Rząd przyjął reformę Państwowej Inspekcji Pracy (PIP), która była przedmiotem intensywnych dyskusji w koalicji rządzącej. Projekt ustawy, który trafi do Sejmu, nadal zakłada możliwość przekształcenia przez inspektora umowy cywilnoprawnej (np. zlecenia) w umowę o pracę, jednak będzie to możliwe tylko w określonych warunkach. Jest to kluczowy element Krajowego Planu Odbudowy (KPO), od którego realizacji zależą środki finansowe w wysokości około 8 miliardów złotych. [Image: Rząd premiera Donalda Tuska przyjął reformę Państwowej Inspekcji Pracy. Projekt przygotował resort pracy, kierowany przez Agnieszkę Dziemianowicz-Bąk. Foto: Anita Walczewska/East News, Jacek Dominski/REPORTER / East News] We wtorek Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy (UD283). Adam Szłapka, rzecznik rządu, potwierdził, że projekt był szeroko dyskutowany i osiągnięto w tej sprawie porozumienie. Chociaż pierwotnie toczyła się debata dotycząca zbyt szerokich uprawnień inspektorów, to ostatecznie ich uprawnienia zostały zachowane, choć z pewnymi ograniczeniami. Jednocześnie ustawa ma usprawnić procedury w sprawach pracowniczych przed sądami pracy. PIP zyska również uprawnienia analogiczne do tych, które posiadają obecnie Krajowa Administracja Skarbowa (KAS) i Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Rząd wprowadził drobne poprawki do projektu, dotyczące jednej konkretnej kwestii. [Image: Rząd przyjął projekt ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Źródło: RCL] ### Inspektor może przekształcić nieprawidłową umowę cywilnoprawną w umowę o pracę Zgodnie z projektem ustawy przesłanym do Rady Ministrów w wersji z 12 lutego bieżącego roku, inspektor pracy zyska prawo do wydawania decyzji administracyjnych stwierdzających istnienie stosunku pracy w sytuacji, gdy umowa cywilnoprawna (np. umowa zlecenia zawarta z osobą fizyczną lub umowa z osobą prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą) zostanie uznana przez inspektora za nieprawidłową. W takiej decyzji inspektor określi również wysokość należnego wynagrodzenia. Co do zasady, momentem zawarcia umowy o pracę będzie data wydania decyzji przez inspektora. Decyzja stanie się jednak wykonalna dopiero z dniem upływu terminu do wniesienia odwołania od niej lub z dniem, w którym orzeczenie sądu stanie się prawomocne. Oznacza to, że w przypadku zaskarżenia decyzji inspektora przez pracodawcę do sądu, decyzja nie będzie wykonywana do czasu wydania prawomocnego wyroku. Dopiero prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające zasadność decyzji inspektora spowoduje jej wykonanie z mocą wsteczną od daty jej wydania. Inspektor będzie mógł również nadać decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, o co również toczyły się spory. Taki rygor będzie jednak nadawany na zasadach ogólnych, czyli tylko w uzasadnionych przypadkach. Decyzja o przekształceniu umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę będzie mogła zostać wydana pod jednym warunkiem: inspektor okręgowy będzie mógł dokonać takiej zmiany, jeżeli pracodawca nie wykona polecenia inspektora dotyczącego usunięcia naruszeń w zakresie zawierania umów. Zgodnie z projektem, w przypadku ujawnienia nieprawidłowości, inspektor pracy będzie zobowiązany do wydania takiego polecenia. Wykonanie polecenia przez pracodawcę może nastąpić na dwa sposoby: 1. Strony zawrą umowę o pracę. 2. Strony zmodyfikują umowę cywilnoprawną w taki sposób, aby nie zawierała ona cech charakterystycznych dla umowy o pracę. Według Agnieszki Dziemianowicz-Bąk, minister pracy, projekt ten ma umożliwić skuteczną walkę z tzw. umowami śmieciowymi, wzmocnić pozycję Państwowej Inspekcji Pracy oraz sądów pracy. ### Szybkie postępowanie sądowe Od decyzji inspektora, w tym od nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, będzie można odwołać się do sądu za pośrednictwem okręgowego inspektora pracy. Projekt zakłada, że wniosek o uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności będzie rozpatrywany przez sąd w składzie jednoosobowym, na posiedzeniu niejawnym. Na posiedzeniu niejawnym może być również rozpatrywane odwołanie od decyzji inspektora. Jeżeli sąd uzna, że sprawa nie nadaje się do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, wyznaczy rozprawę. Strona odwołująca się (np. przedsiębiorca) będzie zobowiązana do przedstawienia wszystkich swoich twierdzeń i dowodów w odwołaniu, a pozostałe strony będą musiały odpowiedzieć na odwołanie. Ma to na celu przyspieszenie postępowań, czego domagają się przedsiębiorcy. Z perspektywy pracowników, istotne są przepisy dotyczące zabezpieczenia ich praw. W trakcie postępowania sądowego umowa o pracę nie będzie mogła być zmieniona, wypowiedziana ani rozwiązana, z wyjątkiem sytuacji określonych w przepisach prawa pracy. Według informacji portalu Business Insider, rząd wprowadził drobne poprawki dotyczące właśnie kwestii zabezpieczenia praw pracowników. ### Indywidualna interpretacja przepisów. Nowe uprawnienia PIP Nowością jest również możliwość wydawania przez Głównego Inspektora Pracy (GIP) indywidualnych interpretacji przepisów prawa pracy na wniosek pracodawcy. Interpretacje te będą dotyczyć ustalenia, czy dany stosunek prawny stanowi umowę o pracę. Innymi słowy, GIP będzie wydawał opinie dotyczące tego, czy dana umowa zlecenie lub kontrakt B2B ma cechy umowy o pracę. Za wydanie interpretacji będzie pobierana opłata w wysokości 40 zł. Udzielenie indywidualnej interpretacji następuje w drodze decyzji, od której będzie można się odwołać do sądu pracy. ### Historia reformy Historia reformy Państwowej Inspekcji Pracy sięga czasów rządów Prawa i Sprawiedliwości. Rząd premiera Mateusza Morawieckiego wpisał do Krajowego Planu Odbudowy plan oskładkowania umów cywilnoprawnych, mający na celu ograniczenie segmentacji rynku pracy. Ten pomysł nie spotkał się z aprobatą premiera Donalda Tuska. Jesienią 2024 roku rozpoczęły się rozmowy o zastąpieniu oskładkowania umów-zleceń dwoma reformami: reformą PIP oraz reformą stażową. Oficjalnie w styczniu 2025 roku rząd przyjął uchwałę o zmianie KPO, przedłożoną przez Katarzynę Pełczyńską-Nałęcz, minister funduszy i polityki regionalnej. W czerwcu 2025 roku Komisja Europejska zatwierdziła rewizję KPO. W kamieniu milowym A71G zapisano wprost, że PIP uzyska uprawnienia do wydawania decyzji administracyjnych zmieniających nieprawidłowe umowy cywilnoprawne w umowy o pracę. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej we wrześniu 2025 roku skierowało do konsultacji publicznej projekt ustawy reformującej PIP, realizujący nowy kamień milowy. 4 grudnia ubiegłego roku, po licznych sporach wewnątrz rządu i krytycznych uwagach ze strony przedsiębiorców, projekt został przyjęty przez Stały Komitet Rady Ministrów. Stało się to pomimo napięć wewnątrz koalicji, głównie między Lewicą a PSL. Na początku stycznia premier Donald Tusk oświadczył, że prace nad reformą PIP nie będą kontynuowane. Po spotkaniu z liderem Lewicy Włodzimierzem Czarzastym, projekt powrócił do gry. Jego nowa wersja została opracowana wspólnie z Ministerstwem Sprawiedliwości. Jest to kosztowny projekt. Osoby związane z resortami funduszy i pracy szacują jego wartość na około 2 miliardy euro, co przekłada się na około 8 miliardów złotych. — **Wyniki Biznes Fakty:** * **Cel reformy:** Zwalczanie umów cywilnoprawnych o cechach umowy o pracę, wzmocnienie Państwowej Inspekcji Pracy i sądów pracy. * **Kluczowy element KPO:** Realizacja reformy PIP jest warunkiem wypłaty około 8 miliardów złotych z Krajowego Planu Odbudowy. * **Uprawnienia PIP:** Możliwość wydawania decyzji administracyjnych przekształcających umowy cywilnoprawne w umowy o pracę. * **Warunki przekształcenia umowy:** Pracodawca nie wykona polecenia usunięcia naruszeń w zakresie zawierania umów. * **Procedura sądowa:** Usprawnienie postępowań sądowych poprzez możliwość rozpatrywania spraw na posiedzeniach niejawnych. * **Ochrona pracowników:** Zabezpieczenie praw pracowników w trakcie postępowania sądowego. * **Indywidualne interpretacje:** Główny Inspektor Pracy będzie wydawał indywidualne interpretacje przepisów prawa pracy dotyczące charakteru umów. * **Koszt reformy:** Szacowany na około 2 miliardy euro (ok. 8 miliardów złotych). * **Tło legislacyjne:** Reforma jest kontynuacją działań zapoczątkowanych w poprzedniej kadencji, ale z nowym mechanizmem (przekształcanie umów zamiast oskładkowania). * **Polityczne uwarunkowania:** Projekt był przedmiotem intensywnych negocjacji w koalicji rządzącej.
Źródło wiadomości : businessinsider.com.pl