„`html
W skrócie: Rząd przygotowuje nowelizację Prawa ochrony środowiska, która umożliwi szerszemu gronu podmiotów – w tym mieszkańcom i firmom – zaskarżanie uchwał dotyczących programów ochrony powietrza do sądów administracyjnych. Zmiany te są odpowiedzią na zarzuty Komisji Europejskiej dotyczące braku skutecznych mechanizmów odwoławczych w Polsce i mają na celu zwiększenie przejrzystości oraz nadzoru społecznego nad polityką antysmogową.
Rewolucja w Ochronie Powietrza: Nowe Możliwości Zaskarżania Programów Antysmogowych
Rada Ministrów 3 lutego 2026 roku pochyli się nad projektem kluczowej nowelizacji Prawa ochrony środowiska. Głównym celem proponowanych zmian jest znaczące poszerzenie katalogu podmiotów uprawnionych do kwestionowania uchwał dotyczących programów ochrony powietrza przed sądami administracyjnymi. Jest to strategiczny krok w kierunku wzmocnienia mechanizmów kontroli społecznej nad polityką antysmogową w Polsce.
Kto Zyska Prawo do Skargi?
Istotą proponowanych modyfikacji jest przyznanie uprawnień do składania skarg nie tylko organizacjom pozarządowym, ale również – co stanowi przełom – osobom fizycznym zamieszkującym na obszarze objętym programem oraz podmiotom gospodarczym prowadzącym tam działalność. Oznacza to, że obywatele oraz przedsiębiorcy zyskają formalny instrument do wyrażania sprzeciwu wobec uchwał, które mogą mieć bezpośredni wpływ na ich życie i funkcjonowanie.
Organizacje pozarządowe, choć nadal będą mogły wnosić skargi, będą musiały spełnić dodatkowe wymogi. Ich działalność statutowa musi być ukierunkowana na ochronę środowiska lub zdrowia ludzkiego, a organizacja musi działać nieprzerwanie przez co najmniej 12 miesięcy przed uchwaleniem danego programu przez sejmik województwa. Zapewnia to, że wnioski o skargę będą pochodziły od aktywnie działających i merytorycznie przygotowanych jednostek.
Termin i Uzasadnienie Zmian
Projekt przewiduje również istotną zmianę w zakresie terminowości wnoszenia skarg – proponowany termin to 6 miesięcy od dnia publikacji uchwały. Jest to odpowiedź na zarzuty Komisji Europejskiej, która w czerwcu 2025 roku skierowała skargę do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Bruksela wskazywała na zbyt restrykcyjną interpretację wymogu posiadania interesu prawnego przez polskie sądy administracyjne, co utrudniało obywatelom i organizacjom skuteczne kwestionowanie programów ochrony powietrza.
Dotychczasowa praktyka często prowadziła do odrzucania skarg z powodu niemożności udowodnienia bezpośredniego interesu prawnego, co naruszało unijne prawo, w tym prawo do czystego środowiska. Proponowana nowelizacja ma na celu nie tylko wypełnienie tych luk prawnych, ale również podniesienie poziomu transparentności i demokratycznego nadzoru nad procesem tworzenia i wdrażania polityk środowiskowych.
Analiza Biz Fakty
Wprowadzenie możliwości szerszego zaskarżania programów ochrony powietrza ma potencjalnie dalekosiężne konsekwencje dla polskiego rynku. Firmy działające w sektorach narażonych na regulacje antysmogowe – od energetyki po przemysł – mogą napotkać na większą liczbę postępowań sądowych, co może wpłynąć na planowanie inwestycji i koszty operacyjne. Jednocześnie, dla sektora OZE i firm oferujących technologie proekologiczne, może to stanowić impuls do rozwoju, gdyż zwiększona presja na poprawę jakości powietrza będzie generować popyt na innowacyjne rozwiązania. Dostępność tych zmian w Polsce jest pełna, a ich wdrożenie może wpłynąć na relacje z instytucjami UE, potencjalnie unikając dalszych postępowań prawnych.
Wyniki Biz Fakty:
Rekomendacja: Przedsiębiorcy powinni aktywnie monitorować proces legislacyjny dotyczący nowelizacji Prawa ochrony środowiska. Zrozumienie nowych możliwości zaskarżania oraz potencjalnych ryzyk prawnych pozwoli na lepsze przygotowanie strategii biznesowych i ewentualne uczestnictwo w konsultacjach publicznych dotyczących tworzonych programów ochrony powietrza, minimalizując ryzyko przyszłych sporów.
„`
Informacje przygotowane na podstawie materiałów : businessinsider.com.pl