Jak długo obu polityków może chronić węgierski azyl?
Sytuacja prawna byłego Ministra Sprawiedliwości Zbigniewa Ziobry i byłego wiceministra Marcina Romanowskiego na Węgrzech jest złożona. Pomimo deklaracji politycznych, ich ewentualne sprowadzenie do Polski wymaga przejścia przez określone procedury prawne. Kluczowym elementem w tej chwili jest azyl przyznany obu politykom przez węgierskie władze.
Azyl, wbrew powszechnemu przekonaniu, nie jest decyzją wyłącznie polityczną czy wydaną osobiście przez Viktora Orbana. Formalnie decyzję o jego przyznaniu podejmuje węgierski urząd ds. cudzoziemców (Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság), który podlega Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji. Azyl można cofnąć, między innymi w przypadku wszczęcia nowego postępowania z urzędu, jeśli pojawią się ku temu określone podstawy.
Adwokatka Anna Mika-Kozak podkreśla, że **decyzja o przyznaniu azylu jest obecnie kluczowa, ponieważ blokuje możliwości działania węgierskim sądom w kontekście wniosków o ekstradycję**. Posiadanie azylu otwiera również drogę do uzyskania specyficznego dokumentu podróży.
Należy również uwzględnić harmonogram wydarzeń politycznych na Węgrzech. Rozpoczęcie nowej kadencji parlamentu, które następuje po zaprzysiężeniu nowego prezydenta (w tym przypadku Tamása Sulyoka, związanego z Fideszem), może potrwać około miesiąca od dnia wyborów. Do momentu utworzenia nowego rządu, gabinet Viktora Orbana pełni rolę rządu tymczasowego. W związku z tym, w najbliższych tygodniach nie należy spodziewać się szybkich zmian w sytuacji prawnej polityków PiS.
Kiedy możliwa jest ekstradycja?
W kontekście potencjalnej ekstradycji, kluczowe znaczenie ma nowelizacja węgierskiej ustawy o współpracy karnej z państwami członkowskimi Unii Europejskiej, która weszła w życie 13 grudnia 2025 roku. Zmiana ta, nazywana potocznie „lex Ziobro”, wyłączyła możliwość wydania osoby objętej Europejskim Nakazem Aresztowania (ENA) w sytuacji, gdy istnieją podstawy do udzielenia azylu politycznego. Obaj politycy PiS posiadają taką ochronę na Węgrzech, co w obecnym stanie prawnym uniemożliwia sądom węgierskim wydanie zgody na ekstradycję na podstawie ENA.
Warto podkreślić, że **w sprawie ENA, podobnie jak w innych krajach europejskich, ostateczną decyzję podejmuje sąd**. Jednakże, wspomniana nowelizacja przepisów wiąże ręce węgierskim sądom. Cofnięcie azylu lub zmiana przepisów prawnych otworzyłaby drogę do rozpatrzenia wniosku o ekstradycję zgodnie z dyrektywami unijnymi. W takiej sytuacji, sąd mógłby przychylić się do argumentów polskiej strony i wydać zgodę na ekstradycję, choć nie jest to decyzja automatyczna.
Zmiana prawa na Węgrzech, w tym potencjalna nowelizacja przepisów dotyczących azylu i ekstradycji, wymaga uzyskania kwalifikowanej większości głosów w parlamencie, co oznacza poparcie co najmniej dwóch trzecich obecnych posłów (133 z 199). Według szacunków, zwycięska partia TISZA dysponuje wystarczającą liczbą mandatów, aby takie zmiany wprowadzić.
Należy zaznaczyć, że Europejski Nakaz Aresztowania dotyczy w tym momencie jedynie Marcina Romanowskiego. Wobec Zbigniewa Ziobry ENA nie został jeszcze wydany.
Co z ENA dla Zbigniewa Ziobry?
Zbigniew Ziobro jest poszukiwany listem gończym, jednakże wyłącznie na terytorium Polski. Jest to konsekwencja decyzji z lutego 2026 roku, wydanej przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa, o zastosowaniu tymczasowego aresztowania. Postanowienie to zostało zaskarżone przez obrońców i nie jest prawomocne.
Pomimo braku prawomocności, prokurator z Zespołu Śledczego nr 2 Prokuratury Krajowej złożył w lutym bieżącego roku wniosek o wydanie ENA wobec Zbigniewa Ziobry do Sądu Okręgowego w Warszawie. Obrońcy byłego ministra złożyli jednak wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie ENA do czasu uzyskania prawomocnego postanowienia w przedmiocie aresztu tymczasowego. Sąd Okręgowy odmówił zawieszenia, a obrońcy złożyli zażalenie. Jeden z błędów formalnych we wniosku o zawieszenie spowodował konieczność jego uzupełnienia.
Dopóki sprawa dotycząca ENA nie zostanie zakończona, Zbigniew Ziobro może legalnie przebywać poza granicami Polski. Aby mógł być poszukiwany międzynarodowo, konieczne jest wydanie przez sąd Europejskiego Nakazu Aresztowania.
Czy Ziobro z Romanowskim mogą wyjechać z Węgier?
Pojawiają się spekulacje dotyczące możliwego opuszczenia Węgier przez obu polityków PiS, z potencjalnym kierunkiem podróży do Stanów Zjednoczonych. Jest to możliwe pomimo zatrzymania ich polskich paszportów.
Obaj politycy mogą posługiwać się tzw. **paszportem genewskim**, który jest dokumentem podróży wydawanym osobom posiadającym status uchodźcy lub ochronę międzynarodową. Taki dokument jest zazwyczaj ważny na całym świecie, choć jego posiadanie może nie zwalniać z obowiązku uzyskania wizy do niektórych krajów, w tym do USA. Jeśli otrzymają stosowną wizę, mogą przekroczyć granice innych państw i tam ubiegać się o dalszą ochronę.
Posiadanie paszportu genewskiego przez Marcina Romanowskiego zostało potwierdzone przez jego pełnomocnika, adwokata Bartosza Lewandowskiego. Zakłada się, że Zbigniew Ziobro, jako osoba chroniona międzynarodowo, również powinien otrzymać taki dokument. Dopóki obaj politycy posiadają azyl na Węgrzech, ich status prawny nie ulegnie szybkiej zmianie, a ich podróżowanie z użyciem paszportu genewskiego jest możliwe.
Mecenas Anna Mika-Kozak podsumowuje, że **politycy PiS nie są w chwili obecnej zagrożeni na Węgrzech ze względu na posiadany azyl, a ich status nie ulegnie natychmiastowej zmianie**. Proces ich sprowadzenia do Polski wymaga czasu. Uchylenie azylu lub wydanie ENA wobec Zbigniewa Ziobry mogłoby jednak znacząco przyspieszyć tę procedurę, pod warunkiem, że obaj politycy nadal przebywają na terytorium Węgier.
Wyniki Biznes Fakty:
Dla przedsiębiorców w 2026 roku kluczowe będzie monitorowanie zmian w prawie międzynarodowym i krajowym, zwłaszcza w zakresie współpracy prawnej między państwami. Wydarzenia związane z potencjalną ekstradycją mogą wpłynąć na postrzeganie stabilności prawno-politycznej w krajach Unii Europejskiej. Ponadto, zmiany w prawie dotyczącym azylu i współpracy karnej mogą mieć pośredni wpływ na regulacje dotyczące zatrudniania obcokrajowców czy transgranicznego świadczenia usług, wymagając od firm bieżącej analizy ryzyk i dostosowania strategii biznesowych do dynamicznie zmieniającego się otoczenia prawnego.
Informacje przygotowane na podstawie materiałów : businessinsider.com.pl