej. Jeśli są wykorzystywane w tym celu, organy podatkowe dysponują instrumentami, w tym klauzulą przeciwko unikaniu opodatkowania, które pozwalają na zwalczanie takich praktyk i pozbawianie ich korzyści podatkowych.
W uproszczeniu, opodatkowanie fundacji rodzinnej wygląda następująco: wniesienie majątku do fundacji co do zasady nie podlega opodatkowaniu, choć należy pamiętać, że majątek ten był już wcześniej opodatkowany. Następnie, zyski wygenerowane przez fundację, na przykład ze sprzedaży akcji czy udziałów w spółkach, są zwolnione z podatku dochodowego. Obowiązek zapłaty podatku (15% CIT) pojawia się dopiero w momencie wypłaty środków z fundacji na rzecz beneficjentów, w tym fundatora. Dla porównania, gdyby fundator sprzedał akcje poza fundacją, zapłaciłby podatek według stawki 19%.
Warto wspomnieć o planach wprowadzenia tzw. trzyletniej blokady na aktywach wniesionych do fundacji, co miałoby zapobiegać natychmiastowej sprzedaży bez podatku. Prezydent zawetował te zmiany, jednak kwestia modyfikacji zasad opodatkowania może powrócić. Ministerstwo Rozwoju i Technologii prowadzi obecnie konsultacje dotyczące funkcjonowania ustawy o fundacji rodzinnej.
Mit Numer 2: Podatki Fundacji Rodzinnej są Niesprawiedliwe
Porównywanie zasad opodatkowania pracownika etatowego z fundacją o charakterze powierniczym, jaką jest fundacja rodzinna, jest nieuzasadnione. Jak podkreśla Anita Pardej, należy wziąć pod uwagę koszty związane z założeniem i funkcjonowaniem fundacji.
Założenie fundacji rodzinnej wiąże się ze znacznymi kosztami początkowymi, sięgającymi kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy złotych. Konieczne jest również wniesienie mienia o wartości co najmniej 100 tysięcy złotych. Fundacja musi prowadzić pełną księgowość, co generuje comiesięczne koszty rzędu kilku tysięcy złotych. Ponadto, co najmniej raz na cztery lata wymagany jest audyt finansowy, który również stanowi znaczący wydatek.
Ekspertka zaznacza, że fundacja rodzinna nie jest przeznaczona do prowadzenia działalności gospodarczej na szeroką skalę, tak jak pracownik na etacie. Jej głównym celem jest pomnażanie majątku i zapobieganie jego rozdrobnieniu. Porównania między fundacją a pracą etatową są więc manipulacją.
Mit Numer 3: Fundacja Rodzinna Służy Prowadzeniu Działalności Gospodarczej
Fundacja rodzinna nie jest przeznaczona do prowadzenia działalności gospodarczej. Choć może ją prowadzić, to w bardzo ograniczonym zakresie, a działalność ta powinna być jedynie efektem ubocznym. Jeśli fundacja przekroczy dozwolony zakres działalności, przychody z takiej działalności podlegają sankcyjnemu opodatkowaniu stawką 25% CIT. Działalność w formie nauczania przez fundację podlegałaby właśnie takiemu opodatkowaniu.
Podstawowym celem fundacji rodzinnej jest zarządzanie majątkiem, jego gromadzenie i wypłacanie świadczeń beneficjentom. Organy skarbowe posiadają narzędzia do identyfikacji i zwalczania podmiotów zakładanych w celu prowadzenia działalności gospodarczej pod przykrywką fundacji.
Fundacja rodzinna służy zabezpieczeniu kapitału rodzinnego przed rozdrobnieniem oraz procesami spadkowymi. Bez tej ustawy, właściciele firm chcący przekazać majątek potomkom, musieliby korzystać z zagranicznych rozwiązań, co skutkowałoby odpływem podatków poza Polskę.
Mit Numer 4: Dostęp do Rejestru Fundacji Rodzinnej jest Niemożliwy
Rejestr fundacji rodzinnych charakteryzuje się ograniczoną jawnością. Niemniej jednak, dane te mogą być weryfikowane innymi kanałami. Konstrukcja Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych przełamuje zasadę ograniczonej jawności. Ponadto, trwają prace nad wdrożeniem elektronicznego systemu dostępu do tych informacji.
Wyniki Biznes Fakty:
W 2026 roku przedsiębiorcy powinni być świadomi, że fundacje rodzinne nie są panaceum na unikanie podatków. Wniesienie majątku jest zwolnione z podatku, ale późniejsze wypłaty wiążą się z opodatkowaniem. Należy również pamiętać o wysokich kosztach założenia i bieżącego utrzymania fundacji oraz o jej ograniczonych możliwościach prowadzenia działalności gospodarczej. Organy podatkowe dysponują mechanizmami do kontroli nadużyć. Przedsiębiorcy planujący założenie fundacji rodzinnej powinni dokładnie przeanalizować przepisy i skonsultować się z ekspertami, aby uniknąć błędów interpretacyjnych i potencjalnych sankcji podatkowych.
Źródło wiadomości : businessinsider.com.pl