Zmiany w ryczałcie: Czy przedsiębiorców czekają wyższe podatki?
Część przedsiębiorców korzystających z niskiej stawki ryczałtu może spodziewać się podwyżki podatków. Ministerstwo Finansów planuje ograniczyć optymalizacje podatkowe, które wykorzystują ryczałt, w tym dotyczące najmu, nie tylko nieruchomości. Eksperci oceniają te propozycje jako „nadmiarowe regulacje”.
Rząd przygotowuje trzy kluczowe zmiany dla osób prowadzących działalność gospodarczą, ujęte w projekcie nowelizacji ustaw o PIT, CIT oraz o zryczałtowanym podatku dochodowym. Projekt wprowadza limit, powyżej którego obecne, preferencyjne opodatkowanie ryczałtem ulegnie podwyższeniu.
Celem zmian jest ograniczenie praktyk, gdzie przedsiębiorcy zamiast wypłacać dywidendy ze spółki (opodatkowane 19% podatkiem dochodowym), stosują legalne struktury pozwalające na osiąganie zysków zarówno na poziomie spółki, jak i wspólników.
— Proponowane przez Ministerstwo Finansów zmiany w ryczałcie mają co do zasady ograniczyć nadużycia i „optymalizację podatkową”, ale w praktyce bardziej skomplikują system, niż go uproszczą — komentuje Grzegorz Grochowina, zastępca dyrektora, szef Zespołu Zarządzania Wiedzą w Departamencie Podatkowym w KPMG w Polsce.
Organizacje branżowe wskazują, że projektowana regulacja dotknie „szerokie rzesze przedsiębiorców utrzymujących normalne relacje gospodarcze z powiązanymi podmiotami„.
Jakie zmiany w ryczałcie dla przedsiębiorców przewiduje projekt nowelizacji?
Projekt nowelizacji (nr z wykazu UD116) zakłada trzy zasadnicze zmiany w zakresie stosowania ryczałtu przez przedsiębiorców.
Wyższą stawkę podatku w wysokości 17% przewidziano dla przedsiębiorców prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą (JDG), którzy jednocześnie są wspólnikami spółek i np. dzierżawią tym spółkom własność intelektualną, taką jak znaki towarowe, patenty, wzory użytkowe czy know-how.
Obecnie, jak wyjaśnia Ministerstwo Finansów, przedsiębiorcy często korzystają z mechanizmu optymalizacyjnego. Polega on na tym, że wspólnik spółki z o.o., będący właścicielem np. nazwy handlowej (znaku towarowego), dzierżawi ją tej spółce. Takie rozwiązanie przynosi korzyści obu stronom:
- Spółka może zaliczyć koszty dzierżawy do kosztów uzyskania przychodów, obniżając tym samym swoją podstawę opodatkowania CIT.
- Wspólnik opodatkowuje przychody z tytułu dzierżawy ryczałtem według stawki 8,5% (lub 12,5% od nadwyżki ponad 100 tys. zł przychodu).
Alternatywą dla takiej optymalizacji byłoby wypłacanie przez spółkę środków wspólnikom w formie dywidendy, opodatkowanej 19% podatkiem dochodowym. W takim przypadku spółka nie uzyskałaby dodatkowej korzyści w postaci możliwości zaliczenia tych wydatków do kosztów. Ministerstwo zamierza wyeliminować korzyści dla obu stron.
Projekt zakłada, że przychody z umów najmu, dzierżawy lub podobnych umów dotyczących własności intelektualnej oraz podobnych produktów (z wyłączeniem prac chronionych prawem autorskim), zawartych z podmiotem powiązanym, będą opodatkowane stawką 17%.
Jak będzie opodatkowany najem, w tym nieruchomości?
Ministerstwo Finansów zwraca uwagę na podobny mechanizm optymalizacyjny stosowany w przypadku najmu (zarówno prywatnego, jak i w ramach działalności gospodarczej) na rzecz podmiotów powiązanych. Przykładem może być sytuacja, gdy wspólnik spółki wynajmuje jej nieruchomość. Korzystają na tym obie strony: spółka ma koszt uzyskania przychodu (płaci za najem), a wspólnik od przychodu z najmu płaci ryczałt według stawek 8,5% i 12,5% (od nadwyżki ponad 100 tys. zł).
Projekt przewiduje podwyżkę drugiej stawki z 12,5% do 15%. W przypadku przychodów z najmu (prywatnego lub w ramach działalności gospodarczej) świadczonych na rzecz podmiotów powiązanych, od nadwyżki ponad 100 tys. zł stawka wyniesie 15%.
Po zmianach stawka 8,5% będzie miała zastosowanie do przychodów z najmu do kwoty 100 tys. zł, niezależnie od tego, czy najemca jest podmiotem powiązanym, czy nie. Nadwyżka przychodów ponad 100 tys. zł będzie opodatkowana stawką 12,5% (przy najmie na rzecz podmiotu niepowiązanego) lub 15% (przy najmie na rzecz podmiotu powiązanego).
Jak przedsiębiorcy będą opodatkowywać usługi, gdy nie zatrudniają pracowników?
Ministerstwo zamierza również podwyższyć podatek dla przedsiębiorców świadczących usługi, których przychody przekraczają 100 tys. zł, a którzy nie zatrudniają pracowników.
Z projektu wynika, że przychody przekraczające 100 tys. zł uzyskane przez przedsiębiorcę świadczącego usługi, opodatkowane dotychczas stawką 8,5% (wymienione w art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym), będą opodatkowane stawką 15%, jeżeli podatnik nie zatrudnia pracowników.
Oznacza to, że przedsiębiorca niezatrudniający pracowników, świadczący usługi wymienione w art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy (opodatkowane stawką 8,5%):
- Do kwoty 100 tys. zł przychodu nadal będzie płacił podatek według stawki 8,5%.
- Od nadwyżki ponad 100 tys. zł zapłaci podatek według stawki 15%.
Przedsiębiorca zatrudniający co najmniej jednego pracownika na podstawie umowy o pracę będzie mógł opodatkować całość przychodów z usług stawką 8,5%.
Zatrudnienie pracownika powinno trwać przez cały rok podatkowy. W przypadku rozpoczęcia działalności w trakcie roku, okres zatrudnienia liczy się od momentu rozpoczęcia działalności opodatkowanej ryczałtem. Jeśli zatrudnienie ustałoby w trakcie roku, podatnik będzie zobowiązany do zapłaty ryczałtu według stawki 15% od nadwyżki przychodów uzyskanych od początku roku (od rozpoczęcia działalności).
„Zmiany są nadmiarowe, skomplikują system ryczałtu”
Grzegorz Grochowina uważa, że projekt komplikuje istniejący system ryczałtu.
— Problem polega na tym, że już obecnie przepisy dotyczące ryczałtu są niejasne i opierają się na przestarzałych klasyfikacjach PKWiU, co prowadzi do licznych sporów. Na przykład, w branży IT trudno jest jednoznacznie określić, które usługi podlegają stawce 8,5%, a które 12% — mówi ekspert.
Co więcej, zdaniem eksperta, nowy wymóg zatrudnienia, od którego ma zależeć niższa stawka, może szczególnie dotknąć małe firmy. Dla niektórych z nich wyższy podatek oznaczałby spadek opłacalności działalności. — Z kolei większe podmioty mogą rozważać sztuczne zatrudnianie pracowników wyłącznie w celu uniknięcia wyższej stawki — dodaje Grzegorz Grochowina.
Planowane zmiany dotyczące najmu i praw własności intelektualnej (np. dzierżawy znaków towarowych) mają na celu przeciwdziałanie przenoszeniu dochodów do form opodatkowania o niższych stawkach. Jednocześnie mogą one generować kolejne wątpliwości interpretacyjne i zachęcać do poszukiwania nowych sposobów omijania przepisów.
— W efekcie, zamiast uproszczenia i większej przejrzystości, przedsiębiorcy mogą otrzymać jeszcze bardziej skomplikowany system i zwiększone ryzyko sporów z urzędem skarbowym — uważa nasz rozmówca.
Podobne uwagi do projektu zgłosiły również różne organizacje w ramach konsultacji.
„Podatnik świadczący rzeczywiste, rynkowe usługi na rzecz podmiotu powiązanego zostanie obciążony wyższą stawką ryczałtu wyłącznie z powodu struktury właścicielskiej, a nie z powodu jakiegokolwiek nadużycia. Regulacja ta penalizuje normalne stosunki gospodarcze i nie rozróżnia między podatnikami dokonującymi optymalizacji a prowadzącymi działalność w oparciu o utrwalone, prawidłowe modele biznesowe” — podkreśla Krajowa Rada Doradców Podatkowych (KRDP).
KRDP zaznacza również, że „próg 100 tys. zł przychodów jest niski i w przypadku wielu usług (np. usług księgowych, doradczych, najmu nieruchomości) zostanie przekroczony już w pierwszych miesiącach roku podatkowego. Regulacja dotknie zatem nie tyle wąską grupę podatników stosujących agresywne schematy optymalizacyjne, ile szerokie rzesze przedsiębiorców utrzymujących normalne relacje gospodarcze z powiązanymi podmiotami” — wskazuje KRDP.
Według KRDP, podwyżka stawki do 17% „jest nadmiernie szeroka zakresowo. Obejmuje nie tylko znaki towarowe, lecz wszelką własność intelektualną udostępnianą podmiotowi powiązanemu — w tym patenty, wzory użytkowe, know-how i inne prawa„.
Rada wyjaśnia, że prawa te są często lokowane w majątku osobistym przedsiębiorcy nie w celach optymalizacji podatkowej, lecz w celu ochrony tych aktywów przed ryzykiem gospodarczym związanym z działalnością spółki, spełnienia wymogów licencyjnych lub realizacji strategii sukcesyjnej. „Automatyczne zastosowanie stawki 17% do wszelkich odpłatnych korzystań z tych praw przez podmioty powiązane, bez analizy rynkowości warunków transakcji ani motywacji podatnika, jest nieproporcjonalne i uderza w utrwalone, prawidłowe modele prowadzenia działalności” — czytamy w stanowisku KRDP.
Podwyżka stawki do 17% budzi zastrzeżenia również w Stowarzyszeniu Księgowych w Polsce (SKwP).
„Takie podejście budzi wątpliwości, ponieważ także rzeczywiste usługi będą opodatkowane stawką 17% tylko dlatego, że są świadczone między podmiotami powiązanymi. W praktyce doprowadzi to do sytuacji, w której dwóch przedsiębiorców wykonujących ten sam rodzaj usług zapłaci różny podatek tylko dlatego, że jeden z nich świadczy je na rzecz podmiotu powiązanego. Zmiana ta budzi wątpliwości z punktu widzenia sprawiedliwości opodatkowania. Zamiast rzeczywistego uszczelnienia systemu może prowadzić do jego dalszego komplikowania oraz powstawania nowych sporów interpretacyjnych” — wskazano w stanowisku SKwP.
Stowarzyszenie przyznaje, że zmiany dotyczące najmu również prowadzą do tego, że „wszystkie świadczenia realizowane pomiędzy podmiotami powiązanymi są traktowane w sposób jednolity, niezależnie od ich rzeczywistego charakteru. Takie podejście budzi wątpliwości, ponieważ także rzeczywiste usługi są opodatkowane stawką 17% tylko dlatego, że są świadczone między podmiotami powiązanymi”.
„Dlatego zasadne jest ponowne przeanalizowanie projektowanych zmian, które w obecnym kształcie mogą być zbyt radykalne i obejmować również działalność rzeczywistą” — stwierdza SKwP.
Wyniki Biznes Fakty:
Projektowane zmiany w przepisach dotyczących ryczałtu, które mają wejść w życie w 2026 roku, wprowadzają istotne modyfikacje w opodatkowaniu przychodów z najmu, dzierżawy własności intelektualnej oraz usług świadczonych przez przedsiębiorców bez zatrudnionych pracowników. Kluczowe dla przedsiębiorców będą limity przychodów oraz relacje z podmiotami powiązanymi. Wprowadzenie wyższych stawek ryczałtu (do 15% lub 17%) dla określonych kategorii przychodów, zwłaszcza przekraczających 100 tys. zł lub pochodzących od podmiotów powiązanych, może oznaczać znaczący wzrost obciążeń podatkowych dla wielu firm. Przedsiębiorcy powinni dokładnie przeanalizować wpływ tych zmian na ich model biznesowy, zwłaszcza jeśli korzystają z umów najmu lub dzierżawy z powiązanymi spółkami, lub jeśli ich przychody z usług przekraczają wskazany próg bez zatrudniania pracowników. Konieczna może być optymalizacja struktury działalności lub rozważenie zatrudnienia, aby uniknąć wyższych stawek.
Więcej informacji na : businessinsider.com.pl