Trwający od wielu lat spór pomiędzy Polską a koncernem farmaceutycznym Pfizer wkracza w decydującą fazę. Wkrótce może zapaść wyrok, który zadecyduje o losie kontraktu wartego miliardy złotych i pokaże, jak sądy oceniają zobowiązania państw zawarte w czasie pandemii COVID-19. Według portalu Rynek Zdrowia, sprawa tocząca się przed belgijskim sądem jest bliska zakończenia.
Konflikt dotyczy umowy zawartej przez Polskę na zakup szczepionek przeciw COVID-19 w okresie pandemii.
Spór o niewykorzystane szczepionki: Pfizer kontra Polska
Jak przypomina portal, po ustabilizowaniu się sytuacji epidemicznej okazało się, że zakontraktowane ilości szczepionek znacznie przewyższają faktyczne zapotrzebowanie. Polska odmówiła przyjęcia części dostaw i uregulowania za nie płatności, argumentując, że sytuacja nadzwyczajna uległa zmianie.
Z kolei Pfizer podtrzymuje stanowisko, że umowa powinna zostać wykonana zgodnie z jej zapisami, niezależnie od zmieniających się okoliczności.
Miliardy złotych w grze
Stawką sporu są ogromne kwoty. Według szacunków, o których informuje Rynek Zdrowia, chodzi o kilka miliardów złotych wynikających z niezrealizowanych dostaw.
Sprawa ma charakter precedensowy, ponieważ dotyczy interpretacji kontraktów zawieranych w warunkach kryzysowych, kiedy decyzje podejmowano pod presją czasu i w atmosferze niepewności.
Argumenty Polski: nadzwyczajna zmiana sytuacji
Strona polska podkreśla, że umowa była zawierana w wyjątkowych okolicznościach pandemii, które obecnie nie występują.
W związku z tym, jak argumentują przedstawiciele rządu, pełna realizacja umowy nie znajduje uzasadnienia ani medycznego, ani ekonomicznego.
Polska powołuje się na zasadę nadzwyczajnej zmiany stosunków, wskazując, że kontrakt powinien zostać dostosowany do nowej rzeczywistości.
Pfizer: umowy należy dotrzymywać
Pfizer utrzymuje swoje stanowisko i domaga się realizacji kontraktu.
Zdaniem koncernu, państwa członkowskie, które podpisały umowy, powinny wywiązać się ze swoich zobowiązań, niezależnie od późniejszych zmian w sytuacji epidemiologicznej.
Takie podejście wpisuje się w szerszy problem relacji między rządami a globalnymi firmami farmaceutycznymi po okresie pandemii.
Pfizer kontra Polska: kiedy można spodziewać się wyroku
Według informacji portalu Rynek Zdrowia, rozstrzygnięcie sprawy jest spodziewane w kwietniu i może mieć dalekosiężne konsekwencje, nie tylko dla Polski. Obecnie brak jest informacji o planowanej dacie kolejnej rozprawy.
Wyrok pokaże, czy w sytuacjach kryzysowych państwa mają możliwość renegocjowania kontraktów zawartych pod presją, czy też są one bezwzględnie wiążące.
Zmarnowane szczepionki – problem wielu krajów UE
Podobne dylematy występowały również w innych państwach Unii Europejskiej, które borykały się z nadmiarem zamówionych szczepionek.
„Wiele państw zmagało się z nadmiarem szczepionek i próbowało renegocjować umowy, jednak ich zapisy były bardzo sztywne i nie przewidywały łatwego wyjścia w przypadku spadku zapotrzebowania. Liczby trafiających na śmietnik szczepionek nie są oficjalnie podawane. Jedna z analiz, którą przeprowadził portal Politico w 2023 roku, szacowała, że zmarnowane w całej UE dawki warte były co najmniej 4 mld euro (ok. 17 mld zł)” – pisze Rynek Zdrowia.
Sprawa Polski może zatem stać się ważnym precedensem dla całej Europy, zarówno dla rządów, jak i dla firm farmaceutycznych.
Wyniki Biznes Fakty:
Spór prawny między Polską a koncernem Pfizer dotyczy interpretacji umów zawartych w warunkach kryzysowych. Orzeczenie sądu w tej sprawie może wpłynąć na to, jak w przyszłości przedsiębiorcy będą negocjować i realizować kontrakty, zwłaszcza te o charakterze strategicznym, które są zawierane pod presją czasu i niepewności rynkowej. Dla firm kluczowe będzie zrozumienie, w jakim stopniu zmiany okoliczności zewnętrznych mogą wpływać na obowiązywanie umów, co jest istotne w kontekście zarządzania ryzykiem i planowania długoterminowego, a także jakie mechanizmy można wprowadzić, aby chronić się przed nieprzewidzianymi zdarzeniami bez narażania się na wysokie kary umowne czy zobowiązania finansowe.
Oryginał artykułu : businessinsider.com.pl