Prezydent a Ślubowanie Sędziów Trybunału Konstytucyjnego
Profesor Marcin Wiącek, pełniący funkcję Rzecznika Praw Obywatelskich, wyraził stanowisko, zgodnie z którym Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej ma obowiązek odebrać ślubowanie od wszystkich sześciu sędziów Trybunału Konstytucyjnego (TK), którzy zostali wybrani przez Sejm w dniu 13 marca. Kancelaria Prezydenta, reprezentowana przez Karola Nawrockiego, podjęła jednak decyzję o odebraniu ślubowania jedynie od dwojga z nich. Pozostała czwórka sędziów ponownie skierowała w tej sprawie pismo do Prezydenta.
W środę Prezydent odebrał ślubowanie od Magdaleny Bentkowskiej, rekomendowanej przez PSL, oraz profesora Dariusza Szostka, wskazanego przez Polskę 2050. Sytuacja pozostałych czworga wybranych sędziów pozostaje niepewna. Jak wynika z relacji samych sędziów, obecny obrót spraw jest dla nich korzystniejszy niż początkowo przewidywali, sądząc, że Prezydent w ogóle nie zgodzi się na odebranie ślubowania od kogokolwiek.
Dla części sędziów zaskoczeniem było również nie wydanie przez TK zabezpieczenia w tej sprawie, co było dotychczasową praktyką. Podkreślają oni, że najgorszy scenariusz się nie zrealizował, a działania Pałacu Prezydenckiego są postrzegane jako samobójcze.
Prezydent nie ma Prawa Wyboru Sędziów do Ślubowania
Obecnie w skład Trybunału Konstytucyjnego zasiada dziewięciu sędziów. Do prawidłowego funkcjonowania TK w pełnym składzie, niezbędne jest uczestnictwo co najmniej jedenastu z piętnastu sędziów. Jak zaznaczył rzecznik prasowy, odebranie ślubowania od dwojga sędziów dopełnia ustawowy wymóg umożliwiający Trybunałowi działanie w rozumieniu ustawy.
Istotną kwestią jest również funkcjonowanie zgromadzenia ogólnego TK. Aby mogło ono podejmować ważne uchwały, na przykład dotyczące wyboru prezesa Trybunału lub uchylenia immunitetu sędziowskiego, wymagana jest obecność co najmniej dwóch trzecich ustawowej liczby sędziów, czyli jedenastu osób. Dopóki Prezydent nie odbierze ślubowania od wszystkich czterech pozostałych sędziów, nie będą oni mogli efektywnie uczestniczyć w procesie decyzyjnym, co zabezpiecza obecną pozycję prezesa TK, Bogdana Święczkowskiego.
Przedstawiciel Kancelarii Prezydenta, Zbigniew Bogucki, zwrócił uwagę, że w okresie prezydentury Karola Nawrockiego zwolniły się jedynie dwa miejsca w TK, co tłumaczy, dlaczego na razie odebrano ślubowanie tylko od dwojga sędziów. Jednakże, jak zauważają inni sędziowie, wybór ten wydaje się opierać bardziej na przesłankach politycznych niż prawnych. Gdyby kierowano się logiką obsadzania wakatów, lub kolejnością głosowań w Sejmie, na ślubowanie mogliby zostać zaproszeni inni kandydaci.
Profesor Marcin Wiącek, Rzecznik Praw Obywatelskich, jednoznacznie stwierdza, że prawo nakłada na Prezydenta obowiązek odebrania ślubowania od wszystkich sześciu wybranych sędziów. Podkreśla, że uchwały Sejmu dotyczące wyboru sędziów zostały podjęte zgodnie z prawem, przez uprawniony organ i opublikowane w Monitorze Polskim. Zaznacza, że są to uchwały o wyborze, a nie wnioski o powołanie, co odróżnia rolę Prezydenta w kontekście TK od jego roli w przypadku sędziów sądów powszechnych, gdzie konstytucja nie przewiduje jego udziału w kształtowaniu składu.
Warto również odnotować stanowisko posła PiS, Krzysztofa Szczuckiego, który stwierdził, że Prezydent nie ma prawa odmówić przyjęcia ślubowania od prawidłowo wybranej osoby na stanowisko sędziowskie, nawet przy jego pełnym wsparciu dla Prezydenta Karola Nawrockiego.
Czwórka Sędziów Ponownie Pisze List do Prezydenta
Decyzja dotycząca pozostałych czterech sędziów wciąż nie została podjęta, o czym poinformował Zbigniew Bogucki, szef Kancelarii Prezydenta. Analiza tej sytuacji odbywa się osobiście przez Prezydenta.
W związku z tym, pozostali sędziowie ponownie skierowali pismo do Prezydenta, wskazując, że znajdują się w identycznej sytuacji jak dwoje sędziów, którym ślubowanie zostało odebrane, i wyrażają chęć jak najszybszego objęcia swoich obowiązków.
Sędziowie podkreślają, że chcą jedynie zasugerować Prezydentowi możliwe rozwiązania, wskazując, że zna on już powody, dla których nie miał wątpliwości co do pierwszej dwójki wybranych sędziów, co sugeruje istnienie podziału na „lepszych” i „gorszych” kandydatów.
Dwoje nowo wybranych sędziów TK objęło urząd i uzyskało zdolność do orzekania, zobowiązani są do niezwłocznego stawienia się w Trybunale. Pozostałe cztery osoby posiadają mandat sędziego TK zgodnie z konstytucją, ale nie mogą wykonywać swoich obowiązków bez złożenia ślubowania.
Pojawiły się głosy sugerujące, że dwoje sędziów nie powinno składać ślubowania, jednak takie działanie byłoby nierozsądne, gdyż zgodnie z ustawą o statusie sędziego TK, odmowa złożenia ślubowania jest równoznaczna ze zrzeczeniem się stanowiska. Sędziowie podkreślają, że w przypadku wątpliwości, nie mieliby żadnych obiekcji przed złożeniem ślubowania.
Dwoje sędziów zadeklarowało, że nie stawi się w TK do czasu odebrania ślubowania od pozostałych. Niemniej jednak, zwlekanie przez Prezydenta z odebraniem ślubowania może mieć konsekwencje dyscyplinarne dla sędziów po jego złożeniu, zgodnie z ustawą o niezwłocznym stawiennictwie w Trybunale. Termin „niezwłocznie” może jednak nabrać nowego znaczenia w kontekście opóźnień ze strony Prezydenta.
Sejm Naruszył Konstytucję, Lecz Nie Jest To Argument dla Prezydenta
Rzecznik Praw Obywatelskich podkreśla, że mimo długiego zwlekania Sejmu z wyborem sędziów, Prezydent ma obowiązek odebrać od nich ślubowanie.
Profesor Wiącek zaznacza, że choć zwlekanie Sejmu z wyborem sędziów nie jest godne pochwały i mogło stanowić naruszenie konstytucyjnej zasady ciągłości działania instytucji publicznych, nie wpływa to na legalność wyboru sędziów ani na obowiązek odebrania od nich ślubowania.
RPO zwraca uwagę, że Sejm nie ma obowiązku wskazywania w uchwale, na czyje miejsce jest wybierany nowy sędzia, ani określania dnia rozpoczęcia kadencji. Podkreśla, że w przeszłości takie wskazania nie były konsekwentne, gdyż nie wynikają one ani z ustawy o TK, ani z regulaminu Sejmu. Dodatkowo, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 9 grudnia 2015 r. (sygn. K 35/15) uznał za niekonstytucyjne uzależnianie początku kadencji sędziego TK od dnia złożenia ślubowania wobec Prezydenta.
Profesor Wiącek ponownie podkreśla, że Prezydent ma prawny obowiązek odebrania ślubowania od wszystkich sześciu sędziów wybranych 13 marca.
Wyniki Biznes Fakty:
W kontekście polskiego prawa, sytuacja prawna związana z Trybunałem Konstytucyjnym i wyborem sędziów ma istotne implikacje dla stabilności prawnej przedsiębiorstw. Niepewność co do składu i funkcjonowania TK może wpływać na przewidywalność orzecznictwa, co jest kluczowe dla prowadzenia działalności gospodarczej. Dla przedsiębiorców, jasność i stabilność przepisów, w tym przepisów podatkowych i prawa pracy, jest fundamentalna. Opóźnienia w powoływaniu sędziów i potencjalne spory konstytucyjne mogą prowadzić do niepewności prawnej, która zniechęca do inwestycji i może utrudniać planowanie długoterminowe. W roku 2026, gdy przedsiębiorcy będą musieli dostosować się do kolejnych zmian w przepisach podatkowych i pracowniczych, stabilne i przewidywalne otoczenie prawne będzie miało kluczowe znaczenie dla ich rozwoju i konkurencyjności.
Źródło wiadomości : businessinsider.com.pl